Sabine Sluijters 17 oktober 2022, 11:51

Brits bedrijf benoemt 'moeder natuur' tot officieel bestuurslid

Het Britse bedrijf Faith in Nature geeft als eerste onderneming ter wereld ‘moeder natuur’ formeel een zetel aan de bestuurstafel. Wat betekent dat in de praktijk?

Angel oak tree De natuur maakt deel uit van het bedrijfsbestuur van de Britse zeepfabrikant Faith in Nature | Credits: Adobe Stock

Het bedrijf dat volledig biologische zeep en schoonheidsproducten maakt heeft hiervoor zijn juridische structuur aangepast. Daarmee krijgt de natuur formeel een stem en stemrecht op het hoogste beslisniveau in de onderneming en zal moeder natuur naast de CEO en de CFO aan de bestuurstafel zitten.

Voogd van de natuur

In de praktijk betekent het dat de zetel wordt ingevuld door een roulerend gezelschap van milieu-experts. Zij spreken en stemmen daar namens de natuur. De juridische status en verantwoordelijkheid is vergelijkbaar met die van een voogd van een minderjarige.

Om te komen tot de juiste juridische structuur riep Faith in Nature de hulp in van juridische experts van het Environmental Law Centre en Lawyers for Nature. Oorspronkelijk wilde Faith in Nature de natuur helemaal de baas laten zijn van het bedrijf. Dat bleek ondernemingsrechtelijk niet haalbaar. Maar een officiële plaats aan de bestuurstafel kon wel.

Lees ook: Wetenschappers brengen voor het eerst alle ecosystemen van onze planeet in kaart

Natuur als rechtspersoon

De positie zal als eerste worden ingevuld door Brontie Ansell de directeur en oprichter van Lawyers for Nature en Alexandra Penal, directeur van het Environmental Law Centre. Zij delen gezamenlijk de elfde stoel aan de bestuurstafel.

Het aanstellen van de natuur als formeel bestuurslid borduurt voort op de beweging die juridische status wil geven aan niet menselijke partijen zoals rivieren en wateren. In 2017 werd als eerste rivier ter wereld de Whanganui rivier in Nieuw-Zeeland aangemerkt als rechtspersoon. Sindsdien kunnen voogden van de rivier andere partijen voor de rechter dagen, mochten deze het welzijn van de rivier schaden.

In Nederland wordt sinds enkele jaren onderzocht of de rivier de Maas en de Waddenzee een status als rechtspersoon kunnen krijgen. Als ze deze krijgen, zouden vanuit hun naam rechtszaken gevoerd kunnen worden om vervuiling of overbelasting aan te pakken.

Volgens milieuadvocaten is de natuur tot nu toe monddood in onze rechtssystemen, wat tot grove misstanden leidt. “Onze huidige juridische, economische en sociale systemen zijn heel erg antropocentrisch”, legt Grant Lawson van het Environmental Law Centre in een video uit. “Alsof mensen het centrum van het universum zijn. Het gevolg daarvan is dat onze wetten mensen beschermen boven de natuur. Alsof we los van de natuur bestaan, wat niet zo is. Het resultaat is dat mensen de natuur hebben uitgebuit en verwoest.”

Formeel stemrecht

Volgens Faith in Nature zijn zij de eersten die de natuur een formele stem en stemrecht geven in het ondernemingsbestuur. Met de benoeming wil het bedrijven anderen inspireren om hetzelfde te doen. Om dat zo gemakkelijk mogelijk te maken heeft het bedrijf de juridische procedure die het volgde openbaar gemaakt voor anderen.

Wist je dat het plantaardige kaasmerk Willicroft in Nederland een beweging gestart is die bedrijven oproept de natuur als CEO te benoemen. Lees hier meer.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

TNO geeft afgedankte windmolenwieken een tweede leven

We wekken steeds meer windenergie op. Alleen al in Europa komt op zee in 2030 zo’n 135 gigawatt aan windturbines te staan. Maar al die windturbines hebben een eindig leven. Ze belanden vaak na zo’n 25 jaar op de schroothoop of worden verbrand. In Europa is dat bijna vier miljoen ton afval per jaar. "We moeten niet alleen van die enorme berg turbinebladen af die nu begraven of verbrand wordt, maar ook stellen overheden steeds strengere eisen aan de bouwers en eigenaren van windparken", zegt Harald van der Mijle Meijer, senior consultant Wind Energy Technology van TNO. "Bedrijven die inschrijven op een tender voor de aanleg van een windpark op zee moeten in veel landen kunnen aantonen dat de windturbines grotendeels te recyclen zijn. De meeste onderdelen zoals fundering en toren zijn dat al, maar voor de bladen is nog geen commercieel aantrekkelijke oplossing." Tweede leven voor windmolenwieken Steeds meer bedrijven werken daarom aan een oplossing om windturbinebladen een tweede leven te geven. Maar dat is lastig. Windmolenwieken zijn gemaakt van een mix van materialen, zoals glas, koolstofvezels en hars. Het mengsel van materialen (composiet) is net zo sterk als metaal, maar veel lichter in gewicht. En dat is nodig om de windmolenwieken stabiel en draaiende te houden. Los van elkaar zijn de elementen goed te recyclen, maar niet wanneer alles gemengd is. Er zijn al verschillende manieren om wieken te recyclen. Mechanische of chemische recycling wordt al toegepast, maar volgens TNO heeft die techniek nadelen voor de kwaliteit en de opschaling. Lees ook: Nederland als kampioen chemische recycling: wat is daar voor nodig? Recycling met pyrolyse Daarom kijkt het kennisinstituut samen met Brightlands Materials Center naar een thermo-chemisch proces met pyrolyse, waarbij het materiaal op bijna vijfhonderd graden wordt verhit zonder zuurstof. Daardoor komen de vezels vrij die weer opnieuw te verwerken zijn in andere composieten. "Die methode levert de beste uitkomsten om het gerecyclede materiaal steeds weer te hergebruiken", schrijft TNO. Het materiaal kan gebruikt worden in tal van producten. “Je ziet windturbinebladen in steeds meer producten, van auto-onderdelen tot sportartikelen”, zegt Richard Janssen, TNO Business Development Manager. “Het mes snijdt aan twee kanten, want je lost een afvalprobleem op en je biedt fabrikanten in uiteenlopende sectoren gerecycled materiaal aan. Ze hoeven voor hun producten geen nieuwe grondstoffen te gebruiken.” Lees ook: Hoe recyclen we verpakkingen die uit verschillende materialen bestaan? Opschalen tot industrieel niveau De technologie van pyrolyse is volgens de onderzoekers het lab ontgroeid. “We hebben een pilotinstallatie die op een schaal van enkele honderden kilogrammen biochar kan maken”, zegt Mariusz Cieplik, innovatiemanager Bio-energie bij TNO. Biochar is een bodemverbeteraar die gemaakt is uit pyrolyse. “Voor de recycling van turbinebladen hebben we dat proces met succes nagebootst met enkele aanpassingen.” De komende jaren wil TNO de techniek opschalen tot industrieel niveau. De recycling van bladen zou over een paar jaar op een aantal plekken in het land moeten gebeuren. “Het liefst in de buurt van grote havens waar ze vanaf zee of land worden aangevoerd. Daar komen dan hubs om van de afgedankte bladen hoogwaardige halffabricaten of eindproducten te maken”, schrijft TNO in een persbericht. TNO voert hierover in Europees verband overleg met bedrijfsleven, overheden en kennispartners op dit op grote schaal te organiseren. Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.