Eva Segaar 11 oktober 2022, 10:00

Changemaker Marjan Minnesma: "Ieder huis van het gas af is er één"

Marjan Minnesma is oprichter van Thuisbaas en directeur van Stichting Urgenda. Thuisbaas begon in 2012 als een project van duurzaamheidsorganisatie Urgenda. De insteek is om de CO2-uitstoot in de gebouwde omgeving omlaag te brengen door mensen te helpen om thuis van het aardgas af te gaan en zelf elektriciteit op te wekken.

Adobe Stock 530797719 Thuisbaas wil de CO2-uitstoot van de gebouwde omgeving omlaag brengen.

“30 procent van alle CO2-uitstoot komt van de gebouwde omgeving. Hoe kunnen we mensen verleiden om te stoppen met het gebruik van aardgas en over te stappen op zonnepanelen?”, zegt Marjan Minnesma, naast oprichter van Urgenda ook directeur-bestuurder van Thuisbaas. “Mensen willen dat alleen doen als de maandlasten niet omhoog gaan en het ze makkelijk wordt gemaakt.” Dus bedacht ze Thuisbaas, en rekende ze met het team uit wat je in vijftien jaar aan energiekosten kwijt bent: zo’n 35.000 euro. “Voor dat bedrag moet het lukken om je huis energieneutraal te maken. Dus om een warmtepomp, zonnepanelen en een ander fornuis aan te schaffen. Dat bedrag kun je lenen bij de bank.”

Lukt het altijd om voor dat bedrag een huis van het gas af te krijgen?

“In het begin waren we roomser dan de paus en gingen we alleen voor energieneutraal. Als je op je dak zestien panelen kwijt kon, en dat was niet genoeg om energieneutraal te worden, dan deden we het niet. Nu zeggen we: ieder huis van het gas af is er één. Want in steden hebben mensen vaak niet eens een eigen dak. Maar ook daar kunnen ze van het gas af, door over te stappen op infraroodpanelen bijvoorbeeld. Of met lucht-lucht warmtepompen, daar kun je in de zomer ook je huis mee koelen. We zijn daar veel flexibeler in geworden. Helemaal energieneutraal hoeft niet, als je maar van het gas af gaat.”

Voor wie is Thuisbaas er?

“We zijn begonnen voor particulieren. Later klopte ook de woningcorporaties aan. Ze waren verbaasd dat ons het lukte om voor dit bedrag huizen van het gas af te helpen. Dat kostten hen veel meer geld. Dat kwam omdat installateurs waren opgeleid om eerst goed te isoleren en daarna pas over te gaan op een warmtepomp. Men hield vast aan de ‘Trias Energetica’: eerst extreem isoleren en dan pas zonne-energie inzetten.

Wij zien dat anders: je hebt wel goed dubbel glas nodig, maar extreem isoleren hoeft niet. Dat maakt het namelijk veel te duur om van het gas af te gaan. Als jij een slecht geïsoleerd huis hebt met dubbel glas kun je aan de warmtepomp. Destijds konden mensen die gedachtesprong niet maken. Wij proberen dit verhaal en alles wat wij in de afgelopen tien jaar geleerd hebben nu zoveel mogelijk te verspreiden. We móéten er vanaf dat men denkt dat je eerst alles moet isoleren voordat je aan de warmtepomp gaat. Of dat je per se vloerverwarming moet hebben. Ja, je moet wel een aantal radiatoren vervangen, want een warmtepomp heeft een lagere temperatuur dan je cv-ketel. Maar als jij de verwarming in de slaapkamer nooit gebruikt, kun je die radiator prima laten hangen.”

Merken jullie meer animo nu de gasprijzen zo hoog zijn?

“Zeker, we hebben nu een wachtlijst met meer dan 800 huishoudens. Ik hoop dat installateurs nu ook gaan inspringen op die vraag, want die is enorm. Toen we Thuisbaas oprichtten in 2012 dachten we dat we het snel over konden geven aan de markt. Dat is hoe we het normaal doen met dit soort initiatieven. Maar zo’n vaart liep het niet. Vier jaar geleden begon het echt te lopen, en sinds vorig jaar loopt het storm. Omdat er nu zoveel vraag is om van het gas af te gaan kunnen we helaas niet alle mensen snel helpen. We hebben maar een paar monteurs in dienst. Maar we geven nog wel adviezen. Met dat advies, afgestemd op jouw woning, kun je dan zelf naar een installateur.”

Hoe combineer je het werk van Thuisbaas met Urgenda?

“Het gaat nu een beetje half-half. Daarom wil ik graag dat de markt dit oppakt. Wij willen als Urgenda geen geld verdienen, maar vinden het belangrijk dat de boodschap verspreid wordt. We laten hiermee zien dat het mogelijk is om de uitstoot in de gebouwde omgeving omlaag te brengen. En dat je op een betaalbare manier van het aardgas afkunt. We hopen dat ondernemende installateurs nu inspringen op die vraag.”

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

Nederlands bedrijf komt met alternatief voor giftige anti-fouling

De lange, warme zomeravonden zitten erop. De dagen worden korter en de temperatuur daalt. Voor vaarliefhebbers is het tijd om de boten uit het water te halen en winterklaar te maken. En daarbij stuiten ze vaak op een onderschip vol met algen en mosselen. Wanneer een boot in het water ligt, is de onderkant van de romp een broedplaats voor zeedieren. Algen en mosselen zetten zich vast aan het oppervlak, waardoor het onderschip meer weerstand ervaart tijdens het varen. Daarom zijn bijna alle boten voorzien van een anti-fouling. Een laagje verf dat voorkomt dat mos en algen aangroeien op die plekken. Maar daar kleeft een groot nadeel aan: anti-fouling is een van de meest toxische verfsoorten.600.000 liter toxisch materiaal Jaarlijks komt er door de Nederlandse pleziervaart zo’n 600.000 liter van dit giftige materiaal in de natuur terecht. Zink- en koperverbindingen lossen langzaam op in het water, waardoor steeds meer plant- en diersoorten sterven. Rik Breur, eigenaar van Finsulate ontwikkelt een anti-fouling die niet uit toxische verfsoorten bestaat. Het is een uitrolbaar folie met kleine stekeltjes erop, waardoor zeeleven zich niet meer kan hechten. “Als je kijkt naar de grootte van het probleem, dan is dat enorm”, zegt Breur. “Naast de giftige materialen laat de verf namelijk ook nog eens microplastics los.” Jaarlijks gaat het om honderd miljoen liter verf wereldwijd, weet Breur. Want niet alleen de pleziervaart heeft anti-fouling, ook grotere schepen werken met het materiaal. “Dat is 20 procent van wat er de afgelopen jaren is opgebouwd aan plastic in de oceanen.” De meest eenvoudige oplossing is het niet meer smeren van anti-fouling. Maar dat is ook niet duurzaam. Want door de aangroei gaan schepen minder soepel door het water en kost het varen veel meer energie. “Zonder anti-fouling is er wel tot 40 procent meer brandstof nodig voor dezelfde snelheid”, zegt Breur.Wat we leren van de zee-egel Het was voor Breur duidelijk dat er een duurzaam alternatief moest komen voor de schadelijke anti-fouling. De natuur was voor hem een bron van inspiratie. “Als duikliefhebber heb ik heel wat zeedieren gezien. Op mosselen en kreeften zit ook aangroei van algen. Terwijl dat niet gebeurt bij een zee-egel”, vertelt Breur. Bekijk hieronder hoe een anti-fouling werkt.Het idee van een duurzame anti-fouling was geboren. “We hebben heel veel geëxperimenteerd. Dat heeft tijd nodig, want je zit met de biologische cycli van de algengroei.” Daarnaast moet de anti-fouling dezelfde werking hebben als de huidige anti-fouling: de weerstand van het schip in het water mag niet toenemen, want dat kost meer brandstof.Lees ook: Start-up vergroot vermogen van oceanen om CO2 op te nemen Folie met stekeltjes De duurzame beschermlaag bestaat uit folie met kleine stekeltjes. De stekels zorgen voor een fysieke barrière tegen aangroei zonder dat er giftige stoffen vrijkomen. In 2019 won Breur daarmee de European Inventor Award, een van de meest prestigieuze Europese innovatieprijzen. Nu is het zaak voor Finsulate om alle anti-fouling te vervangen voor de duurzame variant. “We zien dat er steeds meer interesse is. Ook vanuit de beroepsvaart”, zegt Breur. Finsulate opereert zelf in Nederland, België en Duitsland. In Frankrijk en Groot-Brittannië werken ze met distributeurs. Volgens Breur zou het helpen als bedrijven en overheden meer regels en beleid opstellen voor duurzaam transport. “Als grote bedrijven zoals Ikea, Amazon en Unilever eisen gaan stellen aan groen transport, dan gaat het ineens snel.” Impact van pleziervaart is groot Voor Breur was het een no-brainer om een duurzaam alternatief te bedenken voor anti-fouling. “Je gooit toch ook geen pot verf leeg in het water? Dat is strafbaar. Maar op het moment dat de verf op een boot zit en langzaam oplost, is het wel toegestaan”, zegt hij vol verbazing. Breur richt zich met zijn product op alle schepen. “Veel mensen denken dat het pas écht effect heeft als de grote zeeschepen zich aanpassen. Maar zestigduizend zeeschepen hebben uiteindelijk net zo’n groot oppervlak als 18 miljoen pleziervaartuigen. Heel veel kleine bootjes kunnen net zo vervuilend zijn als een paar grote.” De anti-fouling van Finsulate is iets duurder in aanschaf dan reguliere anti-fouling. "Maar ons product gaat een stuk langer mee. Dus over de minimale levensduur van Finsulate gerekend zijn we vaak goedkoper dan vervuilende anti-fouling." Lees ook: Stenen rond stroomkabels moeten plek geven voor zeeleven in Noordzee.Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.