Marc Seijlhouwer 02 augustus 2022, 10:00

Hoe duurzaam is Zweden?

Het Valhalla van duurzaamheid, zo noemt men Zweden wel eens. Niet ten onrechte; het land heeft zichzelf strengere klimaatdoelen opgelegd dan het Parijs-akkoord. In 2045 moet de energie 100 procent hernieuwbaar en fossielvrij zijn. Wat doet het land om dat te halen?

Zeden malmo gebouwen water groen Veel groen en water, moderne gebouwen; deze wijk in Malmo geldt als duurzaam voorbeeld | Credits: Adobe Stock

Zweden heeft een paar voordelen die het tot duurzaam land maken. Het is relatief dunbevolkt, met 10 miljoen mensen op 500.000 vierkante kilometer. Er is daardoor veel ruimte voor natuur en bos. Bos dat allemaal CO2 vastlegt terwijl het groeit.

Maar het land rust niet op zijn lauweren. Het doet verschillende dingen om zo snel mogelijk zo duurzaam mogelijk te worden.

1. Groen Staal

Het meest in het oog springend is hun poging om ‘groen’ staal te maken. Normaal vraagt de productie van staal bakken energie én is er steenkool nodig als grondstof voor het staalproces. SSAB werkt nu aan technieken om de nodige warmte met waterstof te maken. Als het lukt in de geplande tijd zal Zweden het eerste land zijn dat groen staal levert.

In kleine hoeveelheden bestaat dit staal trouwens al. Autobouwer Volvo (ook Zweeds) paste het toe in een bouwwagen.

2. Duurzame auto’s

De bus, auto, vrachtwagen en bestelbusjes moeten in 2030 al klimaatneutraal zijn. Dat betekent dat ze, op z’n minst, moeten rijden op een biobrandstof. Voor de bussen in Stockholm geldt dit al sinds 2017; er is daar geen OV meer dat op fossiele brandstoffen rijdt. Voor andere sectoren, en dan vooral het zware transport, is de uitdaging groter. Het voordeel van Zweden: de gigantische bossen leveren een heleboel biomassa, die je ook kunt gebruiken om ‘groene’ diesel van te maken.

Wat wel opvalt, is dat deze groene ambities niet per se doordringen tot de lokale auto-industrie. Volvo was een van de laatste automerken die een elektrisch model aankondigde. Wel is het zusterbedrijf Polestar bezig met een auto die netto geen CO2 kost.

3. Havermelk

De Zweden zijn, meer nog dan de Hollanders, gek op een bakje troost. Fika, de traditie van koffie met een gebakje, is onderdeel van de cultuur. Die koffie bevat vaker en vaker havermelk. Ook hierin verschilt Zweden weinig van Nederland. Maar die havermelk komt wel vaak uit Zweden. Het bekendste merk van dit soort melk is Oatly, een bedrijf dat zijn oorsprong heeft in het Scandinavische land. Dat dit bedrijf een van de eersten was die havermelk maakte op een grote schaal is niet toevallig. Havermelk is namelijk een Zweedse uitvinding; Rickard Öste ontwikkelde deze melksoort in de jaren ’90.

4. Ikea

IKEA is als kapitalistische kolonisator van het meubellandschap niet meer weg te denken. Een van de grootste bedrijven ter wereld, en het bedrijf voelt de verantwoordelijkheid die dat met zich meebrengt. Dus heeft het de ambitie om ‘klimaatpositief’ te worden: minder uitstoten dan ze opnemen. De houten meubels helpen daarbij.

Maar er is ook kritiek op de meubelreus; ze zouden een wegwerpcultuur in de hand werken, omdat hun meubels minder houdbaar zijn dan robuuste (maar duurdere) versies. Het hernoemen van de koopjeshoek naar Circular Hub wist ook scheve blikken te trekken. Aan de andere kant promoot het vegetarisme met vleesloze versies van de gehaktballetjes en laat het mensen hun oude meubels inleveren, zodat IKEA ze netjes kan recyclen.

5. Plastic recyclen

Net als in Nederland wil Zweden niet alleen CO2-neutraal, maar ook circulair worden. Dat betekent: alles hergebruiken. En dat is niet makkelijk; vooral plastic is lastig. Plastic kan namelijk van een heleboel verschillende materialen gemaakt zijn met verschillende eigenschappen. Zweden stak onlangs een miljard kronen (100 miljoen euro) in een gigantische fabriek die álle soorten plastic moet scheiden en recyclen.

Dit artikel maakt onderdeel uit van een serie waarin Change Inc. duurzaamheidsprestaties over de grens bekijkt. Lees ook:

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

Onderzoekers vinden verband tussen 'engagement' en CO2-uitstoot bedrijven

Het gaat wel om relatieve CO2-uitstoot. In totaal stoten bedrijven nog net zoveel uit, maar per product minder. Dat is ook waar de investeerder toen om vroeg. “We hebben engagement tussen 2007 en 2020 onderzocht. En in eerdere jaren werd er juist gevraagd om intensiteitstargets te zetten. Dus in principe is het engagement succesvol geweest”, legt medeauteur Colin Tissen uit. Tegenwoordig willen investeerders vaker dat bedrijven met transitiepaden werken: een soort routekaarten die aangeven hoeveel CO2-uitstoot ze per jaar moeten verminderen om te voldoen aan het Klimaatakkoord van Parijs. Dan gaat het wél om absolute reductie. Tissen benadrukt dat relatieve CO2-vermindering op lange termijn niet voldoende is. Er is absolute reductie nodig. Download het onderzoek hier. Succesvol engagement In Private Shareholder Engagements on Material ESG Issues onderzocht Tissen samen met medeauteurs Rob Bauer en Jeroen Derwall het effect van engagement van vermogensbeheerder BMO Global Asset Management EMEA (inmiddels overgenomen door Columbia Threadneedle UK). De onderzoekers wilden weten in hoeverre het aanpakken van financieel materiële ESG-kwesties bijdraagt aan de bedrijfsprestaties. Dat betekent dat zij het effect van telefoontjes, mailtjes en gesprekken van de vermogensbeheerder met bedrijven over bestuurlijke, maatschappelijke en milieu thema’s onderzochten. Dat is namelijk waar de afkorting ESG voor staat. Uit het onderzoek bleek dat bedrijven waarmee Columbia Treadneedle UK in gesprek ging over het algemeen financieel beter presteerden dan bedrijven waar dat niet gebeurde. De aandelenkoersen lagen gemiddeld 2,5 procent hoger bij de 'engagement-bedrijven’, dan die van vergelijkbare bedrijven waar geen engagement plaatsvond. De onderzoekers plaatsen wel gelijk de kanttekening dat bij verdeling op thema dit resultaat alleen significant is op bestuurlijke thema’s: de G van ESG. Tips voor grotere kans op succes De onderzoekers kregen inzicht in 25.000 stukken. Op basis daarvan konden zij concluderen wanneer en op welke manier engagement het beste werkt. Ten eerste helpt het als het om een ‘financieel materieel’ thema gaat. Dat betekent dat het relevant moet zijn voor de financiële prestaties van een bedrijf. Tissen geeft watermanagement als voorbeeld. Voor Coca-Cola is dat belangrijk, omdat water een cruciale grondstof is voor frisdranken. Het is dus direct gelinkt aan het product. Voor een bedrijf als KLM geldt dat niet. In theorie heeft engagement op een thema als watermanagement bij een frisdrankbedrijf meer kans van slagen dan bij een vliegtuigmaatschappij: engagement levert meer op als het over relevante thema’s gaat. Daarnaast maakt de manier van engagement uit: één keer een mailtje werkt minder goed dan regelmatig bellen of langsgaan. Daarnaast helpt het om samen te werken met andere investeerders. Dat zorgt voor meer druk. Ook kunnen investeerders dan de taken verdelen. “Intensief engagement kost meer tijd en daardoor meer geld. Als je met verschillende investeerders samenwerkt kun je samen verschillende bedrijven targeten en het werk uitspreiden over verschillende investeerders. Daardoor kost het minder en heb je grotere effecten.” Tissen verwacht dat engagement de komende jaren alleen nog maar belangrijker wordt. Hij ziet nog veel verbeterkansen. Bijvoorbeeld op het gebied van dataverzameling. “Als je niets meet, dan weet je ook niet wat succesvol is en wat niet.” Door dit goed te structuren is het ook makkelijker om academici te betrekken bij onderzoek naar succesvol engagement. Lees ook: ASN Bank verliest geduld met kledingbedrijven en kiest de weg van de wetSchrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.