Kaz Schonebeek 28 juli 2022, 08:00

Kernfusie dichterbij door kleinere magneet

Onderzoekers van het Amerikaanse Princeton Plasma Physics Laboratory (PPPL) hebben een nieuw type magneet ontwikkeld voor kernfusiereactoren. De magneten nemen minder ruimte in beslag, wat allerlei voordelen heeft. Schone energie uit kernfusie komt hiermee een stapje dichterbij.

Adobe Stock Kernfusie Reactor 3D-render van een kernfusiereactor. | Credit: Adobe Stock | Credits: Adobe Stock

De wetenschappers hebben de magneet in de kernfusiereactor van supergeleidend en hittebestendige materiaal gemaakt, schrijven zij in een recent gepubliceerd paper. Traditionele fusiereactoren werken met magneten van koper, dat geïsoleerd wordt met epoxy en glasvezel.

Het grote voordeel van de nieuwe techniek is dat de magneet veel kleiner is. Hierdoor is de magneet heel geschikt voor de zogenaamde sferische tomahaks, bolvormige reactoren. Ook kunnen de magneten beter los van de rest van de reactor worden geplaatst, wat onderhoud vereenvoudigd.

Volgens Jon Menard, adjunct directeur onderzoek van PPPL, kunnen met het nieuwe type magneet kleinere en goedkopere reactoren worden gebouwd: ‘Veel hangt af van het centrum. Dus als je dingen in het midden kan verkleinen, kan de hele machine kleiner worden. Kosten worden verlaagd, terwijl in theorie het rendement hoger wordt.’

Kernfusie

Kernfusie maakt gebruik van het proces dat ook onze zon van energie voorziet. Onder hoge druk en op hoge temperaturen worden atoomkernen samengesmolten. In de meeste kernfusiereactoren gebeurt dit met deuterium en tritium, twee zware waterstofisotopen. Temperaturen in een fusiereactor kunnen oplopen tot meer dan 100 miljoen graden.

Bij het samensmelten van atoomkernen ontstaat in de reactor voor een fractie van een seconde een plasma, een elektrisch geladen gaswolk. Vanwege de zeer hoge temperaturen mag dit plasma de reactorwand nooit raken. Met behulp van een zeer sterk magnetisch veld wordt het plasma op zijn plaats gehouden. Daarom is de uitvinding van deze kleine, maar sterke magneet mogelijk belangrijk voor de verdere ontwikkeling van kernfusie.

Wil je meer lezen over hoe kernfusie werkt? Klik hier.

Toekomstige ontwikkelingen

Kernfusie belooft een veiligere en efficiëntere energiebron te zijn dan traditionele kernenergie, waarbij atomen worden gesplitst in plaats van samengesmolten. Kernfusiereactoren zijn minder gevoelig voor ongelukken dan kernsplijtingsreactoren. En misschien nog wel belangrijker: radioactief afval uit kernfusie is na honderd jaar niet meer schadelijk voor mens en milieu, terwijl radioactief afval uit de huidige kerncentrales na honderduizenden jaren nog gevaarlijk is.

Steeds meer commerciële partijen, zoals Commonwealth Fusion Systems en Tokamak Energy zijn bezig met het ontwikkelen van kernfusie. Sinds de jaren ’90 is er ruim 4,8 miljard dollar privaat geld geïnvesteerd in de technologie. Spelers in de sector hopen dat kernfusie in het volgende decennium energie aan het net kan leveren.

Vijf kledinggrondstoffen die slecht zijn voor de natuur

Een nieuwe jas, T-shirt of jurk nodig? Na het lezen van dit artikel zul je daar misschien wat langer over nadenken. Veel kledingstukken die van natuurlijke materialen zijn gemaakt, zijn allesbehalve duurzaam. Wij zetten vijf grondstoffen voor je op een rij die slecht zijn voor dier en milieu.1. Overbegrazing voor kasjmier Een kasjmiertrui is voor sommigen een must in de kast. Steeds meer mensen willen het dan ook. Dat kan dankzij de enorm toegenomen productie ervan in landen als Mongolië, maar dat heeft een groot nadeel. De graslanden worden nu overbegraasd door kuddes geiten, waarvan de ondervacht wordt gebruikt voor de kasjmierproductie. Deze overbegrazing is voor circa 80 procent verantwoordelijk van de degradatie van de steppen. Terwijl deze steppen juist het leefgebied zijn van veel bijzondere dieren is, waaronder de sneeuwluipaard, de steppevos en de bobakmarmot. 2. Via de wasmachine naar de zee Een synthetische trui dan maar kopen? Ook dat is geen beste keus. Ongeveer een derde van alle microplastics gevonden in zee is afkomstig van door mensen gemaakte kleding. Dat gaat jaarlijks om 2,2 miljoen ton. De belangrijkste route: je eigen kledingwas. Polyester-, nylon- en acrylvezels belanden via het afvalwater van de wasmachine in rivieren, die het vervolgens weer naar zee brengen. Dit soort vezels – waar ook nog vaak giftige chemicaliën in zitten – zijn al aangetroffen in onder meer krabben, kreeften, vissen, schildpadden, pinguïns en zeehonden. Het zit zelfs in ons eigen eten. 3. Kunstzijde en ontbossing Opgelost houtpulp is de basis voor viscose en rayon, de grondstof voor kunstzijde. Het probleem is dat die pulp vaak afkomstig is van bossen die al bedreigd zijn. De bomenkap voor kunstzijde neemt zelfs toe in Indonesië, Canada en het Amazone-regenwoud. De biodiversiteit neemt daardoor af. En dan hebben we het er nog niet eens over de bomen zelf, die een koolstofdioxide-afvangende werking hebben. Het dragen van kunstzijde draagt dus rechtstreeks bij aan ontbossing en de gevolgen daarvan. 4. Waterslurpende katoenindustrie Is katoen dan een optie? Helaas is een door de natuur gemaakte grondstof niet automatisch ook duurzaam. Bij de verwerking van katoen door de kledingfabriek wordt een enorme hoeveelheid water gebruikt. Voor één shirt vaak al 2700 liter! Dat helpt niet bepaald als je bedenkt dat er al een tijdje een flink zoetwatertekort is in sommige delen van de wereld. In Kazachstan is bijvoorbeeld hierdoor mogelijk al het Aralmeer deels verdwenen en daarmee alle soorten die er leefden. Lees ook: Waarom is slechts 1 procent van alle katoen biologisch? Rob van den Dool van Yumeko legt het uit 5. Fast fashion op de afvalhoop De modewereld lijkt steeds sneller te willen gaan. Kledingwinkels wisselen in hoog tempo hun oude collecties in voor nieuwe, soms zelfs meermaals per week. Jaarlijks worden ongeveer 100 miljard nieuwe kledingstukken gemaakt, maar een groot deel ervan belandt niet of nauwelijks gedragen op de afvalhoop. Deze trend van fast fashion geeft daarom een enorme koolstofdioxide-afdruk op onze planeet. Want bij het fabriceren van deze kleding komen broeikasgassen vrij. Om maar niet te spreken over chemicaliën die in de bodem, lucht en het water belanden. Lees ook: Fast fashion-merk H&M scoort beste op leefbaar loon. Hoe kan dat? Wat mag wel? Na dit verhaal gelezen te hebben, vraag je je vast af: wat kan ik dan nog wel aantrekken of doen om niet bij te dragen aan deze kwalijke aspecten van kledingindustrie? Er zijn kledingmerken die op duurzame wijze viscose, katoen of kasjmier produceren. Een kledingwas draaien kan ook in een speciale waszak die minder vezels doorlaat. En kledingstukken van hogere kwaliteit kopen, zodat ze langer meegaan, helpt ook al enorm. Lees ook: Bij deze ‘valse claims’ voor kleding moeten je alarmbellen afgaan