Sabine Sluijters 08 juni 2022, 19:37

Europees sociaal klimaatfonds moet energiearmoede bestrijden

Veel huishoudens hebben door de hoge energieprijzen moeite om de rekeningen voor gas en licht te betalen. De aangescherpte maatregelen van het Fit for 55-programma van de EU zal de prijzen van fossiele energie nog verder opdrijven. Een sociaal klimaatfonds moet de pijn verzachten.

1654708032335 20220608 EP 132535 H FMA EG 0042 Het Europees Parlement stemde deze week over maatregelen in het Fit for 55 pakket

Energiearmoede wordt het genoemd: de situatie waarbij de energierekening onbetaalbaar is of dreigt te worden. Het is een groeiend probleem, zeker sinds de energieprijzen een vlucht namen na de inval van de Russen in Oekraïne. Het klimaatpakket waarover deze week in Europa gestemd werd zal die prijzen nog verder opdrijven. Want hoewel de aanscherpingen van het emissiehandelssysteem gisteren verrassend weg werden gestemd, lijkt het onvermijdelijk dat klimaatbeleid voor hogere prijzen zorgt.

Social Climate Fund

“Het is onacceptabel als de huishoudens de rekening moeten betalen, in plaats van de bedrijven”, zegt Europees Parlementariër Sara Matthieu. Zij heeft zich de afgelopen maanden hard gemaakt voor het instellen van een Social Climate Fund. “Het fonds is echt bedoeld voor het bestrijden van energiearmoede en mobiliteitsarmoede en moet besteed worden aan investeringen in structurele verbeteringen.” Dan moet je denken aan betere isolatie van woningen, subsidie voor het aanschaffen van zonnepanelen of een warmtepomp.

Ook kan het ingezet worden om de pijn van gestegen energieprijzen te verzachten. Want de laagste inkomensgroepen worden hierdoor het hardst geraakt. Zij hebben geen geld om hun huis te isoleren, zonnepanelen aan te schaffen of een elektrische auto te kopen.

Herziening emissiehandelssysteem (ETS)

De omvang van het fonds is afhankelijk van de opbrengsten uit het herziene emissiehandelssysteem (ETS). Omdat het voorstel voor deze herziening woensdag sneuvelde in het Europees Parlement is ook de stemming over het Sociaal klimaatfonds uitgesteld.

Sociale ongelijkheid en klimaatongelijkheid zijn nauw aan elkaar verwant. Volgens het World Inequality Report heeft het armste deel van de bevolking in Europa de emissiedoelen van 2030 al gehaald. Dit in tegenstelling tot de 10 procent rijkste Europeanen, die per persoon een vijf keer grotere footprint hebben.

Energiearmoede in Nederland

Volgens een onderzoek van de EU is 8 procent van de Europeanen niet in staat hun huis voldoende te verwarmen. Ruim een half miljoen Nederlanders leeft in energiearmoede, berekende onderzoeksbureau TNO. Zij hebben een hoge energierekening, vaak een slecht geïsoleerd huis en een laag inkomen.

Hoewel de stemming over het fonds is uitgesteld, is er brede overeenstemming in het Parlement over de noodzaak voor het fonds. “We moeten voorkomen dat mensen moeten kiezen tussen eten of hun energierekening betalen”, zei Europarlementarier Esther de Lange, die verantwoordelijk is voor het voorstel. “Daarom is het cruciaal dat het er komt.”

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Milieuwetten stranden in Europees Parlement

Het Europees Parlement wist geen overeenstemming te bereiken over drie belangrijke maatregelen binnen het Fit for 55-programma van de EU. Het voorstel om het emissie handelssysteem (ETS) aan te scherpen en uit te breiden werd woensdag afgewezen. De aanpassing van het ETS hield in dat de EU sneller CO2-rechten uit de omloop zou halen, waarmee de prijs van CO2 opgedreven zou worden. Daarnaast zou ook de uitstoot van kantoren en commerciële voertuigen onder de ETS gaan vallen. Voorstel niet duurzaam genoeg Dit voorstel kwam woensdagmiddag niet door het Europees Parlement. Onder leiding van rapporteur Peter Liese van de conservatieve EVP partij waar ook CDA en ChristenUnie bij aangesloten zijn, was maanden gewerkt om het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie af te zwakken. Zo werd de startdatum voor invoering van het nieuwe systeem naar achter geschoven en ook het aantal rechten dat in een keer uit de markt gehaald zouden worden werd gehalveerd. Het resultaat bleek voor een meerderheid van het Parlement ofwel niet duurzaam genoeg of te duurzaam. CO2-belasting aan de Europese grens Met het afwijzen van het voorstel voor wijziging van het ETS is ook de stemming over twee andere belangrijke maatregelen op de lange baan geschoven: de CO2-belasting aan de Europese grens (CBAM) en het Sociaal Klimaatfonds. Alle drie de maatregelen zijn namelijk met elkaar verbonden. Dat zit zo: door de herziening van de ETS zouden bedrijven in Europa hogere CO2-prijzen gaan betalen dan industrieën buiten de EU. Met een CO2-belasting aan de grens op producten van buiten de EU zouden Europese bedrijven beschermd worden tegen oneerlijke concurrentie. Nu er geen overeenstemming is over de herziening van de ETS is stemming over deze grensbelasting uitgesteld. Mohammed Chahim, onder wiens voorzitterschap het voorstel van CBAM werd geschreven is teleurgesteld, maar vindt het afwijzen van het voorstel voor herziening van het ETS terecht. Zijn fractie stemde vanochtend ook tegen omdat het bij lange na niet ambitieus genoeg was om de klimaatdoelen te halen. “Het voorstel zoals dat vandaag op tafel lag, ligt zelfs onder de Nederlandse klimaatambitie en draagt onvoldoende bij aan de energietransitie.” Volgens Chahim is de lobby van de industrie gehoord.De industrie wilde uitstel zodat ze langer subsidies voor vervuilende activiteiten kon krijgen. Sociaal klimaatfonds Ook een beslissing over het invoeren van een Sociaal Klimaatfonds is tot nader orde uitgesteld. Het fonds is bedoeld om kwetsbare huishoudens te beschermen tegen energiearmoede. De 44,5 miljard euro die aan deze maatregelen besteed zou worden moest komen uit de opbrengst van het nieuwe ETS. De architecten van het afgewezen plan moeten nu terug naar de tekentafel, in de hoop dat een nieuwe versie wel genoeg steun krijgt.