Eva Segaar 02 juni 2022, 14:00

Schoolmelk? Havermelk! Oatly vindt het tijd dat kinderen ook daar voor kunnen kiezen

Schoolmelk wordt al bijna honderd jaar uitgedeeld op Nederlandse basisscholen. Door subsidie vanuit de EU is de melk extra goedkoop. Maar nu de subsidie wordt herzien, vinden havermelkproducent Oatly en ProVeg het hoog tijd dat ook plantaardige alternatieven op scholen worden aangeboden.

Adobe Stock 230075842 Schoolmelk wordt al sinds 1930 aangeboden op basisscholen. Oatly en ProVeg vinden het hoog tijd dat kinderen straks ook soja- en havermelk kunnen drinken. | Credits: AdobeStock

Wie aan schoolmelk denkt krijgt de nostalgische gevoelens er gratis bij. Ben je net als deze redacteur een millennial die in 2000 op de basisschool zat, dan kreeg je een klein pakje melk met een kalfje op de voorkant. Je was een bofkont als je h kalfje met zonnebril en chocoladereep had. Chocolademelk! Dat je dat mocht van je ouders! Het kalfje met de helm op zijn hoofd en de sjaal om zijn nek werd het meest uitgedeeld. Waarschijnlijk omdat het halfvolle melk was, de meest gezonde optie.

Havermelk in de schoolbanken

Nog steeds hebben de ouders van schoolgaande kinderen de optie om schoolmelk mee te geven. Dit komt mede door de subsidie die jaarlijks vanuit de EU komt, om kinderen te helpen gezond te eten. Maar inmiddels weten we beter wat het effect is van het drinken van melk op het klimaat. Koeien produceren immers methaan, een 28 tot 34 keer sterker broeikasgas dan CO2. Bovendien is er veel water en land nodig om melk te ‘oogsten’. We kiezen daarom steeds vaker voor meer plantaardige producten in plaats van vlees en melk. Havermelkproducten Oatly en stichting voor het bevorderen van een plantaardig voedselsysteem ProVeg trekken mede daarom aan de bel. Ze vinden het hoog tijd dat ook plantaardige melkalternatieven worden aangeboden, zodat de kinderen van nu meer toekomstbestendige eetgewoontes ontwikkelen.

Lees ook: Zweedse Oatly wil met havermelk het voedselsysteem opschudden

Honderd jaar schoolmelk

De schoolmelkregeling bestaat al sinds de jaren 30 van de vorige eeuw, en werd in het leven geroepen om kinderen aan de melk te krijgen. Naar schatting drinken ongeveer 120.000 Nederlandse kinderen schoolmelk. Vanuit de EU gaat er jaarlijks 1,9 miljoen euro naar Nederland om koemelk op scholen te subsidiëren. Het idee dat koemelk de enige optie is, vindt de havermelkproducent nogal ouderwets. ‘Het stamt af van de achterhaalde ideeën over de noodzaak van dierlijke producten in ons dieet’, schrijft het in het persbericht.

Daarom heeft Oatly samen met ProVeg een petitie in het leven geroepen. Via schoolmelk.org. kun je de petitie ondertekenen als je vindt dat er naast melk ook haver-, soja- of andere alternatieven moeten worden aangeboden. Het klimaat is daarbij niet de enige reden. Ook lactose-intolerantie (wereldwijd 68 procent van de bevolking) en diervriendelijkheid worden als argument aangedragen.

In lijn met de Farm-to-Fork

De petitie komt op hetzelfde moment dat de Europese Commissie de schoolfruit-, groente- en melkregeling herziet. Ook deze subsidieregeling moet in lijn worden gebracht met de Farm to Fork-strategie, dat wil komen tot een duurzaam voedselsysteem. De Commissie vraagt op dit moment daarom direct input van Europeanen over deze subsidie. Tot en met 27 juli kun je hierop reageren.

Lees ook: Ammoniakkerbouw: omgebouwde tractor rijdt op ammoniak in plaats van diesel

Ammoniakkerbouw: omgebouwde tractor rijdt op ammoniak in plaats van diesel

Op het eerste gezicht lijkt er niks anders aan de groene trekker op de foto hierboven. Zo zie je ze over elke akker rijden. Maar wie goed kijkt, ziet iets ongewoons: een kleine tank op de achterkant van het voertuig. Een tank die vol zit met ammoniak. Dat kennen we als schoonmaakmiddel, maar het is ook een hele goede ‘energiedrager’. Door ammoniak te ‘breken’ ontstaat waterstof, die je in een brandstofcel kunt stoppen om elektriciteit om te wekken. En daarmee kun je de grote wielen van de tractor aansturen. Een nieuwe aandrijflijn Dat is het idee van het bedrijf Amogy Inc. In New York werken zij aan de toekomst van boerentransport door verschillende apparaten op ammoniak te laten draaien. Dat vereist wat sleutelwerk: niet alleen moet je een tank installeren, er is ook een nieuwe ‘aandrijflijn’ nodig om het gevaarte elektrisch aan te sturen. Nu is het verbouwen van een verbrandingsmotorvoertuig naar een elektrische versie niks nieuws. Het gebruik van ammoniak is dat wel. Volgens Amogy is ammoniak bij uitstek geschikt om voertuigen in de landbouw duurzamer te maken. Het spul is namelijk ruim beschikbaar omdat het ook nodig is voor de productie van kunstmest. Hoewel deze redenering hout kan snijden, moet er op worden gelet: de productie van ammoniak voor kunstmest kost namelijk schrikbarend veel energie. Er is waterstof voor nodig, die wordt gemaakt met aardgas. Het maakt kunstmestbedrijven zoals Yara tot de grootste vervuilers op aarde. Groene ammoniak Het is mogelijk om groene ammoniak te maken. Dat doe je door waterstof te maken met elektriciteit en deze vervolgens te binden aan stikstof. Wil je ammoniak gebruiken om een voertuig te laten draaien dan moet je de stikstof weer loswrikken en de waterstof gebruiken in een brandstofcel. Het klinkt omslachtig, maar heeft een paar belangrijke voordelen. Ammoniak is vloeibaar bij kamertemperatuur. Je kunt het dus makkelijk tanken, veilig in een standaard tank laten zitten en er zijn geen speciale tankinstallaties voor nodig. Voor waterstof, dat een extreem vluchtig gas is bij kamertemperatuur, moet je meer moeite doen. Het maakt ammoniak dan ook interessant voor zware voertuigen die lang moeten rijden, en daarom niet per se op batterijen kunnen werken. Naast tractoren zijn dat ook vrachtwagens en schepen. Lees ook: Is een schip op ammoniak goed voor het milieu?Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.