Mick van Loon 23 mei 2022, 11:14

We verliezen nu al 44 uur slaap per jaar door klimaatverandering

Stijgende temperaturen als gevolg van de klimaatcrisis zorgen ervoor dat mensen over de hele wereld minder slapen, zo blijkt uit de grootste studie daarover tot nu toe.

Adobe Stock 305629685 Uit een analyse blijkt dat de gemiddelde wereldburger al 44 uur slaap per jaar verliest door klimaatverandering. | Credits: Adobe Stock

Goed slapen is essentieel voor gezondheid en welzijn. Maar door de opwarming van de aarde stijgen de nachttemperaturen, zelfs sneller dan overdag, waardoor het moeilijker wordt om te slapen. En wat vooral verontrustend is: we kunnen ons daar blijkbaar niet aan aanpassen.

44 uur slaapverlies per jaar

Uit de analyse bleek dat de gemiddelde wereldburger al 44 uur slaap per jaar verliest, wat leidt tot 11 nachten met minder dan zeven uur slaap, een standaardmaatstaf voor voldoende slaap.

Die “verloren slaap” zal verder toenemen naarmate de planeet blijft opwarmen, maar het fenomeen treft niet iedereen in dezelfde mate. Het slaapverlies per graad opwarming is ongeveer een kwart hoger voor vrouwen dan voor mannen, twee keer zo hoog voor 65-plussers en drie keer zo hoog voor mensen in minder welvarende landen. De onderzoekers gebruikten gegevens van polsbandjes voor het bijhouden van de slaap bij 47.000 mensen gedurende 7 miljoen nachten en in 68 landen.

Stijgende temperaturen schaden gezondheid

Eerdere studies hebben aangetoond dat stijgende temperaturen de gezondheid schaden, en zorgen voor een toename van onder meer hartaanvallen, zelfmoorden en geestelijke gezondheidscrises. Ze leiden ook tot meer ongevallen en verwondingen, evenals een lagere productiviteit op de werkvloer.

Van slechte slaap is ook aangetoond dat het die effecten heeft en de onderzoekers zeggen dat hun bevindingen suggereren dat verstoorde slaap een belangrijk mechanisme kan zijn waardoor warmte deze gezondheidseffecten veroorzaakt. Verontrustend daarbij is dat volgens hun gegevens er geen tekenen waren dat mensen zich konden aanpassen aan warmere nachten.

Lichaam koelt moeilijk af

Verminderde slaap door warmere nachten treft al enorme populaties. Eén nacht boven de 25 graden Celsius in een stad met een miljoen mensen zal resulteren in 46.000 extra mensen die korter slapen. De studie, gepubliceerd in het tijdschrift One Earth, analyseerde slaap- en buitenweergegevens verzameld van 2015 tot 2017 en ontdekte dat hogere temperaturen de slaap vooral verminderden door het begin van die slaap uit te stellen. Het lichaam van mensen moet elke nacht afkoelen als ze in slaap vallen, maar dit is moeilijker als het warmer is.

Vrouwen kunnen daar last van hebben omdat hun lichaam gewoonlijk sneller afkoelt dan dat van mannen als ze gaan slapen. Vrouwen hebben gemiddeld ook meer onderhuids vet, waardoor het afkoelen langzamer gaat. Van oudere mensen is bekend dat ze ’s nachts minder slapen en een slechtere lichaamstemperatuurregulatie hebben, wat hun gevoeligheid voor de warmere nachten kan verklaren. Mensen in armere landen verliezen meer slaap omdat ze minder toegang hebben tot koelingsfuncties zoals luiken, ventilatoren en airconditioning.

Mogelijk groter probleem

De onderzoekers ontdekten dat de impact van warmere nachten op de slaap in alle landen werd waargenomen, of ze nu een natuurlijk koeler of warmer klimaat hadden of niet, en de impact was duidelijk wanneer de nachttemperaturen boven de 10 graden kwamen. Maar mensen die al in warmere klimaten leefden, ervoeren een grotere slaaperosie per graad temperatuurstijging. Dat is verrassend, want tot nu werd gedacht dat die zich makkelijker zouden kunnen aanpassen.

De gegevens die in het onderzoek werden gebruikt, waren voornamelijk afkomstig uit rijkere landen, hoewel er ook uit India, China, Colombia en Zuid-Afrika waren. De polsbandjes werden ook vaak gedragen door mensen die minder last hadden van slaapstoornissen door warmere temperaturen, zoals rijkere mannen van middelbare leeftijd. Dat doet vermoeden dat het probleem nog groter is dan de cijfers tonen.

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Komt er een gigantisch waterstofeiland voor de Deense kust?

Het kunstmatige eiland moet vol komen te staan met elektrolyse-installaties, die voorzien worden van groene stroom door zowel bestaande als nog te bouwen offshore windparken. Volgens CIP kan het eiland in 2030 al operationeel zijn.Een locatie heeft de investeringsmaatschappij ook al op het oog: het Deense gedeelte van de Doggersbank in de Noordzee. De zandbank staat te boek als een van de beste plekken ter wereld om groene elektriciteit op te wekken, vanwege de ondiepe wateren en sterke wind. Grote waterstofplannen De groene waterstof van BrintØ is in ieder geval meer dan welkom. De doelstellingen van de Europese Unie (EU) op dat gebied liegen er namelijk niet om. In de European Hydrogen Strategy staat dat 40 gigawatt aan elektrolyers operationeel moet zijn in 2030. Daarnaast wil de EU tegen die tijd de groene waterstof kunnen afnemen van nog eens 40 gigawatt aan elektrolysers in omringende landen. Als het beoogde waterstofeiland op volle toeren draait, kan het in zeven procent van de Europese waterstofbehoefte voorzien, stelt CIP. Energie-eilanden Het idee van energie-eilanden, ook wel ‘energie-hubs genoemd, is overigens niet nieuw. Zo is netbeheerder TenneT lid van een consortium dat de potentie van dergelijke eilanden op de Noordzee onderzoekt. En de Deense overheid speelt ook al langer met het idee. Dergelijke eilanden kunnen bijvoorbeeld gebruikt worden om de groene elektriciteit die op zee wordt opgewekt naar land te transporteren. Op het eiland wordt de stroom van honderden windmolens dan verzameld en via dikke kabels naar land gebracht. Maar de energie kan op zo’n eiland ook eerst omgezet worden naar waterstof, om het vervolgens in die vorm aan land te brengen. Windenergie in overvloed Om de waterstof te produceren, is natuurlijk wel heel veel groene elektriciteit nodig. Wat dat betreft heeft CIP de wind in de rug. Nederland, Duitsland, België en Denemarken maakten vorige week namelijk bekend dat ze de gezamenlijke productie van windenergie op de Noordzee flink opschroeven, naar een capaciteit van 150 gigawatt in 2050. Ter illustratie: dat is genoeg om 200 miljoen Europese huishoudens van groene stroom te voorzien. Of BrintØ aanspraak kan/mag maken op al die groene elektriciteit is nog maar de vraag. Er zijn namelijk meer kapers op de kust. Zo onderzoekt het consortium AquaVentus H2, waar Gasunie onderdeel van is, de mogelijkheden om het Duitse eiland Helgoland om te bouwen tot een waterstofhub van 300 megawatt. En het consortium NortH2, bestaande uit Groningen Seaports, Eneco, RWE, Equinor, Shell en Gasunie, onderzoekt ook de mogelijkheden voor een offshore waterstofeconomie, compleet met kunstmatig eiland.Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.