Teun Schröder
13 april 2022, 11:15

Helmond krijgt CO2-vrije warmte dankzij verbranding ijzerpoeder

In Helmond start warmtebedrijf Ennatuurlijk een proef met het verwarmen van huishoudens met ijzerbrandstof. Bij deze CO2-vrije vorm van verwarming wordt ijzerpoeder vermengd met zuurstof en aangestoken in een verbrandingskamer. Dit proces kan in theorie eindeloos herhaald worden.

WKC Helmond Location of 1 MW De ijzerbrandstofinstallatie in Helmond heeft een vermogen van 1 megawatt | Credits: Ennatuurlijk | RIFT

Het studententeam SOLID van de TU Eindhoven liet in 2015 als eerste de potentie van ijzerbrandstoftechnologie op laboratoriumschaal zien. Het ijzerpoeder dat hiervoor nodig is wordt gemaakt van afvalstaal, een restproduct uit de staalindustrie. Als je het poeder verbrandt komt thermische energie vrij, zonder CO2-uitstoot. Wat overblijft na dit proces is roest. De roest kun je vervolgens met – idealiter groene – waterstof zuiveren tot nieuw ijzer. Vermaalt tot ijzerpoeder kun je dit opnieuw verbranden. Dit proces kun je keer op keer herhalen.

Lees ook: Brabant investeert in ijzerpoeder als energiedrager

Verwarmen met ijzerpoeder

Na een succesvolle test met ijzerbrandstof bij de productie van het bier van Bravaria is het nu tijd om op te schalen. Daarvoor is de spinoff RIFT (Renewable Iron Fuel Technology) in het leven geroepen. In Helmond worden straks 500 van de 6.500 huizen die aangesloten zijn op het warmtenet verwarmd met de verbranding van ijzerpoeder. ”De ijzerbrandstoftechnologie zou in Helmond, naast het gebruik van bijvoorbeeld aquathermie (warmte uit oppervlaktewater) een goede aanvulling kunnen zijn”, zegt projectmanager Bas van der Stelt van Ennatuurlijk.

Lees ook: Toch geen maximum aan de opwek van groene stroom

Groene en grijze waterstof

De pilot in Helmond is vooral bedoeld om de leveringsbetrouwbaarheid van de technologie te testen. Verder doet RIFT onderzoek naar het omzetten van roest naar nieuw ijzer met behulp van waterstof. De ambitie is om dit te doen met waterstof uit hernieuwbare bronnen zoals zon en wind. Zolang de waterstof wordt gemaakt uit fossiele brandstoffen, is de techniek niet CO2-uitstoot vrij. Ook de technologie waarmee van ijzerafval ijzerpoeder wordt gemaakt, draait vooralsnog op elektriciteit gewonnen uit aardgas.

Pilotproject Veolia

Voor de verwarming van de 500 huizen in Helmond ontwikkelt RIFT een installatie met een vermogen van 1 megawatt. Inmiddels hebben RIFT en milieudienstverlener Veolia een intentieverklaring ondertekend voor een installatie van 5 megawatt.

Puin en gruis uit de Dom krijgen nieuwe bestemming in de 'Domsteen'

Wie geregeld in Utrecht komt, weet dat de Domtoren al tijden in de steigers staat. Tussen 2020 en 2024 wordt de toren gerestaureerd. Bij het restaureren komt ook veel puin vrij. Daar hebben twee bedrijven iets op bedacht. Brokkenmákers en New Horizon maken samen met baksteenfabrikant Wienerberger speciale, circulaire bakstenen van het puin en gruis van de Dom. Circulaire Domsteen De zogenoemde Domsteen bestaat naast resten van de Dom uit Nederlandse rivierklei. Dat laatste is een duurzaam materiaal dat oneindig en lokaal beschikbaar is. De samenstelling van rivierklei en bestaande resten zorgt ervoor dat de Domsteen lang meegaat. En ook aan het einde van de levensduur is er nagedacht over een oplossing: de circulaire baksteen kan gesloopt en opnieuw verwerkt worden. Producten met een verhaal Het project van Brokkenmákers ‘Van Dom tot steengoed’ heeft als doel om restmateriaal een duurzame bestemming te geven. De bakstenen zijn een onderdeel van dit project, waar de Brokkenmákers samen met New Horizon aan werken. “Impact maak je niet alleen maar met aantallen, maar ook met aansprekende verhalen”, zegt Michel Baars van New Horizon. “Daarom maken we producten met een verhaal, een verleden en een toekomst.” Merwede en Cartesius Door van het puin nieuwe materialen te maken, worden deze gered van de snelweg, waar het anders in zou belanden. De één miljoen circulaire bakstenen zijn terug te zien in de duurzame wijken Merwede en Cartesius. "Daarmee hebben we de cultuurhistorische, emotionele en circulaire waarde van het materiaal behouden voor Utrecht en identiteit gegeven aan de nieuwe wijken. Ook komt een deel van de opbrengst ten goede aan een lichtkunstwerk op de Domtoren. Zo is de cirkel weer rond", laten Brokkenmákers weten in een verklaring. Brokkenmákers levert het puin van de Domtoren waarmee New Horizon en Wienerberger de circulaire Domsteen voor de markt ontwikkelden en uitrollen.V.L.N.R. Hylke Faber (Brokkenmákers), Mirjam Schmull (Brokkenmákers) en Rob van Lith (New Horizon) met de Domsteen.Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.