Marc Seijlhouwer 12 april 2022, 10:08

Waterstof in atmosfeer elf keer schadelijker dan CO2

Waterstof geldt als dé duurzame brandstof van de toekomst. Maar als het gas ontsnapt en in de atmosfeer komt, kan het klimaatverandering juist verergeren. Waterstof kan elf keer meer schade aanrichten dan CO2. Dat blijkt uit een nieuwe studie van de Britse overheid.

Atmosfeer aarde vanuit de ruimte Het effect van waterstof in de atmosfeer blijkt erger dan gedacht | Credits: Adobe Stock

De studie gebruikt scheikundige modellen om te kijken wat waterstof in de atmosfeer doet. Dat geeft geen florissant beeld: een gram waterstof zorgt voor veel meer schade dan een gram CO2. De onderzoekers hebben het over elf keer, maar daar zit veel onzekerheid in; het kan ook zes keer schadelijker zijn, of zestien keer.

Het effect op het opwarmen van de aarde door waterstof was al langer bekend. Maar de nieuwe studie laat zien dat de schade bijna twee keer groter is dan men aanvankelijk dacht. En dat verandert hoe we met waterstof om moeten gaan.

Waterstof als redder

Meerdere landen willen stoppen met het verbranden van fossiele brandstoffen. Deze veroorzaken immers CO2, en de gigantische hoeveelheden daarvan in de atmosfeer zorgen voor ontwrichtende klimaatverandering. Waterstof kán een groen alternatief zijn voor fossiele brandstof. Je kunt het produceren met behulp van water en groene elektriciteit, waardoor de uitstoot bij productie nul is. Ook bij het verbranden van waterstof komt geen CO2 vrij.

Maar: als waterstof weglekt voor het gebruikt wordt, gaat het de atmosfeer in. Daar beginnen de problemen, op een onverwachte manier. Waterstof hecht zich in de lucht aan oxidanten, waardoor deze een belangrijke functie verliezen. Oxidanten ruimen namelijk normaal een ánder broeikasgas op: methaan (afkomstig van olie- en gasboringen en vee). Methaan is op zichzelf een gevaarlijk broeikasgas: het is 28 keer schadelijker dan CO2 op de lange termijn, maar richt op korte termijn veel meer schade aan. Meer waterstof in de atmosfeer betekent dus minder oxidanten die het schadelijke methaan kunnen opruimen. Ergo, meer methaan in de atmosfeer, dus versnelde opwarming van de aarde.

Lees ook dit stuk over methaan

Weglekken voorkomen

Het is vooral dat indirecte effect waardoor de Britse onderzoekers waterstof als schadelijk voor het klimaat aanmerken. De resultaten laten daarmee zien dat het weglekken van waterstof op grote schaal voorkomen moet worden. Bij een overgang naar waterstof moeten pijpleidingen, fabrieken en opslagtanks extra goed uitgerust worden. Waterstof is namelijk een extreem licht, en dus vluchtig gas. Voor je het weet zweeft het de atmosfeer in.

Een belangrijke kanttekening: dat waterstof de oxidanten van methaan afpakt, is alleen een klimaatprobleem zolang er nog op grote schaal methaan in de atmosfeer komt. In theorie is een CO2-neutrale toekomst ook methaan-vrij. Maar de kans dat de veehouderij (de grootste bron van methaan) op korte termijn een oplossing vindt voor het methaanprobleem lijkt klein.

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Wat doet Saharazand met de opbrengst van zonnepanelen?

Update 12 april: deze week komt er naast mooi weer ook opnieuw Saharazand naar Nederland. Lees hieronder wat dat doet met de opbrengst van zonnepanelen. Half maart trokken spectaculaire oranje wolken over ons land. Ze vervoerden zand uit de Sahara dat met de regen in een dunne laag stof op auto’s en tuinmeubelen achterbleef. Ook vandaag verwachten de weerexperts dat er zand uit de lucht kan komen vallen. Effect Sahara zand op zonnepanelen De vraag is wat dit met de productie van zonnepanelen doet. Want panelen zetten zonne-instraling om in elektriciteit. En door het zand – officieel Sahara stof – wordt dat beperkt. Volgens zonne-energie ontwikkelaar Sunrock, scheelt het maar liefst 10 procent. Het bedrijf, dat ruim 1 gigawatt aan zonne-energie projecten in ontwikkeling heeft, deed onderzoek naar de omzetting van zonne-instraling in elektriciteit vóór 16 maart en daarna. Daaruit blijkt een verschil van 10 procent door het Sahara stof. “Onze parken presteren 10 procent minder dan ze normaal bij deze instraling zouden doen”, zegt Mark Pruissen, directeur asset management bij Sunrock. Het analyseren was niet eenvoudig. Want de speciale zon-instralingssensoren die het bedrijf op zijn parken heeft staan, waren ook met Sahara stof vervuild. Daardoor konden die geen betrouwbaar beeld geven. Voor de analyse moest Sunrock dus gebruikmaken van data uit satellieten die de zon-instraling meten. Eeuwenoud verschijnsel Volgens het KNMI is neerslag met Saharazand een eeuwenoud verschijnsel dat sinds 1900 zo’n vijftien keer op uitgebreide schaal in ons land is voorgekomen. Normaalgesproken spoelt het losse vuil met een regenbui goed weg van zonnepanelen. Maar door het aanhoudend droge weer bleef het stof liggen. Dan zit er niks anders op dan schoonmaken. Dat is geen ramp want panelen worden wel vaker vies. Doordat ze in de buurt van een snelweg of industrie liggen. Ook vogels zorgen voor het nodige vuil. “We hebben bijvoorbeeld een project waarbij het buurpand een fabriek is waar noten en zaden verwerkt worden”, zegt Pruissen. “Dit trekt vogels aan, die op de panelen poepen.” Ook bij drijvende zonneparken zijn vaak vogels aanwezig. Het schoonmaken van de panelen gebeurt met behulp van robots. Deze 'rijden' over de zonnepanelen en maken de panelen met zachte borstels en speciaal osmose water schoon. Een gespecialiseerde medewerker bestuurt de robot met behulp van een afstandsbediening. Ondanks het Sahara zand op de panelen viel de schade volgens Pruissen uiteindelijk toch mee. “Dankzij het mooie weer zien we tot op heden in maart 2022, 30 procent meer zon-instraling dan in 2021. Dus ondanks het Sahara-stof is dit een heel goede maand voor ons. Ook al had het zonder stof, nog beter gekund.”Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.