Eva Segaar 04 april 2022, 17:00

Gewasspecialist Filip van Noort: "Zwarte peper uit de kas, daarin zie ik veel potentie"

Filip van Noort is al 30 jaar gewasspecialist bij de Wageningen Universiteit en Research (WUR). Hij doet in opdracht van klanten in de glastuinbouw onderzoek naar het telen in kassen, zodat zij ermee aan de slag kunnen. Zo heeft hij al succesvol vanille, papaja en avocado kunnen telen. Gewassen die normaal honderden kilometers moeten reizen voordat ze hier in de supermarkt liggen, komen dan opeens van dichtbij.

Bedrijfsactiviteit Filip

Van Noort probeert ook zo duurzaam mogelijk te telen. Door minder water te gebruiken en zoveel mogelijk biologische gewasbeschermingsmiddelen. De gewasspecialist hoopt met de kennis die hij opdoet bij de verschillende gewassen, niet alleen de kwekers in Nederland te kunnen helpen, maar ook boeren in armere landen. “Die avocadohype in West-Europa levert mensen in Zuid-Amerika veel op, maar wij zitten wel voor een dubbeltje op de eerste rang. Het mag niet ten koste gaan van het drinkwater van mensen daar.”

Hoe zorg jij voor een snelle verduurzaming?

“Ik probeer zoveel mogelijk te laten zien welke mogelijkheden er zijn om zo duurzaam mogelijk en energiezuinig in een kas kunnen telen. Door het water en de voeding zoveel mogelijk te hergebruiken, en gebruik te maken van biologische gewasbescherming en niet meteen te beginnen met extra licht.”

Welke exotische gewassen heb je naar Nederland gehaald, en waar zie je veel potentie in?

“Vanille, daar ben ik al lang mee bezig, want dat doe je niet zomaar even. Het is echt een gewas van de lange adem. En gelukkig is Koppert Cress er ook mee bezig om dat verder uit te rollen. Dat papaja’s zijn gelukt is ook een goed teken. En de avocado, natuurlijk. Ik hoop daarmee verder te gaan. Avocado is geen gewas dat je jaarrond teelt, terwijl de Nederlandse kwekers daar juist van houden. Zo kunnen ze altijd iets op de markt brengen. Avocado’s bestuif je in het voorjaar en kweek je in het najaar. Ik hoop dat er een bedrijf hier ook mee verder wil gaan.”

“Ik ben ondertussen nog bezig met katoen. Op de teelt ervan is veel kritiek. Katoen wordt in veel landen zoals, India, Pakistan, Egypte, en Griekenland buiten geteeld en heeft veel water en voeding nodig. Om nog maar te zwijgen over de gewasgezondheidsmiddelen die erbij komen kijken. In de kas kan dat duurzamer, zodat je niet meer land kapot maakt dan je lief is. Ook in zwarte peper zie ik veel potentie. Nu halen we het uit Vietnam en wordt het gedroogd, waardoor de peper allemaal hetzelfde smaakt. Maar als je het vers eet merk je juist enorme verschillen. Bovendien mag veel peper vanuit Vietnam de Europese markt niet op, omdat er teveel gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt voor de oogst. Als je het hier zou kweken, heb je dat probleem ook opgelost.”

Hoe schoon is de energie die je in de kassen gebruikt?

“Als je een gewas van buiten naar binnen haalt omdat het anders te koud is om te telen, zul je er energie in moeten steken. Tot nu toe is dat vaak gas, maar er zijn veel initiatieven om dat te veranderen. Denk aan wind-, zonne-energie en aardwarmte. Alleen dat gaat niet van de een op de andere dag. Het vergt veel onderzoek en investeringen. We hebben een kassencomplex waar geen gasaansluiting meer in zit en daar doen we onderzoek naar de mogelijkheden om geen fossiele energie meer te gebruiken.”

Welk doel heb je voor ogen?

“Mijn doel is altijd om het probleem van de klant op te lossen. De laatste jaren focus ik op het opbouwen van kennis over gewassen die nog niet in Nederland geteeld worden. Een voorbeeld daarvan is, dat ik enige jaren geleden benaderd werd door een teler die graag een gewas uit de familie van de banaan in bloei wilde verkopen. De teelt ging goed, maar bloemen kwamen er niet. Dan begin ik met literatuuronderzoek, en gaan we dan bedenken, wat we kunnen proberen om de plant in bloei te krijgen. Na het onderzoek lukt het om de plant te laten bloeien. De klant betaalt daar dan voor. En ik ben natuurlijk blij dat het is gelukt.”

Lees ook: Wijnmaker warmt zijn terroir op om te zien hoe de oogst in 2050 is

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Studie NASA: “Niet elke aanplanting heeft eenzelfde koelend effect”

De onderzoekers, die op beelden van de satelliet Landsat 5 beroep konden doen, bevestigen dat deze aanplantingen een impact hebben, maar waarschuwen tevens dat het resultaat niet op elke locatie gelijk zal zijn.Lichte oppervlakten reflecteren zonlichtAl tientallen jaren benadrukken onderzoekers dat zwart asfalt en donkere daken in de steden zouden moeten worden vervangen door heldere oppervlakken die het zonlicht reflecteren en een dakbedekking met planten. Die ingrepen kunnen volgens hen de opwarming van de steden afremmen. Het karakter van de aanplantingen kan extensief – met een ondiepe bodembedekking en een onderhoudsarme beplanting – of intensief – met een diepere bodem en meer diverse planten en bomen – zijn.Hitte-eilanden “Warmte wordt in steden vaak door het fenomeen van de hitte-eilanden versterkt”, zegt onderzoeker Christian Braneon, klimaatwetenschapper aan het Goddard Institute. “Asfalt, beton en soortgelijke materialen houden aanzienlijk meer warmte vast dan vegetatie. Hierdoor kunnen de temperaturen in de stad vaak 5 graden Celsius hoger liggen dan in de omliggende voorsteden of landelijke regio’s.”Groene daken verlagen temperatuur “In buurten met minder bomen en groene ruimtes treft deze hitte vaak onevenredig veel ouderen en gemeenschappen met lage inkomens en gekleurde bevolkingsgroepen”, benadrukt Braneon nog. “Groene daken zijn ontworpen om de koelende capaciteit van planten te benutten om de temperatuur in stedelijke gebieden te verlagen.” Lees ook: 'Groen bouwen moet, tenzij het niet anders kan'De onderzoekers kwamen tot de vaststelling dat twee van de drie bestudeerde locaties inderdaad de temperaturen lieten dalen tegenover een aantal controlesites. “Maar de resultaten maken tevens duidelijk dat de efficiëntie onder meer kan afhangen van de locatie en de plantendiversiteit”, waarschuwt Braneon.Onderzoek op drie plekken De resultaten van de drie sites waren gemengd. Millennium Park, dat een intensieve plantenmix heeft en in de buurt van Lake Michigan ligt, vertoonde aanzienlijk lagere gemiddelde temperaturen nadat het plantendak was geïnstalleerd. Millennium Park was de ook de enige locatie waar het dak de klimaatopwarming tijdens de onderzoeksperiode volledig compenseerde. Ook een tweede locatie, het stadhuis van Chicago, vertoonde na de aanplanting een lagere temperatuur. Hier was er eveneens sprake van een intensieve locatie, maar tegen het einde van de onderzoeksperiode moest wel een stijging van de temperaturen worden gemeld. Lees ook: Nederlandse steden lopen achter op andere EU-steden qua groene stroom “De derde locatie, een supermarkt van de keten Walmart, vertelde echter een compleet ander verhaal”, merkt Braneon op. “Terwijl de groene daken van het Millenniumpark en het stadhuis aan bestaande gebouwen werden toegevoegd, was er bij de supermarkt sprake van een compleet nieuwe constructie.”Braakliggend terrein “Walmart maakte daarbij van een extensieve aanplanting gebruik. Maar dit koelende effect woog niet op tegen de impact van de conversie van een braakliggend terrein met gras naar een gebouw dat de diversiteit in vegetatie verminderde.” “Er moet worden vastgesteld dat de constructie van nieuwe gebouwen in het algemeen, ondanks aanplantingen, tot hogere temperaturen kunnen leiden. Daarbij moet ermee rekening worden gehouden dat rond die groene daken een structuur met vaak ondoordringbaar materiaal – zoals een parkeerterrein – kan komen.”Verschil in koelend effect “Hierdoor wordt het vaak moeilijk om het koelend effect van de oorspronkelijke vegetatie te evenaren. De baten van groene daken zullen door verschillende factoren – van geografische regio en plantendiversiteit tot dakstructuur en de koelefficiëntie van het gebouw zelf – worden bepaald.” Lees ook: Natuurvriendelijk bouwen: manifest van bouwers en milieuorganisaties vraagt politiek om actie “Terwijl steden groeien en zich ontwikkelen, moeten cruciale beslissingen over infrastructuur worden genomen, want de impact van deze keuzes heeft vaak gevolgen die zich over een periode van dertig of vijftig jaar of nog langer laten voelen”, waarschuwt Braneon.Extremere temperaturen “Ingenieurs en stedenbouwkundigen gingen bij hun planning tot nu toe vaak uit van een stationair klimaat. In een context van meer frequente hittegolven en extremere temperaturen, zal het echter cruciaal zijn te onderzoeken in welke mate deze stedenbouwkundige ingrepen zich tot de klimaatverandering verhouden.”Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.