Rianne Lachmeijer 30 maart 2022, 11:45

Nederland stapt snelst over op zon- en windenergie

Elektriciteit kwam wereldwijd in 2021 voor het eerst voor ruim 10 procent uit wind- en zonne-energie. Tegelijkertijd steeg het kolengebruik met 9 procent. De snelste omschakeling naar wind en zon vond plaats in Nederland, Australië en Vietnam. Deze landen hebben de afgelopen twee jaar ruim 8 procent van hun elektriciteitsvraag verplaatst van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energiebronnen. Dat blijkt uit een onderzoek van klimaatdenktank Ember.

Adobe Stock zonnepark vol zonnepanelen bij Almere Zonnepanelen op een veld bij Almere | Credits: Adobe Stock

Wind- en zonne-energie wekten in 2021 voor het eerst meer dan een tiende (10,3 procent) van de wereldwijde elektriciteit op. In 2020 kwam dit getal nog uit op 9,3 procent en in het jaar van de ondertekening van het Klimaatakkoord van Parijs (2015) was het slechts 4,6 procent.

Toppers in zonnepanelen en windenergie

Nederland, Australië en Vietnam worden bewierookt, omdat zij tussen 2019 en 2021 de grootste omschakeling van fossiele energiebronnen naar hernieuwbare bronnen bereikten. In Nederland steeg het aandeel wind en zon in twee jaar tijd van 14 naar 25 procent. Tegelijkertijd daalde het aandeel fossiele brandstoffen van 78 procent naar 63 procent. Maar alles is relatief, want de echte toppers zijn Denemarken, Uruguay en Luxemburg. Deze landen haalden in 2021 respectievelijk 52, 47 en 43 procent van hun elektriciteit uit zonnepanelen en windmolens.

Lees ook: Nederland Europese koploper zonne-energie

Denemarken, Uruguay en Luxemburg zijn de echte duurzame elektriciteitstoppers. Zij haalden in 2021 ruim 40 procent van hun elektriciteit uit zonnepanelen en windmolens. | Credit: Ember

Comeback voor steenkool met nieuw record

In 2021 steeg niet alleen het gebruik van wind- en zonne-energie, maar ook dat van steenkool. Terwijl elektriciteit uit zon en wind 10,3 procent van de elektriciteit opleverde, kwam steenkool uit op 36 procent. Daarmee behaalt de fossiele brandstof, waar we internationaal vanaf willen, een nieuw record. Met 10.042 terrawatuur (TWh) aan kolenstroom komt het record 2 procent boven het vorige record van 2018.

Het is dan ook niet verrassend dat de CO2-uitstoot van de stroomsector steeg: met 7 procent. Het is de grootste procentuele stijging sinds 2010 en de grootste absolute stijging ooit.

Om ervoor te zorgen dat de aarde niet meer dan 1,5 graad opwarmt moeten steenkool-landen zo snel mogelijk hun gebruik terugdringen. | Credit: Ember

Meer vraag naar elektriciteit duurzaam oplossen

De comeback van steenkool komt doordat de elektriciteitsvraag in recordtempo groeit. Uit het onderzoek van Ember blijkt dat de groei van de elektriciteitsbehoefte vorig jaar hetzelfde effect heeft als een land als India opnieuw toevoegen aan het wereldwijde elektriciteitsnet. Om deze vraag bij te benen moeten we nog sneller omschakelen van fossiele energiebronnen naar hernieuwbare.

Ember denkt dat het mogelijk is. “Zelfs nu de uitstoot van kolen en elektriciteit opnieuw een recordhoogte bereikt, zijn er duidelijke tekenen dat de wereldwijde elektriciteitstransitie goed op weg is. Er worden meer wind- en zonne-energie aan netten toegevoegd dan ooit. En niet alleen in een paar landen, maar over de hele wereld. Ze zijn in staat het grootste deel van de schone elektriciteit te leveren die nodig is om alle fossiele brandstoffen geleidelijk uit te bannen en tegelijkertijd de energiezekerheid te vergroten,” zegt Dave Jones, Global lead bij Ember, op de website.

Lees ook: Een derde van duurzame stroom van eigen bodem in 2030

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Kweekkoraal kan Great Barrier Reef redden

Het grootste koraalrif bij de Australische kust, het Great Barrier Reef, staat onder hoge stress. Door de hoge watertemperatuur sterven de koralen af. Volgens het vorig jaar september verschenen rapport van klimaatpanel IPCC loopt 90 procent van de warmwaterkoralen wereldwijd ernstige schade op bij een gemiddelde opwarming van 1,5 graad. In het huidige tempo kan die grens binnen enkele decennia bereikt zijn. Australische wetenschappers werken al jaren aan het beschermen van het rif tegen klimaatverandering. En nu komen ze met een nieuwe, gekweekte koraalsoort. Koraal kruisen met algen Het onderzoeksteam kruiste daarvoor koralen uit verschillende delen van het rif en combineerde de nakomelingen met algen. “Je zou het mariene landbouw kunnen noemen”, zegt Kate Marie Quigley van de Universiteit van Melbourne en mede-onderzoeker van het artikel tegen NRC. Quigley en collega's kweekten koraalsoorten die beter overleven in warm water. Lees ook: Dit Mexicaanse koraalrif is vanaf nu verzekerd De nieuwe doorbraak biedt volgens de wetenschappers hoop voor de toekomst van het Great Barrier Reef. Ondanks het Australische Reef Restauration and Adaptation Program – een programma waarin onderzoekers over de hele wereld werken aan het herstellen van het rif door de schade van klimaatverandering, gaat het nog steeds slechter met het Great Barrier Reef. Verbleking van koraalriffen Koraalriffen worden wereldwijd bedreigd door de opwarming van het oceaanwater. Zeehittegolven – warmere waterstromen in het zeewater – zorgen ervoor dat het koraal onder hoge druk staat. Koralen leven namelijk samen met algensoorten, net zoals bomen met sommige schimmels of korstmossen leven. De algen maken via fotosynthese suikers, waar het koraal op leeft. Lees ook: Klimaatverandering tegengaan: deze drie bedrijven geven het goede voorbeeld Als het zeewater boven de 31 tot 32 graden Celsius is, verdwijnen de algen. Het koraal verbleekt dan. Sinds eind jaren '90 vindt verbleking van koraalriffen plaats en op dit moment is het zesde mass bleaching event aan de gang, waarbij op grote schaal koraalriffen verbleken. Is gekweekt koraal wel gewenst? Het gekweekte koraal kan een massasterfte van koraalriffen voorkomen. Maar dit is volgens Quigley niet dé oplossing tegen klimaatverandering. “We moeten nu niet denken: 'oh, de opwarming kan nog wel even doorgaan'. Boven alles moet de uitstoot van broeikasgassen stoppen”, zegt de onderzoeker tegen NRC. Bovendien is het de vraag of er zo’n groot gebied als het Great Barrier Reef gekweekt koraal geplant kan worden. Het gebied is volgens Quigley iets groter dan Italië. En als het al mogelijk is, is het de vraag of het gewenst is. Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.