Charly Pohu 18 maart 2022, 14:00

Exitstrategie Russische fossiele brandstoffen: Frankrijk zet in op warmtepompen

De oorlog in Oekraïne heeft de Europese landen meer dan ooit geconfronteerd met het feit dat zij voor hun energie afhankelijk zijn van Rusland. Zij willen zich loskoppelen van Rusland, en verschillende, vaak klimaatvriendelijker alternatieven worden daarbij uitgeprobeerd. Frankrijk, bijvoorbeeld, zet in op warmtepompen om af te stappen van fossiele brandstoffen voor verwarming, en kondigt nieuwe subsidies aan. Staatssteun voor gaskachels wordt dan weer afgeschaft.

Adobe Stock 492026751 Fransen krijgen duizend euro van de overheid als ze een warmtepomp aanschaffen. | Credits: AdobeStock

Tegen 2027 wil Frankrijk het zonder de invoer van Russische energie stellen. Met name gas en stookolie worden gebruikt voor verwarming. In de strijd tegen de energieafhankelijkheid van Rusland zet Frankrijk in op de warmtepomp, waarmee de verwarming met fossiele brandstoffen kan worden vervangen.

Vanaf 15 april tot het einde van het jaar zullen de Fransen recht hebben op een extra subsidie van 1.000 euro als zij besluiten “deugdzame” verwarmingssystemen aan te schaffen, zoals warmtepompen of biomassaverwarming. Steun voor de installatie van gasverwarming zal worden afgeschaft, meldt Reuters.

Voor de renovatie van de installaties van gemeenten en bedrijven ligt een extra enveloppe met 150 miljoen euro op tafel. Het doel is over te schakelen op meer verwarmingssystemen op biomassa.

Lees ook: Wordt 2022 het jaar van de hybride warmtepomp?

Warmtepompen zijn in opmars, maar zijn ze ook een winnaar?

De laatste jaren is de warmtepomp in opmars. In België bijvoorbeeld worden verwarmingssystemen op basis van fossiele brandstoffen in de komende jaren verboden, wat de warmtepomp ten goede zal komen. Volgens de European Heat Pump Association, geciteerd door persagentschap Reuters, zijn warmtepompen goed voor 25 procent van de nieuwe verwarmingsverkoop in Europa, op een totaal van 7 miljoen eenheden. In nieuwe gebouwen worden ze al de norm, en bij renovaties worden ze steeds vaker toegepast.

Voor de consument kan de warmtepomp ook interessant lijken. Hij hoeft geen fossiele energie meer te kopen, en de zonne-energie in de lucht is gratis. Maar de machine zelf is duurder dan bijvoorbeeld gasverwarming: zij kan zowat het dubbele kosten.

Daar komt nog bij dat de warmtepomp elektriciteit verbruikt om te werken: de kosten-batenberekening zou dus in de tijd kunnen uitlopen. Door bijvoorbeeld een warmtepomp te combineren met zonnepanelen, wordt de rekening lager. Maar zelfs in dit geval is het niet mogelijk om nul kosten te bereiken.

Afgezien van de kosten en de geopolitieke kwestie van de Russische fossiele brandstoffen, heeft de warmtepomp ook tot doel de CO2-uitstoot te verminderen. Energie en verwarming zijn verantwoordelijk voor tot 40 procent van de broeikasgasemissies.

Lees ook: Met de nieuwe warmtepomp van Vattenfall kunnen ook oude woningen van het gas af

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Brengt Upp! de revolutie in plastic recycling waar de wereld op zit te wachten?

Grondlegger Jan Jaap Folmer verbaasde zich er vijf jaar geleden over hoe weinig plastic afval gerecycled wordt. “We scheiden in Nederland amper 30 procent van ons plastic en daarvan wordt effectief 50 procent gerecycled. De rest wordt geëxporteerd naar het buitenland, waar het grootste deel toch wordt verbrand. Er kan echt veel meer dan er nu gedaan wordt”, zegt hij. Die gedachte was de start van Upp! Dikke plasticlaag in zee Wereldwijd liggen die percentages nog lager: 14 procent wordt gescheiden ingezameld en slechts 5 procent wordt gerecycled. Folmer zag de gevolgen in de jaren dat hij in Azië woonde en reisde, met name in Vietnam. In die landen wordt afval nauwelijks ingezameld of gescheiden. “Op de stranden van Bali en Vietnam zie je eerst een meter dikke laag drijvend plastic, voordat je de blauwe zee kan zien. In Vietnam wordt in dorpen elke ochtend plastic verbrand. Dat is zo giftig als de pest voor de inwoners. Het is verschrikkelijk.” Lees hier meer over de productie en recycling van plastic Baanbrekende technologie Folmer werkte op drie verschillende continenten in olie en kunststoffen en zag met eigen ogen welke impact deze industrieën op de planeet hebben. Hij ziet zichzelf nu als een changemaker en maakte het zijn missie om plastic te recyclen in een circulaire loop zonder afval. Daarvoor gebruikt hij baanbrekende technologie van het Australische bedrijf PlasTech Recycling. Dat bedrijf heeft een machine ontwikkeld die ongesorteerd, ongewassen en onversnipperd gemengd plastic op een kosten- en energiebesparende manier kan verwerken. Dat is voor de meeste afvalbedrijven nu nog onmogelijk. Kunststof planken voor isolatie Het probleem is dat verschillende soorten plastic zoals zakjes, landbouwzeil, melkpakken of harde bakjes allemaal een ander smeltpunt hebben. In de mix- en smeltinstallatie van PlasTech wordt al het plastic tegen een ronddraaiende drum met gaatjes aan geperst. Op het moment dat een stuk plastic zijn smeltpunt heeft bereikt, gaat het door het gaatje heen. Daardoor ontstaat een homogene grondstof die door de machine wordt verwerkt tot kunststof palen en planken van hoge kwaliteit. Die kunnen gebruikt wordt voor het isoleren van woningen en gebouwen, voor straatmeubilair, beschoeiing en tal van andere toepassingen. "We maken dus geen korrels, want die moet je dan weer verwarmen om er iets van te maken en dat kost twee keer zoveel energie”, zegt Folmer. De installatie van Plastech die alle soorten plastic kan verwerkenCopy-paste Upp! is een soort projectontwikkelaar die alle partijen, van financiering tot technologie, bij elkaar brengt. Doel van het bedrijf is onder meer om 250.000 ton plastic te recyclen in meer dan vijf landen. In Nederland zet hij in de Eemshaven een testfabriek op met de Australisch-Nederlandse Joint-Venture Uppact. Ook in de Indonesische stad Surabaya is hij bezig met lokale partijen een proeffabriek te bouwen. Dat duurt al jaren, mede omdat de financiering in de beginfase veel tijd kost. In de tweede helft van dit jaar moet de fabriek gaan draaien. Het project wordt gefinancierd door de Alliance to end plastic waste, waar grote plasticproducenten als BASF, Dow en Total lid van zijn. Andere landen staan nog in de wacht. "Als de fabriek in Surabaya goed werkt dan is het in feite copy-paste naar Vietnam en andere landen”, zegt Folmer. Kijk hier naar de uitleg hoe de installatie werkt:Oceanen opruimen De mixer kan alle soorten plastic afval verwerken en recyclen. Van vuilniszakken tot visnetten, tapijttegels, meerlaagse folies en sachets, drankkartons, koffiekopjes en zelfs textiel, hardloopschoenen of sigarettenpeuken. Volgens PlasTech kunnen de installaties ook op schepen geplaatst worden om het plastic in oceanen en rivieren op te ruimen en meteen te verwerken.In de oceanen wordt de plastic soup steeds groterZiekenhuisafval Een van de afvalstromen waar Upp! zich op richt is het ziekenhuisafval. Met het Amsterdam UMC - locatie AMC kijkt Folmer naar een pilot om afval dat nu de speciale verbrandingsoven in Dordrecht in gaat te recyclen. Dan gaat het onder meer om schorten, matjes, handschoenen, verpakkingsmateriaal en steriele zakjes. Folmer: "Alleen al in de regio Amsterdam worden jaarlijks 12 miljoen plastic overjassen gebruikt in operatiekamers. Dat is samen 3 miljoen kilo afval. We willen kijken of dat te recyclen is.” Zie in deze film van kunstenares Maria Koijck, hoeveel plastic afval er vrijkomt bij een operatie: Plastic bedreigt mens Want dat de wereld zich in een ernstige plasticcrisis bevindt, is volgens hem wel duidelijk. In 1950 produceerde de wereld 2 miljoen ton plastic per jaar, inmiddels is dat zo’n 370 miljoen ton. Dat levert volgens de VN 300 miljoen plastic afval per jaar op, het gewicht van de hele menselijke bevolking. Het plastic vervuilt natuurgebieden, ecosystemen en oceanen en komt via voedsel, water en lucht zelfs in het menselijk lichaam terecht. Daardoor wordt de plastic vervuiling een bedreiging voor de mensheid. Bovendien zorgt de plasticproductie in 2050 voor 15 procent van de CO2-uitstoot, berekende de VN. Om het tij te keren nam de VN onlangs tijdens de milieutop in Kenia een historische revolutie aan om een eind te maken aan plastic vervuiling. Lees hier alles over het wereldwijde probleem van plasticvervuiling Pionier Upp! werd vorig jaar uit 80 gegadigden geselecteerd voor het eerste Impact Program van TEDxAmsterdam, dat briljante wereldverbeteraars de markt op helpt. Folmer was een van de genomineerden voor de ‘Pioneer of the year’-verkiezing.