Romy de Weert 17 maart 2022, 10:18

Zonnebloemolie raakt op door de oorlog – bedrijven zien palmolie als alternatief

De Federatie Nederlandse Levensmiddelenindustrie voorspelt dat de zonnebloemolie door de oorlog in Oekraïne binnen vier tot zes weken op. Voedselbedrijven zijn naarstig opzoek naar alternatieven. Sommigen komen daarbij uit bij de omstreden palmolie.

Adobe Stock 280800797 Zonnebloemolie komt voor 75 procent uit Oekraïne en Rusland. | Credits: Adobe Stock

Oekraïne is een grote producent van plantaardige oliën – ook van zonnebloemolie. Zo’n 75 procent van de gebruikte zonnebloemolie komt uit Oekraïne of Rusland. Maar door de oorlog staat de toelevering stil. De Federatie Nederlandse Levensmiddelenindustrie (FNL) verwacht dat er nog voor zo’n vier tot zes weken zonnebloemolie beschikbaar is. Daarna moeten we op zoek naar alternatieven.

Zonnebloemolie voor chips en friet

Zonnebloemolie wordt veel gebruikt om chips en patat te frituren. Maar ook in margarine, koekjes en babyvoeding zit zonnebloemolie. Er zijn wel alternatieven, maar wat werkt hangt af van het product en de manier waarop de olie gebruikt wordt. Raapzaad-, lijnzaad-, en ook palmolie kunnen als alternatief voor zonnebloemolie dienen.

Vooral dat laaste is waar Belgische aardappelverwerkers op terugvallen. Maar palmolie is allesbehalve duurzaam. Het wordt gewonnen uit het vruchtvlees van de oliepalm die vooral in tropische gebieden groeit. En doordat de olie steeds populairder wordt, moet er ruimte gemaakt worden om de oliepalm te laten groeien. Regenwouden verdwijnen en monoculturen van oliepalmen komen ervoor in de plaats. Daardoor gaat er veel biodiversiteit verloren.

Lees ook: Wat is palmolie en waarom is het slecht voor het milieu?

Palmolie als alternatief voor zonnebloemolie is dus allesbehalve wenselijk. Maar door de oorlog in Oekraïne moeten voedselverwerkers toch alternatieven gebruiken. “Door de schaarste komen ze in eerste instantie uit bij palmolie”, zegt Chirstophe Vermeulen, directeur van de Belgische belangenorganisatie voor de aardappelhandel en de verwerkende industrie Belgapom tegen Nieuwe Oogst.

Hoge kosten

De overstap naar andere ingrediënten jaagt de bedrijven op hoge kosten. Omdat de vraag naar de alternatieven toeneemt, worden ze duurder. Bovendien moeten de labels van alle verpakkingen worden aangepast, omdat iedere olie andere voedingswaarden heeft.

De Belgische belangenorganisatie Belga zegt dat de overheid de Nationale Bank moet vragen om de impact van de oorlog voor de verschillende sectoren te onderzoeken. Op basis van die uitkomsten, kunnen er maatregelen genomen worden.

Lees ook: Oekraïne is meer dan gas: graan, uranium en ammoniak

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Circulariteit inpassen binnen de supply chain

Circulair denken binnen bedrijven In het logistieke proces binnen de supply chain, zijn volop mogelijkheden voor circulaire toepassingen. Vooral op punten waar goederen opgeslagen en klaargemaakt worden voor distributie kan de circulaire economie probleemloos haar plek vinden. Opslag- en transportmiddelen, zoals stapelracks, gaascontainers en rolcontainers, zijn vrijwel op alle locaties aanwezig en spelen een belangrijke rol in het proces. Uit onderzoek van Kruizinga.nl, leverancier van opslag- en transportmiddelen, blijkt dat wanneer deze hulpmiddelen verouderd zijn, kapotgaan of overbodig worden, veel bedrijven deze aan de kant zetten of weggooien. Eén op de vijf ondervraagden geeft aan dat dergelijk materieel wordt weggegooid, terwijl bijna een derde het laat staan als reserve. Hier is sprake van een gemiste kans. Wanneer u iets weggooit of ‘laat staan’ onttrekt u het aan de circulaire economie waarin grondstoffen en bedrijfsmiddelen kunnen worden hergebruikt. Kapotte producten kunnen meestal gerepareerd worden, materialen kunnen worden gerecycled en producten kunnen voor hergebruik terug in de markt gezet worden. De vraag naar gebruikte opslag- en transportmiddelen neemt de laatste jaren aanzienlijk toe. Dat betekent dat ze geld waard zijn. Gooi dus niets zomaar weg, want wat voor de één overbodige en verouderde materialen zijn biedt voor andere ondernemers de kans om tegen een lagere investering de logistieke processen te verbeteren of uit te breiden. Tegelijkertijd kan de verkopende partij met de opbrengst opnieuw investeren in andere noodzakelijke middelen. Bij veel bedrijven staan gebruikte middelen vaak enkel ruimte in te nemen, terwijl ze een volgend leven kunnen krijgen bij een andere ondernemers of kostbare grondstoffen op kunnen leveren. Circulair inkoopproces Verder kunnen ondernemers nadenken over de wijze waarop ze inkopen. Op het gebied van circulair inkopen is er een wereld te winnen. Traditioneel komen tijdens de aanschaf van nieuwe materialen vele verschillende aspecten zoals prijs, levertijd en productspecificaties naar voren. Daarbij wordt er nauwelijks aandacht gegeven aan de circulariteit van het product. Denk daarom eerst na over de levensduur, de repareerbaarheid, restwaarden en de toepassing van het product binnen een circulaire supply chain. Het onderzoek wijst uit dat slechts bij een kwart van de ondervraagden er binnen het bedrijf iemand verantwoordelijk is gemaakt voor het waarborgen van circulariteit. Dit is een goed beginpunt en de eerste stap in het opzetten en waarborgen van een circulair inkoopproces. Dit verklaart waarschijnlijk ook waarom een deel van de bedrijven vaak overtollig materieel weggooit of gewoon laat staan. Men beseft nog onvoldoende dat Nederland in 2050 een volledig circulaire economie zal zijn en dat het elke sector raakt.Gebruikte middelen en producten Verder is het aanschaffen van gebruikte middelen en producten een eenvoudige manier om circulair in te kopen. Deze middelen zijn vaak de helft goedkoper en net zo functioneel als nieuwe producten. Hierdoor hoeven bedrijven minder grote investeringen te doen en kunnen zij hetzelfde resultaat behalen zonder daarvoor nieuwe grondstoffen te benutten. Een minder bekende maar steeds populairder wordende circulaire optie is het huren van producten en middelen, bijvoorbeeld wanneer er tijdelijke capaciteitsuitbreiding nodig is van opslag- en transportmiddelen. De gehuurde producten worden na gebruik weer teruggenomen door de verhuurder die ze vervolgens weer opnieuw verhuurt. Hierdoor maken meerdere bedrijven gebruik van dezelfde middelen en zijn er minder grondstoffen nodig. Het principe bestaat al lange tijd, maar was veelal beperkt tot een selecte groep producten. Er is een duidelijke trend te zien dat steeds meer bedrijven creatief omgaan met het verhuren van producten. In de afgelopen jaar is het aantal bedrijven die verhuur als bedrijfsmodel heeft significant toegenomen. Daarnaast wint het huren van producten langzaam maar zeker een voorkeurspositie bij consumenten en andere bedrijven. Veel bedrijven kiezen steeds vaker voor het huren van bedrijfsmiddelen. Mede omdat het naast een circulaire impact ook extra flexibiliteit geeft en in veel gevallen een kostenreductie met zich meebrengt. *Onderzoek in opdracht van Kruizinga.nl onder 376 werkende Nederlanders die werkzaam zijn in de industriesector. Ondervraagd zijn productiemedewerkers, middenkader, projectleiders, senior management en eigenaar/partner.