Marc Seijlhouwer 16 februari 2022, 08:00

Met een paar euro maak je zout water drinkbaar

Zout water is ondrinkbaar, maar volop beschikbaar. Met aanzwellende droogte in veel gebieden kan ontzouting een goede optie zijn om drinkwater te maken. Probleem: de machines die het doen zijn duur. Wetenschappers bouwden nu een ontzoutingsmachine voor 4 dollar.

Roze water australie Zout water kan prachtige kleuren hebben, maar het is niet drinkbaar. | Credits: Adobe Stock

De machine werkt eigenlijk heel simpel: de warmte van de zon warmt een klein bakje water op. Het water stijgt omhoog door een materiaal met kleine gaatjes erin. Het zout blijft achter.
Normaal heeft zo’n systeem een probleem: het zout hoopt zich op. Daardoor wordt het water in het reservoir steeds zouter tot het allemaal verstopt. Maar er is een even simpele als goede oplossing voor: zorg dat er een heel groot reservoir met water onder het apparaat ligt. Het zout zal in dit water oplossen en relatief weinig toevoegen. Door de grote plas water regelmatig te verversen voorkom je zoutopbouw.

Zout vult gaatjes

Het grootste probleem bij de meeste ontzoutingsssytemen is echter niet de opbouw van zout in het reservoir, maar in de ‘gaatjes’ in het systeem. Vaak zijn er hele kleine buisjes nodig om het water doorheen te drukken, zodat de zoutdeeltjes die erin zitten achter blijven. Maar uiteindelijk verstoppen de buisjes met zoutopbouw en moet je dus regelmatig schoonmaken. De MIT-onderzoekers wisten een manier losten dit op door niet een buisje maar een heel dun laagje water vlak onder een door de zon warm gemaakt oppervlak te stoppen.

Lees ook: Kunnen we water hergebruiken?

Onder het water zit een plastic laag met gaatjes van 2,5 millimeter breed. Dit was de perfecte doorsnede om een convectie-werking te krijgen, een warmtestroming waardoor het water zich verplaatst. Het water roteert van het dunne laagje naar het reservoir en terug. Uiteindelijk blijft er bovenin gezuiverd water over, terwijl het zout achterblijft. Door de convectie blijft het zout niet achter in de gaatjes maar beweegt het naar beneden.

Geen high-tech

Dit alles zorgt voor een constante stroom drinkbaar water. Maar het vereist geen high-tech oplossingen, zoals de piepkleine glazen buisjes die nu vaak in ontziltingssystemen zitten. Ook kost het geen bakken (fossiele) energie zoals de grote machines die men bijvoorbeeld in Saoedie-Arabië gebruikt om zeewater drinkbaar te maken. En, als laatste voordeel: de materialen zijn relatief eenvoudig te krijgen en de machine is makkelijk te bouwen. Voor 4 dollar kun je een apparaat bouwen dat genoeg water oplevert voor een gezin.

Er zijn grote delen van de wereld waar drinkwater een probleem is. Door klimaatverandering zal de omvang van deze gebieden toenemen (denk aan verwoestijning en minder regenval). Bovendien wordt het water en de grond steeds zouter; daardoor wordt ontzouting lastiger. Mogelijk levert dit een oplossing – niet voor een heel land, maar wel voor afgelegen gebieden waar het lastig kan zijn om pijpleidingen aan te leggen. De lage kosten maken het breed toepasbaar.

Hoe met het vernietigen van een klein bos de natuur én banen verloren gaan

Wederom wordt als excuus voor het toebrengen van onomkeerbare schade aan de natuur, het argument van ‘bomen versus banen’ aangevoerd - dat bomen moeten worden geofferd voor economische groei, en dat het simpelweg niet anders kan. Er wordt gezegd dat deze twee dingen niet samen kunnen gaan. Dat is niet waar. Door de natuur op deze manier te marginaliseren, verergert de door mensen veroorzaakte klimaatcrisis alleen maar. In de hoop op een leefbare toekomst voor iedereen moeten we ons richten op het combineren van duurzame werkgelegenheid met het beschermen van de kostbare, weinige ongerepte natuur die we nog over hebben.Erbarmelijke natuur in NederlandEr zijn mensen die zeggen dat het over ‘slechts’ 160 bomen gaat, of zeven hectare. Maar de erbarmelijke staat van de natuur in Nederland is er één van de dood door duizend sneden. Elk stukje wilde natuur dat we wegsnoeien in de naam van ontwikkeling brengt ons een stap dichter bij het hebben van niets. Een ander veelgehoord argument dat aan terrein lijkt te winnen, is dat we worden gecompenseerd met het planten van nieuwe bomen en insectenhotels. Maar hoe compenseer je het doden van 200 jaar oude eikenbomen en de levens van de met uitsterven bedreigde dieren die erin wonen? Het duurt minstens 100 jaar voordat zo’n ‘compensatiebos’ dezelfde hoeveelheid koolstof heeft opgenomen - ervan uitgaande dat deze bomen wél mogen blijven staan en niet worden omgehakt zodra ze in de weg staan. En insectenhotels maken van dode bomen die 200 jaar lang een thuis hebben geboden aan een florerend ecosysteem van planten en dieren, voelt als een gerichte aanslag op de natuur. 'Financiële statistieken zijn steeds minder betrouwbaar als maatstaf voor zakelijk succes.'Veel bedreigde dieren Deze vernietiging van de natuur voor economische groei is wereldwijd een probleem, maar helemaal in Nederland. In geen ander Europees land leven zoveel bedreigde dier- en plantsoorten als hier (Planbureau voor de Leefomgeving, 2014). En het wordt alleen maar erger. Sinds 1990 is het aantal wilde dieren in Nederland met 50 procent afgenomen. Op de Veluwe leven tegenwoordig zelfs 70 procent minder dieren (Wereld Natuur Fonds, 2020). In de woorden van Kirsten Schuijt, directeur van het WNF: “Ons landschap wordt monotoon en stil, zonder dat we het in de gaten lijken te hebben. Want heide bloeit nog steeds prachtig paars en weilanden zijn groen. Maar wie weet nog dat vroeger wolken vlinders op de heide te zien waren en je omringd werd door het geluid van vogels? En dat het boerenland een walhalla was voor weidevogels, bloemen en insecten? We hebben de natuur inmiddels zo diep uitgehold dat ons welzijn en onze welvaart in het geding komen.” Lees ook: Ondanks plannen minder bos in Nederland Ik ben geen wetenschapper, ik ben ondernemer. En ik begrijp de complexiteit waarbinnen de bedrijven in dit verhaal opereren. VDL Nedcar zegt het bos te moeten vernietigen om uit te breiden, en Rivian, een fabrikant van elektrische auto’s, zou met hen in gesprek zijn over een samenwerking om auto’s op de locatie te produceren. Rivian is een bedrijf waar ik veel respect voor heb, met name door hun inzet voor de bescherming van de natuur en hun werk met The Nature Conservancy. Als Rivian echt van plan is om hier auto’s te produceren, zou het me verbazen dat zo’n bedrijf, een bedrijf dat één procent van haar aandelen aan de natuur geeft, het kappen van een oeroud bos steunt. Bomen versus banen ‘Bomen versus banen’ berust op een aanname: dat meer capaciteit en meer productievolume gelijkstaan aan meer banen. Maar dat is geen enkele garantie, gezien de toenemende automatisering van productiewerk. Ik accepteer het argument dus ook niet. Er is altijd een alternatief - en misschien zelfs wel het slimste, vanuit economisch en ecologisch oogpunt. Bij Patagonia laten we al jaren zien dat het winst, onderscheidend vermogen en loyaliteit oplevert als je het juiste doet. Van het weggeven van 100 procent van de verkoop van Black Friday in 2016 tot het wereldwijd aanjagen van de transitie naar gerecycled polyester en biologisch katoen in de jaren negentig. Als VDL Nedcar van standpunt zou veranderen, zelfs nu de beslissing al is genomen, en ze het Sterrebos zou redden, levert dit ongetwijfeld positieve krantenkoppen op, en misschien zelfs een gezonde stijging van de winst. Investeren in de natuur levert voordelen op voor medewerkers en toekomstige partners. Ik weet zeker dat het ook zakelijk gezien een verstandige keuze is. Het vraagt om een rigoureuze en complete mentaliteitsverandering van VDL op alle niveaus, en om moedig leiderschap van Willem van der Leegte en zijn team. Maar als je kijkt naar de exponentiële groei van ‘conscious consuming’ is het zakelijk gezien zeker een verstandige keuze. Kijk alleen al naar de vele bedrijven die zich elke dag aansluiten bij B Corp Benelux, gedreven door aandeelhouders, medewerkers en klanten die actief op zoek zijn naar bedrijven die aantoonbare impact maken. Stem van de natuur Mocht het zijn dat het Sterrebos verloren gaat, dan mogen we het niet vergeten. We moeten de stem van de natuur zijn, overal waar we zien dat ze wordt bedreigd. En als ik een beroep mag doen op het bedrijfsleven – denk écht na bij het nemen van beslissingen die een negatieve invloed hebben op de natuur. Omdat economische vooruitgang die ten koste gaat van onze weinige overgebleven wilde natuur nooit duurzaam zal zijn. En pure financiële statistieken zijn steeds minder betrouwbaar als maatstaf voor zakelijk succes. De 'dood van de natuur door duizend kappingen' die dit kleine bos symboliseert, gebeurt over de hele wereld. En mensen die geloven dat zakendoen kan bijdragen aan positieve verandering, moeten opstaan ​​en zeggen dat het genoeg is geweest. We moeten betere manieren vinden om écht leiderschap te tonen. Als we onze bedrijven echt toekomstbestendig willen maken, moeten we creatief en moedig zijn. We moeten samenwerken en creatieve oplossingen vinden voor deze fundamentele vraagstukken. Ik hoop voor het Sterrebos, en voor VDL Nedcar zelf, dat zelfs in deze donkere tijden echt leiderschap wordt getoond en dat natuur en economie beide winnen. Lees ook: Techreuzen willen miljoenen bomen plantenSchrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.