Marc Seijlhouwer 09 februari 2022, 08:43

Overheid heeft klimaatdoelen Urgenda van 2020 gehaald

Ondanks alles heeft de overheid de klimaatdoelen van 2020 gehaald. Daarmee voldoet het ook aan de uitspraak van de rechter na de Urgenda-zaak. De pandemie speelde een belangrijke rol bij het halen van de doelen; pre-covid voorspellingen lieten zien dat het kabinet het doel bij lange na niet zou halen.

Hemwegcentrale foto 1 De Hemwegcentrale sloot in 2019 en droeg voor een belangrijk deel bij aan de CO2-reductie | Credits: Alf van Beem

De definitieve cijfers van CO2-uitstoot verschenen vandaag via het RIVM en het CBS. Ze laten zien dat de uitstoot in 2020 25,5 procent lager lag dan in 1990. Dat is een half procent méér dan volgens de Urgenda-uitspraak nodig was. In totaal stootte ons land 164 megaton CO2 uit, en die daling kwam voor een belangrijk deel in 2020 door: in dat jaar ging er 16 megaton minder CO2 de lucht in dan het jaar ervoor.

Die daling heeft twee belangrijke oorzaken: de pandemie en de zachte winter. Die eerste zorgde vooral voor minder wegverkeer. 15 procent minder auto’s op de weg zorgt voor 4,5 megaton minder CO2. En door de warme winter kwam er 1,5 minder CO2 vrij door het verstoken van aardgas voor verwarming.

Kolencentrales in Nederland

De rest van de reductie, het grootste deel, komt doordat de kolencentrales minder te doen hadden. 9 megaton bespaarden ‘we’ daarmee. De sluiting van de Hemwegcentrale in Amsterdam, in december 2019, droeg hieraan bij. Maar ook de actieve kolencentrales hadden minder te doen. Dat past in een trend; in 2020 waren kolen relatief duur ten opzichte van gas.

Marjan Minnesma van Urgenda vertelt aan ANP: “Het is mooi dat het doel gehaald is, maar het komt door drie toevalstreffers. Niet vanwege beleid.” Daar lijkt ze gelijk in te hebben, want in 2019 liet een raming van het Planbureau voor de Leefomgeving nog zien dat de reductie in 2020 op 21 procent uit zou komen in plaats van de gewenste 25 procent.

Hoge gasprijs drukt uitstoot

Hoe de cijfers voor 2021 definitief uitpakken moet nog blijken. Analyse en verwerking van de uitstootcijfers kost tijd; vandaar dat de uitstoot van 2020 nu pas definitief bekend is. In 2021 krabbelden we weer op na de coronapandemie. Maar, zo analyseert Minnesma voor ANP, gas was de laatste maanden erg duur. Dat drukte de productiviteit en daarmee de uitstoot.

In 2030 moet de uitstoot volgens de klimaatwet 49 procent lager liggen dan in 1990. Het nieuwe kabinet wil het, in lijn met Europa, op 55 procent zetten. Rutte IV is ambitieuzer op klimaatgebied dan de voorgangers. De vraag is of de beoogde reductie ook zonder meevallers gehaald kan worden.

Er moet meer subsidie naar duurzame warme huizen

De woningen in Nederland worden maar mondjesmaat verduurzaamt. Hoewel nieuwbouw en sociale huur vaker nul op de meter is, met een warmtepomp, vloerverwarming en topisolatie, blijven bestaande huizen achter. Dat heeft een paar redenen: vaak loont betere isolatie aanbrengen niet, of niet snel genoeg. En zonder goede isolatie heeft een warmtepomp weinig zin. Alleen dingen die relatief snel geld opleveren, zoals zonnepanelen, slaan aan bij de huizenbezitters. Duurzaam loont niet Onderzoek van DNB laat zien dat een op de vijf eigenaren geen geld heeft voor verduurzaming. Het gaat vooral om jonge gezinnen die net een huis hebben gekocht. Deze groep zou volgens DNB extra geld moeten krijgen van de overheid. Maar ook bij de mensen die het wel kunnen betalen is er onwil, vanwege de lange terugverdientijd. Ruimhartigere subsidies kunnen helpen die tijd te verkorten. Er is meer haast nodig dan veel mensen denken. In 2030 moeten 1,5 miljoen huizen van het gas af. Nu staat de teller op 700.000. De komende jaren moeten er elk jaar dus 100.000 huizen de gaskraan dichtdraaien. Dat kan niet alleen via nieuwbouwwoningen, dus moet men verbouwen. SDE++ Maar volgens de NVDE, die in een persbericht opkomt voor de eigen belangen, zit de rot dieper. De belangrijkste subsidie voor duurzaamheid, SDE++, wees vorig jaar namelijk bijna alle duurzame warmteprojecten af. In plaats daarvan ging de pot van 5 miljard euro naar projecten die op het oog meer CO2-winst halen, of goedkoper zijn. Denk aan CO2-opslag en zonneprojecten. Geothermie, aquathermie en biogasketels moesten het afleggen tegen andere klimaatinitiatieven. 
Daarom pleit de NVDE voor veel meer SDE++-subsidie: 12 miljard. Dat is genoeg om, naast alle mooie initiatieven rond CO2-opslag en zon, ook warmteprojecten een kans te gunnen. Want als we in de nabije toekomst op grote schaal duurzaam warmte willen hebben, moeten er nu kleine projecten van start gaan om te leren en te ontwikkelen.