Marc Seijlhouwer 05 januari 2022, 11:11

Greenwashing, misleiding of goedbedoelde onzin? Vijf voorbeelden van schijnduurzaamheid

Duurzaamheid, vergroening, milieuvriendelijkheid: het is van onschatbaar belang voor een leefbare toekomst. En het is heel goed dat iedereen zoveel mogelijk doet. Maar soms komen er dingen langs, waarvan je denkt: is dat nou echt de beste manier om duurzaam te worden? Wij zetten er een paar op een rij.

Groen stiften greenwashing adobe stock Bedrijven kleuren soms niet helemaal binnen de lijntjes als het om duurzaamheid gaat | Credits: Adobe Stock

1. Windmolen zonder wieken

Het concept alleen al doet je in lachen uitbarsten. Zijn de wieken niet hét ding bij windturbines, de gereedschappen die de wind omzetten in draaienergie, die via een dynamo tot stroom leidt? Hoe kun je dan zonder wieken de wind vangen? De Spanjaarden van Vortex Bladeless hebben het bedacht. Door de wind gaat een lange staaf trillen, en de trilling wekt stroom op via een speciale dynamo. Een slim idee, maar de 2,5 meter hoge turbine heeft maar een capaciteit van 100 watt. Ter vergelijking: een grote turbine op zee heeft 2 tot 5 megawatt vermogen, tienduizenden keren zo veel. Wil je het milieu veranderen met dit soort kleine turbines? Misschien beter om in te zetten op de grotere jongens.

2. Dakdekkers voor zonnepanelen

Dat zonnepanelen op het dak volgens veel mensen minder esthetisch zijn dan ouderwetse dakpannen, kan zo zijn. Maar om nou technieken uit de traditionele dakdekkerij toe te passen op zonnepanelen… Onlangs kwam het dakbedrijf GAF met zonnepaneeldaken die je, net als traditionele dakdelen, kan vastnagelen. Nu zijn zonnedaken niks nieuws, en er zijn zelfs al dakpannen die stroom opwekken. Dus waarom zou je de techniek van het nagelen willen gebruiken op een zonnedak, dat bovendien minder opwekt dan concurrenten?

3. Een satelliet van hout

Ruimtevaart zorgt voor veel uitstoot, en dat komt vooral door één ding: de brandstof die nodig is om een raket de atmosfeer uit te krijgen. Als de ruimtevaart wil verduurzamen, zou het dus als eerste naar het brandstofverbruik moeten kijken, want de voetafdruk van de rest stelt niet zoveel voor. Toch dacht het Japanse Sumitomo Forestry dat het goed is om duurzaam materiaal te gebruiken voor satellieten. En dus gaat er in 2023 een houten mini-satelliet de ruimte in. Dat de CO2-winst door hout te gebruiken in plaats van aluminium minimaal is, maakt niet uit. Bovendien: er zijn relatief zo weinig raketlanceringen dat de CO2-uitstoot van de ruimtevaart in vergelijking met echte vervuilers als luchtvaart een druppel op een door global warming gloeiende plaat is.

4. Duurzame crypto

Voor de meeste scams met geld hebben banken inmiddels gewaarschuwd. Stop, hang op, klik weg. Maar de markt van crypto is niet alleen vol met scammers, oplichters en dieven. Het barst er ook van de onbewezen en vage claims omtrent duurzaamheid. Zoals onze finance-expert Rianne Lachmeijer onlangs optekende in haar lijst van ‘duurzame cryptomunten’: een echte duurzame ‘decentrale munt’ op de ‘blockchain’ bestaat eigenlijk niet. De reden? De verwerking van een transactie is in dit systeem per definitie niet efficiënt en kost dus meer rekenkracht dan nodig. Meer rekenkracht betekent meer stroom voor computers, en dat betekent meer kolen verstoken in (Chinese) centrales. Nou lijkt dat verschil marginaal, maar let op: de Bitcoin verbruikt per transactie meer stroom dan een huishouden in 75 dagen. Kortom, neem de duurzame cryptomunt met een fikse korrel zout.

5. Vegavlees van melk

Er zijn genoeg redenen om vlees te laten staan. Zielig voor de dieren, ongezond. En natuurlijk het milieu. Maar juist op dat laatste scoort de vleesvervanger van Valess, al jaren op de markt, slecht. Want het product is gemaakt van melk. En melk komt van runderen, die veel meer CO2 uitstoten dan kip of varken. Een vleesvervanger van melk is volgens Milieucentraal qua CO2-uitstoot dan ook vergelijkbaar met een stukje varkens- of kippenvlees. Veel beter is het om tofu, quorn of een andere volledig plantaardige (‘vegan’) vleesvervanger te kiezen. En dat is ook nóg beter voor het dier, want hoe diervriendelijk is de melkindustrie?

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

De houten satelliet die Sumitomo Forestry de ruimte in wil schieten | Credit: Sumitomo Forestry

Verplichte boodschap bij Franse autoreclame: 'Pak de fiets'

De auto-industrie moet straks kiezen uit tenminste één van drie vervoersalternatieven die de wettekst voorschrijft. Grof vertaald gaat dit om de uitingen: ‘voor korte afstanden, loop of pak de fiets’, ‘overweeg autodelen’ en ‘maak dagelijks gebruik van het openbaar vervoer’. Deze toevoegingen gaan gelden voor alle reclame-uitingen die een automerk doet, van tv en radio tot print en online. De wet schrijft voor dat de boodschap duidelijk zichtbaar moet zijn. In het geval van radiospotjes moet de tekst helder aan het eind genoemd worden. Lees ook dit artikel over de plannen van een aantal Nederlandse partijen om 'fossiele' reclames te verbieden. Reis zonder uitstoot In geschreven vorm moet het vervoersalternatief bovendien gevolgd worden door de hashtag #SeDéplacerMoinsPolluer, wat ‘verplaats zonder uitstoot’ betekent. Bij radiospotjes wordt de hashtag uitgesproken. Voldoet een reclame niet aan een van bovenstaande eisen dan wacht autobouwers een boete van 50.000 euro. Milieumaatregels De reclamewetgeving hoort bij een breed pakket aan maatregelen van de Franse overheid om uitstoot van vervoer te beperken. Bepaalde auto’s worden al geweerd uit grote steden. Zware SUV’s betalen meer belasting. En merken moeten sinds kort in advertenties rapporteren over de milieu-impact van hun modellen. Vanaf 2040 mogen helemaal geen nieuwe benzine- dieselauto’s worden verkocht. Lees ook over dit slecht nieuws voor Teslarijders in Amerika. Het bedrijf moet noodgedwongen een half miljoen auto’s terughalen. Elektrische fietsen Vorig jaar kwam het Amsterdamse fietsenmerk VanMoof nog in het nieuws toen hun reclame voor een elektrische fiets in Frankrijk geweerd werd. In de reclame was te zien hoe een auto wegsmolt, waarna een fiets overbleef. De Franse reclamewaakhond, waarschijnlijk onder druk gezet door de autolobby, oordeelde dat de reclame de auto-industrie een slechte naam gaf en ‘angstcultuur’ aanwakkerde. Lees ook dit artikel over de snelle verandering in de automarkt. Want als we de Koreaanse media mogen geloven stopt Hyundai per direct met de ontwikkeling van nieuwe verbrandingsmotoren.Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.