Marc Seijlhouwer 20 december 2021, 11:04

High-tech isolatie koelt in de zomer en houdt warm in de winter

Een dak met een coating van bijzonder metaal zorgt voor koelte in de zomer, maar houdt warmte in de winter binnen. Zo verbruikt een gemiddeld huis 10 procent minder energie voor verwarming. Een goede oplossing in Nederland?

Roof experiment 1200x800 1 De kartonnen doos met vier stukjes isolatie

Het onderzoek van het Amerikaanse onderzoeksinistituut Berkeley Lab laat zien dat het metaal vanadium-dioxide wel eens kan helpen om huizen zowel in de zomer als de winter op temperatuur te houden. Vanadium-dioxide is een metaal met een bijzondere eigenschap: vanaf een bepaalde temperatuur laat het warmte door, terwijl het bij lagere temperaturen warmte tegenhoudt.

Dat heeft een mooi gevolg: als je het op een dak legt, stroomt er warmte weg bij warm weer, maar blijft de hitte binnen bij koud weer. Het werkt daarmee net als de witte- of donkere verf, die nu al op de markt is als isolatie. Maar witte verf, die zonlicht reflecteert, zorgt ervoor dat je in de winter meer verwarming nodig hebt. En donkere verf die warmte vasthoudt zorgt ervoor dat een pand in de zomer heet kan worden. Het metaal vervult beide rollen, afhankelijk van de temperatuur.

Boven de dertig, onder de vijftien

In een onderzoek legden de wetenschappers vier stukjes van 2 vierkante centimeter metaal op het dak van het Berkeley Lab. Bij temperaturen hoger dan 30 graden liet het materiaal 90 procent van de warmte door. Bij temperaturen onder de 15 graden liet het slechts 20 procent van de warmte ontsnappen. Bij temperaturen tussen deze twee extremen liet het 75 procent van de warmte weg.

De onderzoekers rekenden ook uit wat een dak, helemaal gemaakt van vanadium-dioxide, kan betekenen. Gemiddeld zou dat bij een Amerikaanse woning 10 procent schelen in de energiekosten. Hoe dat in Nederland zit, is niet onderzocht. Maar omdat de temperatuur in Nederland regelmatig onder de 15 graden daalt, kan het isolerende effect van het metaal uitkomst bieden. Aan de andere kant: temperaturen van boven de 30 graden halen we hier niet vaak. Ook is er een verschil met Amerika: daar hebben heel veel huishoudens airco, die veel stroom slurpt. In Nederland valt het aantal airco’s mee, waardoor stroom- en gasverbruik in de zomer sowieso lager liggen.

Gewone isolatie werkt beter

Ten slotte: hoewel een gemiddelde van 10 procent minder stroomverbruik indrukwekkend klinkt, kunnen andere maatregelen meer verschil maken. In Nederland is twee derde van de huizen niet goed geïsoleerd. Volgens Milieu Centraal kunnen betere isolatie van dak en muren het gasverbruik met 75 procent laten dalen. Aanzienlijk meer dan de high-tech metalen, waarvan kosten, beschikbaarheid én de milieu-impact van zulke dakmaatregelen nog onduidelijk is. Soms is low-tech toch beter dan de nieuwste snufjes.

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Nieuwe bestuurders recycler Renewi: “We worden fabrikant van circulaire materialen”

“Hoe ga je van ingezameld afval nieuwe materialen maken?” Dat is volgens Den Hartog de centrale vraag. “En aansluitend: op welke materiaalstromen richt je je dan? En met wie gaan we dit doen? De komende jaren gaan we sneller innoveren om onze ambities te realiseren. We worden veel meer een fabrikant van producten en circulaire materialen: from waste to product.” “Alle plannen die we hebben gemaakt, staan in het teken van onze eigen Mission 75”, zegt Westerik. “We willen namelijk het percentage afval dat we recyclen verhogen van de huidige 67, naar 75 procent in 2025. Dit betekent meer inzetten op hoogwaardige bronscheiding, meer samenwerkingen met innovatieve partijen en het vinden van nieuwe afzetmarkten voor gerecyclede materiaalstromen.” Meer gerecycled materiaal Renewi speelt daarmee in op een trend. “We zien dat de vraag naar gerecycled materiaal, zoals bijvoorbeeld plastic granulaat toeneemt”, zegt Den Hartog. “Enerzijds heeft dit te maken met Europese wet- en regelgeving die wegwerpplastics verbiedt en het gebruik van recyclaat stimuleert. Anderzijds groeien de zorgen uit de maatschappij over milieuvervuiling. Onze stakeholders, bijvoorbeeld supermarkten, zien dit ook en willen aan hun klanten laten zien dat ze verantwoord bezig zijn. Daarom kiezen zij steeds vaker voor verpakkingen van gerecycled materiaal in plaats van nieuw materiaal uit fossiele bronnen.” Onlangs bleek uit onderzoek van Natuur & Milieu dat hier nog veel winst te behalen is. Twee derde van het plastic in supermarkten is nog steeds niet goed recyclebaar.Marc den Hartog, sinds april 2021 algemeen directeur Renewi NederlandHard plastic Renewi ziet ook kansen voor het recyclen van harde plastics zoals emmers, tuinstoelen en cementkuipen. Investeringen in nieuwe technologie zoals infraroodscanners en kunstmatige intelligentie kunnen de zuiverheid van dit gerecyclede materiaal verhogen van 70 tot wel 98 procent, schat Den Hartog. Naast plastics wil het recyclingbedrijf inzetten op nuttige toepassingen van organische reststromen, zoals voedingsresten. In dat kader opende Renewi dit najaar met Nordsol en Shell een Bio-LNG installatie in Amsterdam. Supermarkten leveren producten aan die de houdbaarheidsdatum zijn gepasseerd. Deze worden vergist tot groen gas. “Van dit groene gas maken we Bio-LNG. Dit wordt weer gebruikt als duurzame brandstof in de vrachtwagens die de organische stromen ophalen”, vertelt Den Hartog. “Maar daar stopt het niet. In de toekomst willen we onderzoeken of we biologisch afbreekbare plastics van deze afvalstroom kunnen maken.” Afval uit de operatiekamer Renewi is eveneens verantwoordelijk voor de afvalverwerking van grote ziekenhuizen in Nederland. “De zorgsector is met zeven procent een van de grootste CO2-uitstoters van Nederland”, zegt Westerik. “Tijdens de coronapandemie hebben we laten zien dat we gebruikte mondkapjes volledig kunnen reinigen. Dan kun je ze weer opnieuw gebruiken. Maar we kunnen nog veel doen in de operatiekamers.” Hier worden vaak kostbare gereedschappen gebruikt met complexe materiaalsamenstellingen. “We zijn nu aan het onderzoeken hoe we ook deze materialen zo goed mogelijk kunnen verwerken en recyclen, zodat virgin grondstoffen minder nodig zijn.”Bert-Jan Westerik, sinds april 2021 commercieel Renewi NederlandMatrassen en sinaasappels In de ambitie om het recyclingpercentage te verhogen, is Renewi voortdurend op zoek naar samenwerkingen met startups, scale-ups en gevestigde namen. Zo werkt het onder andere samen met PeelPioneers om sinaasappelschillen te verwerken tot nieuwe producten. En met IKEA recyclet het bedrijf jaarlijks ruim een miljoen matrassen in Nederland. Plannen voor verdere uitbreiding naar zowel binnen- als buitenland liggen inmiddels klaar. “We hebben door de jaren heen geleerd om te dansen met muizen en olifanten”, lacht Den Hartog. “We zijn altijd geïnteresseerd in disruptieve technologieën en creatieve ideeën. Al levert het slechts een klein percentage aan recyclewinst op, op de miljoen tonnen die we jaarlijks verwerken heeft ook dát een grote klimaatimpact. Het helpt ons die 75 procent sneller te bereiken.” Benieuwd hoe de afvalsector in Nederland in elkaar zit? In dit artikel staat alles wat je moet weten. MyRenewi Los van het verhogen van het recyclingpercentage gaat het verwerkingsbedrijf flink digitaliseren. “MyRenewi noemen we dat”, legt Westerik uit. “Klanten krijgen op een digitaal platform een inkijkje in data over hun eigen afvalstromen. Welke stromen krijg je binnen? Wat kan er gerecycled worden en wat blijft er eigenlijk liggen? Op basis van deze data kunnen we vervolgens samen kijken waar ruimte voor verbetering ligt.” Speciaal daarvoor zet Renewi zogenaamde afvalcoaches in. Dit zijn mensen die bij bedrijven langsgaan om ze bewust te maken van de hoeveelheid afval die ze generen en aansturen op verbetering. Bewustwording Zowel in het bedrijfsleven als bij consumenten mag de bewustwording rond afval toenemen, denkt Den Hartog. “Daar zie ik een missionaris rol voor ons. Er valt nog veel te winnen op het gebied van bronscheiding en recycling.” Toch zijn Den Hartog en Westerik optimistisch over het tussentijdse klimaatdoel van 2030. Dan wordt gestreefd naar een halvering van het gebruik van nieuwe grondstoffen. Westerik: “Het is een ambitieus, realistisch doel. Ik zie dat de overheid hier een voortrekkersrol in kan spelen, met inkoopbeleid en wetgeving.” Deze Nederlandse ondernemers bouwden de eerste schoenen-recyclemachine ter wereld. Recycling is hot Renewi kijkt met een schuin oog naar België. Hier wordt het vanaf 2023 verplicht om gemengd afval uit te sorteren in zo’n achttien verschillende stromen. Doe je dat niet, dan volgen er boetes. Daardoor investeren bedrijven in sorteerlijnen en recyclinginstallaties. In Nederland is er nu nog helemaal geen sorteerverplichting, maar door België denken onze beleidsmakers hier wel over na. Den Hartog: “De overheid kan hier richting geven. Onze zuiderburen gaan ons al geregeld voorbij met hockey en voetbal. We moeten het niet laten gebeuren dat ze ook met recycling gaan winnen.” Aan de motivatie van de recyclingbranche ligt het volgens Den Hartog in ieder geval niet. “Vroeger werd de afvalbranche geassocieerd met ‘vies werk’. Terwijl het nu juist klantgericht is, met een focus op technologie en innovatie. Zo leveren we een bijdrage aan een betere wereld. Recycling is hot!”Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.