Marc Seijlhouwer 01 december 2021, 11:27

Minder bos in Nederland ondanks plannen

De afgelopen vier jaar nam de hoeveelheid bos in Nederland met 1925 hectare af, ofwel 2800 voetbalvelden. Hoe kan dat, terwijl er zoveel klimaatplannen zijn om bomen te planten?

Bos herfst adobe stock bomen Bomen zijn goed voor het klimaat. Toch neemt de hoeveelheid bos in Nederland af.

Wageningen University en Research kijkt elke vier jaar hoe het er voor staat met de bossen in Nederland. De bevindingen van dit jaar: de hoeveelheid bomen daalde van 2016 tot 2020 met een half procent. Hoewel er minder bossen werden gekapt dan in de jaren ervoor, blijft vooral de aanplant van nieuw bos achter. En dat is een probleem, want bomen zijn een uitstekende manier om klimaatverandering tegen te gaan.

Bos planten voor klimaat

Niet voor niets zijn er over de hele wereld ‘compensatiebossen’ in aanbouw: bomen planten om de CO2-uitstoot te compenseren van het vliegen of een pakketje bezorgen. Ook in Nederland zijn er bosprojecten voor het klimaat. Maar deze zijn niet omvangrijk genoeg om de ontbossing in ons land tegen te gaan.

Wel ziet Wageningen een mogelijke kentering. In 2020 werden met een Bossenstrategie plannen maakt voor de toekomst van Nederlandse bossen. In 2030 moet Nederland volgens deze plannen 10 procent meer bos hebben. De nieuwste cijfers laten zien dat dat een taak van jewelste gaat worden: er moet 37.000 hectare aan bos bij, ruim 55.000 voetbalvelden. In negen jaar tijd.

Beperkte ruimte

Waar dat bos precies moet komen? De WUR heeft wel ideeën. Bomen rondom kwetsbaar natuurgebied, combinaties van wateropslag in de bodem en bosbouw en natuurgebieden rond nieuwe wijken. Nederland is een vol land, en elk metertje ruimte kan voor meerdere dingen worden gebruikt. Dit is ook (deels) de reden voor ontbossing: er komt andere natuur voor in de plaats, of er worden woonwijken gebouwd. Die opties zijn, net als bos, onmisbare oplossingen. Het laat zien hoe lastig het is om in een land als Nederland voldoende bossen te bouwen.

Miljoenensubsidie voor sluiting kolencentrale

Met het sluiten daalt de uitstoot in Nederland met 3 megaton. Dat is een aanzienlijk deel van de totale uitstoot van Nederland, die in 2020 op 166 megaton lag. Kijken we enkel naar de elektriciteitssector, dan zorgt de sluiting zelfs voor een daling van 10 procent. Dat is hard nodig, want na het Urgenda-vonnis worstelt het kabinet jaarlijks met de uitstootdoelen. Door corona werden deze in 2020 gehaald, maar in 2021 is het onwaarschijnlijk. Een sluiting van een kolencentrale kan een grote stap zijn. Sociaal plan De sluiting is het gevolg van een oproep van het kabinet aan kolencentrales. Deze zouden tegen betaling eerder mogen sluiten, mits ze voldoen aan drie eisen: een fatsoenlijk sociaal plan voor de werknemers, een maximale subsidie per megawatt die de centrale opwekt en de centrale moet sluiten voor er een wettelijk verbod op kolen komt (anders zou de subsidie als illegale staatssteun gelden). De Onyx-centrale van 731 megawatt voldoet aan de eisen. De centrale, gebouwd door Engie en sinds 2019 in handen van investeerder Riverstone, werkt sinds 2015. Het is daarmee een van de nieuwere centrales, die samen met twee anderen werd gebouwd ter vervanging van oudere centrales. Sinds 2015 is steenkool snel uit zwang geraakt. Investeerder trokken hun handen ervan af, ook omdat investeren in duurzame energieprojecten rendabeler was in Europa. Net niet maximaal Voor Riverstone, dat vorig jaar al een plan indiende voor de vervroegde sluiting, is de miljoenensubsidie een mooie manier om de kosten van de centrale te compenseren. Het ‘echte’ bedrag voor de sluiting ligt hoger: 238 miljoen. Dat is 326.000 euro per megawatt, iets lager dan de maximumsubsidie van 238.000 euro. Maar voor elke maand dat de centrale open is sinds januari 2021, gaat er 2,2 miljoen van het subsidiebedrag af. De verwachting is dat de centrale op zijn vroegst over twee maanden helemaal gestopt is.