Sabine Sluijters 02 november 2021, 11:00

Wereldleiders beloven nogmaals ontbossing te stoppen

Het eerste resultaat van de klimaattop in Glasgow is een feit. De leiders van meer dan honderd landen hebben de belofte uitgesproken om voor 2030 de voortschrijdende ontbossing in de wereld een halt toe te roepen.

Regenwoud De meer dan honderd landen die de afspraak ondertekenen zijn samen goed voor 85 procent van de natuurlijke bossen op aarde | Credits: Adobe Stock

Het kappen van bossen is zeer schadelijk voor het klimaat. Bossen zijn een belangrijke factor in de strijd tegen klimaatverandering omdat ze CO2 opnemen en zuurstof afgeven. Ook voor de biodiversiteit, die andere pijler voor een gezonde planeet, zijn bossen onmisbaar.

Brazilië en Indonesië

Actie om de wouden te redden is broodnodig. Bijna de helft van de natuurlijke bossen op aarde is al verdwenen. De honderd landen die de afspraak ondertekenen zijn samen goed voor 85 procent van de natuurlijke bossen op aarde. Onder hen bevinden zich ook Brazilië, Indonesië en de Democratische Republiek Congo. Dat is goed nieuws, omdat deze landen een groot deel van het tropisch regenwoud herbergen. Vooral het Amazonewoud in Brazilië en de oerwouden in Borneo en Sumatra worden ernstig bedreigd door ontbossing.

Hoewel het een mooie belofte is, blijft de vraag hoeveel ervan terecht zal komen. In 2014 werd in New York door 200 landen, bedrijven en milieuorganisaties een vergelijkbare afspraak gemaakt. Maar van de afspraken in deze Declaration of Forests is tot op heden weinig terechtgekomen.

Soja, palmolie en cacao

Een van de belangrijkste oorzaken van ontbossing is landbouw. Regenwoud moet wijken voor de aanleg van plantages voor bijvoorbeeld soja, palmolie en cacao. De Europese Unie is wereldwijd één van de topimporteurs van soja en palmolie. Samen zijn de EU-lidstaten verantwoordelijk voor 36 procent van de wereldwijde import van producten die verband houden met ontbossing. Ook Nederland is, met zijn enorme veestapel, een van de grootste importeurs van soja voor veevoer.

Om de belofte kracht bij te zetten trekken de betrokken landen ook geld uit om ontbossing tegen te gaan. In totaal zullen zowel publieke als private fondsen 16,5 miljard uittrekken. Ook wordt er een fonds opgericht van 1,2 miljard euro voor de bescherming van het op één na grootste tropische regenwoud ter wereld, in Congo. De regering van Congo hief kort voor de klimaattop een verbod op dat industriële houtkap verbiedt. Het kapmoratorium werd in 2002 ingesteld om de bossen te beschermen.

Geen geld voor ontbossing

Naast de honderd landen hebben ook ruim 30 financiële instellingen hun steun uitgesproken voor de afspraak en verklaard dat ze activiteiten die verband houden met ontbossing niet langer zullen financieren. Eerder dit jaar presenteerde BNP Paribas al beleid waarmee het ontbossing in de Amazone en de Cerrado-regio wil tegengaan. De bank levert vanaf dit jaar alleen financiële producten of diensten aan bedrijven met een strategie om uiterlijk in 2025 te komen tot nul ontbossing in hun productie- en toeleveringsketens.

Een hyperloop voor vrachtverkeer in Nederland scheelt CO2 en levert geld op, maar niet veel

Stel je voor: geen vrachtwagens meer die de A4 dicht laten slibben, geen vieze uitstoot meer in het randstedelijk gebied en nog meer winst voor de transportsector ook. Het is allemaal mogelijk volgens Hardt, dat met een nieuwe haalbaarheidsstudie komt voor een hyperloopproject. Voor wie het vergeten was: de hyperloop is een vacuümbuis waar kleine karretjes (‘pods’) doorheen suizen op een magneetbaan. Door het vacuüm is er geen weerstand en kan het karretje met weinig energie heel hard door de buis zoeven. Hoe maak je een weg CO2-neutraal en circulair? Deze bedrijven laten het zien. Klein beginnen Voor Hardt, een bedrijf dat voortkwam uit een studententeam van de TU Delft, is de hyperloop hét antwoord voor duurzaam reizen. In plaats van vervuilende korte vluchten naar Parijs of Londen stap je straks in de hyperloop en ben je in dezelfde tijd in elke Europese stad. Maar het concept moet zich nog bewijzen en er zijn grote investeringen nodig. Dus wil Hardt klein beginnen, met een verbinding tussen Noord- en Zuid-Holland voor de snelle logistiek. Dat zijn dingen die zo snel mogelijk op de plek van bestemming moeten komen en dus niet per trein of containervrachtwagen vervoerd kunnen worden. “Denk aan bloemen of groenten en fruit”, geeft Mars Geuze, chief commercial officer bij Hardt als voorbeeld. Om een beter beeld te krijgen van wat er nodig is, betrok Hardt 35 organisaties en bedrijven bij hun haalbaarheidsstudie, om precies door te krijgen wat er nodig was vanuit de wereld van de logistiek. Daaruit blijkt dat bulktransport niet bij Hyperloop past, maar tijdsgebonden dingen wel. “De e-commerce groeit heel hard en daarbij is het belangrijk dat pakketjes snel bij de klant verschijnen. Met een hyperloop kan je die snelle diensten leveren op een kleine, flexibele schaal.” Het idee is dat het vanuit een haven uit de container de hyperloop ingaat. Die brengt het naar een hub net buiten de stad, waarna drones, elektrische busjes of bakfietsen het naar een klant brengen. Het aantal deelauto's groeit, maar de milieu-impact lijkt miniem. Wat is hier aan de hand? CO2-reductie door duurzaam transport Het zijn mooie plannen, en ze kunnen wat opleveren. De haalbaarheidsstudie laat zien dat er netto 0,6 miljoen ton CO2 bespaard kan worden op de lange termijn. Op de korte termijn komt er wel CO2 vrij, omdat de aanleg van een hyperloop om veel (vervuilend) staal vraagt. Ook kost het project tussen de provincies 1,5 miljard, maar kan het uiteindelijk 3,2 miljard opleveren. Opnieuw gaat het hier om lange versus korte termijn. Geuze: “De tijdlijn bij infrastructuur-projecten is altijd erg lang. In onze planning testen we de komende jaren de techniek zodat hij eind 2023 klaar is om in projecten gebruikt te worden. Rond 2030 moet de eerste lijn er dan liggen. Maar omdat geld voor infrastructuur al ver van tevoren wordt gereserveerd, moeten we nu al studies doen.” De uitstoot van de logistieke sector was in 2019 10,6 miljoen ton CO2. In dat oogpunt is 0,6 miljoen over 30 jaar, wat volgens Hardt de reductie is met een lijn tussen de provincies, een druppel op de gloeiende plaat. Geuze ziet het anders. “Je moet het zien als het begin van een veel groter hyperloop-netwerk door heel Europa. Als je straks niet alleen logistiek, maar ook passagiersvliegtuigen vervangt, wordt de reductie veel groter. Uiteindelijk kun je in Europa 160 miljoen ton CO2 besparen met een uitgebreid hyperloop-netwerk. Dat is een aanzienlijk deel van de 835 miljoen ton die de transportsector in 2019 (voor corona) uitstootte.