Marc Seijlhouwer 16 augustus 2021, 17:07

Ocean Cleanup’s tweede poging om plastic uit zee te halen is nu volop bezig

Onder de naam ‘Jenny’ drijft de tweede versie van de plasticvanger van het Nederlandse The Ocean Cleanup door de grote plasticsoep in de oceaan. Als het goed is kan deze nieuwe versie sneller meer plastic vangen dan de voorganger.

210809 oceans systems 02 system release day drone dl39 1920x1079 Het nieuwe systeem om plastic te vangen heeft twee boten die de plasticvanger voorttrekken | Beeld: The Ocean Cleanup

Het tweede systeem is op veel manieren het tegenovergestelde van het vorige. Zo is het geen lange, v-vormige barrière meer, maar een ronde vorm. Aan de achterkant van de halve cirkel hangt een grote vuilniszak, waar het afval dat de barrière onderweg tegenkomt uiteindelijk in belandt. Een schip kan eens in de zoveel tijd dit net meenemen om het plastic naar land te brengen. The Ocean Cleanup verkoopt nu al (kleine) producten gemaakt van oceaanplastic.  

Maar het grootste verschil met System 001 is de aanwezigheid van mensen. Aanvankelijk maakte Boyan Slat, de bedenker van het systeem om plastic uit de oceaan te halen, furore met een even simpel als opmerkelijk idee: je laat een grote barrière jarenlang liggen in de maalstromen waar al het plastic samenklontert, en vangt zo al het plastic weg uit de oceanen.

Plastic drijft weg

Maar sinds Slat dit idee (dat begon als een profielwerkstuk op de middelbare school) kreeg in 2014 bleek de realiteit weerbarstig. Het ‘passieve’ systeem was niet in staat om het plastic vast te houden, omdat het te snel of te langzaam bewoog ten opzichte van het plastic zelf. Verschillende updates, waaronder een parachute, mochten niet baten.

Daarom heeft Slat het zelfsturende idee laten varen. Vanaf nu varen twee bemande schepen de oceaan op die elk een uiteinde van de barrière door de plasticsoep trekken. Met een snelheid van bijna drie kilometer per uur sleuren de schepen de plasticschepper precies langzaam genoeg door de zee om de barrière het plastic mee te laten nemen, maar niet meer los te laten.

800 meter lange slurf

Het is het eerste grootschalige project van het The Ocean Cleanup (Jenny is 800 meter lang). De komende weken zal de organisatie dit nieuwe systeem uitgebreid testen. Uit deze tests moet blijken of er uiteindelijk meerdere Jenny's gaan komen die de plastic soep te lijf gaan. Hoeveel plastic dit systeem nu kan vangen, en of het allemaal commercieel haalbaar is? Dat moet de komende weken blijken.

Inmiddels richt The Ocean Cleanup zich niet alleen meer op de oceanen; ook de rivieren moeten schoon.

Blauwe waterstof is vervuilender dan aardgas, blijkt uit nieuwe studie

De studie kijkt naar elk aspect van waterstofproductie en CO2-opslag. Daarbij laten de onderzoekers van Cornell University zien dat er een heleboel CO2 vrijkomt, zelfs als je die probeert af te vangen. Om te beginnen is 100 procent van de CO2 bij de schoorsteen opvangen en opslaan onmogelijk; de onderzoekers zeggen dat 85 procent gemiddeld haalbaar is. Daarnaast kost het (fossiele) energie om de CO2 af te vangen en op te slaan en is er energie nodig voor de productie van waterstof. De onderzoekers schatten in hoeveel energie dit kost en wat de CO2-uitstoot is.Lekkend methaanKortom: het afvangen van CO2 is helemaal niet per se een schoon proces. Maar als je het grootste deel van de CO2 afvangt, is het nog steeds de moeite waard, toch? Dat zou zo zijn, ware het niet dat er bij de productie van aardgas, dat je nodig hebt om waterstof te maken, een enorm lek van broeikasgas zit. Volgens de onderzoekers vervliegt 3,5 procent van alle geproduceerde methaan naar de lucht. En omdat methaan een broeikasgas is dat 28 keer sterker is dan CO2, is de milieuimpact van die verliezen enorm. Reken je die mee in de uitstoot die bij de productie van blauwe waterstof komt kijken, dan is het beeld grimmig. Zelfs het direct verbranden van methaan is dan efficiënter, omdat je dan niet de extra energie nodig hebt om waterstof te maken.Hoe zit het ook alweer met alle kleuren waterstof? Bekijk de video:Dat het verbranden van aardgas beter is voor het milieu dan er waterstof van te maken, klinkt bijna als een smoesje van de olie- en gasindustrie. Het onderzoek, dat onafhankelijk is, werd echter gesponsord door een denktank die zich inzet voor milieuonderwerpen. Maar de conclusie dat blauwe waterstof slecht kan zijn voor het milieu, past bij de visie van andere milieuroganisaties zoals Greenpeace. Zij vinden dat blauwe waterstof de écht duurzame versie van waterstof in de weg zit. Groene waterstof, geproduceerd met stroom uit duurzame bronnen, is de enige optie voor een duurzame toekomst. Dit onderzoek lijkt dit standpunt te onderbouwen.Fracking in de Verenigde StatenMaar zo zwart-wit is het niet, volgens Rene Peters van onderzoeksinstituut TNO. Hij werkt samen met bedrijven uit de Rotterdamse Haven aan H-vision, een project om blauwe waterstof te introduceren in de haven. “Het hele onderzoek staat of valt met de aanname dat er 3,5 procent van de gasproductie weglekt naar de atmosfeer. Dat is heel hoog, en zie je eigenlijk alleen bij de schaliegas-projecten in Noord-Amerika.” Daar vindt het fracken, het kraken van de grond om het gas eruit te halen, plaats in open putten. Daardoor lekt een relatief groot deel van het schaliegas weg. “Zulke verliezen heb je in Europa niet. Wij hebben veel onderzoek gedaan naar de emissies rond gaswinning, en zien dat er een orde tien minder weglekt; niet een paar procent, maar een paar tiende procenten.”Daarmee verandert de vergelijking van de Cornell-onderzoekers en is blauwe waterstof wel degelijk schoner. “Dat blijkt ook uit de berekeningen die wij voor H-vision maakten.” Peters denkt dan ook dat het goed is om de toekomstige blauwe waterstofprojecten eerst in Europa te doen. “In de VS en internationaal zijn overheden en olie- en gasbedrijven inmiddels wel bezig om de verliezen van methaan bij de bron te beperken, maar in Europa zijn de regels al heel streng. Dus is dat deel van de totale uitstoot van blauwe waterstof veel kleiner.”Groene en blauwe waterstofVolgens Peters is dat maar goed ook, want zonder blauwe waterstof halen we de duurzaamheidsdoelen voor de industrie niet. “Groene waterstof is uiteindelijk beter, maar vereist dat je hele stroomvoorziening duurzaam is én dat er genoeg stroom voor productie is. Bovendien heb je grote machines - elektrolysers - nodig om waterstof te maken van stroom, en die zijn er nog niet op die schaal. Blauwe waterstof kun je echter produceren met bestaande fabrieken, die waterstof maken uit methaan. Dan heb je meteen grote capaciteit terwijl groene waterstof klein begint.”De techniek rond het afvangen en opslaan van CO2 (CCS) is nog iets experimenteler. Het aankomende Porthos-project in Rotterdam moet rond 2024 of 2025 laten zien dat CCS werkt, waarna H-vision die lessen snel kan overnemen. “Rond 2026 moet er dan blauwe waterstofproductie in de haven zijn.”