Teun Schröder
12 augustus 2021, 11:52

Makkelijker elektronica recyclen door metaal dat oplost in water

Het is onderzoekers gelukt een metalen composiet te ontwikkelen dat oplost in water. De wetenschappers verwachten dat het composiet kan helpen bij het recyclen van kleine elektronische apparaten. Na een smartwatch 40 uur te hebben ondergedompeld in een bad water weekten de horlogecomponenten los, klaar voor een tweede gebruik.

Vilmar simion dooohzwhlnk unsplash Kleine elektronische consumentenelektronica zijn een hoofdpijndossier voor recycling omdat ze moeiljk te ontmantelen zijn. Wel zitten er vaak waardevolle metalen in. | Beeld: Adobe Stock

Om het recycleproces van consumentenelektronica makkelijker te maken, bedachten onderzoekers een nano-composiet van twee metalen voor de stroomkring (het geheel van kabels, batterijen, apparaten en schakelaars, waardoor elektriciteit van de ene naar de andere kant kan stromen). Het metaalmengsel valt uiteen als het onder water wordt gelegd. De wetenschappers presenteerden hun bevindingen in het vaktijdschrift ACS Applied Materials & Interfaces. Na een bad van enkele uren bleven van een volledig functionerende smartwatch alleen losse onderdelen over, zoals het OLED-scherm, weerstanden, condensatoren en schakelaars.

Het tekort aan zeldzame metalen is een dreigend probleem voor de energietransitie. Daarom roepen organisaties op tot mondiale actie. 

Zink en zilver

Het lukte dezelfde onderzoekers al eerder om een in water oplosbaar composiet te maken op basis van zink. Dit mengsel was alleen niet geleidend genoeg om bruikbaar te zijn in consumentenelektronica. Daarom voegden de wetenschappers voor dit nieuwe onderzoek zilveren nanodraden toe die van nature goed geleiden. Ook monteerden ze hun eigen smartwatch (met hartslagmeter, stappenteller en bluetoothverbinding) voorzien van een kunststofbehuizing. Die laatste is niet onbelangrijk, aangezien de behuizing ervoor zorgt dat zweet het vochtgevoelige circuit niet binnendringt.

Lastig recyclen

Consumentenelekronica bevatten vaak kostbare en schaarse metalen die je het liefst opnieuw wil gebruiken. Kleine elektronische apparaten, zoals smartwatches en fitnesstrackers, zijn alleen een hoofdpijndossier voor recycling. De apparaten bestaan uit verschillende materialen die zich moeilijk laten ontmantelen. Dat maakt afvalscheiding en hergebruik lastig. Bovendien volgen nieuwe modellen elkaar snel op, wat de afvalberg niet ten goede komt. Daar komt nog bij dat de huidige methoden voor recycling vaak energie-intensief zijn, of gebruikmaken van chemische middelen die schadelijk zijn voor het milieu.

In Nederland specialiseert de afvalrecyclingsector zich steeds meer. Nieuwsgierig waar de sector de komende jaren naartoe beweegt? Met dit artikel ben je weer helemaal op de hoogte.

Weg naar markt nog lang

De onderzoekers presenteren nu een goedkope recyclemethode die geen extra energie of chemische goedjes gebruikt. Maar het is de vraag wanneer we de toepassing op grote schaal gaan zien. Het duurt waarschijnlijk nog wel even voordat fabrikanten van elektronische apparaten het nano-composiet toevoegen aan hun productontwerp. Alleen als dit gebeurt, kan de innovatie een bijdrage leveren aan de recycling van elektronisch afval.

De wetenschap is al langer bezig met recycling van batterijen. Bijvoorbeeld door het lithium 'op te frissen'.

Een duurzaam festival (als het doorgaat): groene kerosine voor vluchten van artiesten bij DGTL

Als het goed is, vindt DGTL al op 11 en 12 september plaats op de NDSM-werf in Amsterdam-Noord. Het hangt allemaal af van wat Mark Rutte vrijdag vertelt. Maar áls het doorgaat, zal het waarschijnlijk het duurzaamste festival ooit zijn. En dat komt voor een belangrijk deel doordat het festival artiesten wist te overtuigen om te vliegen met duurzame kerosine.DGTL zag al langer dat de CO2-uitstoot die muzikanten veroorzaken door hun vliegschema’s een probleem was. “Mobiliteit is de laatste grote horde voor een duurzaam festival”, vertelt Jelle Lobbes, boeker bij DGTL. “Zelfs met alle duurzame oplossingen die wij implementeren op het festival, zoals een plant-based circulair foodcourt en een stroomplan volledig op zonne- en windenergie, compenseer je moeilijk voor de voetafdruk van de vluchten.”SAF als compensatie voor vliegenDus besloten Lobbes en zijn collega’s contact op te nemen met bevriende agentschappen en een voorstel te doen voor duurzamer reizen. SkyNRG, het bedrijf dat sustainable aviation fuel of SAF groot wil maken, deed ook mee en bood de milieuvriendelijke oplossing. Hoe het werkt? Elke vlucht die een artiest maakt zorgt voor meer SAF in het luchtvaartsysteem. “Het is onwerkbaar om te zorgen dat de vlucht van de artiest zelf puur op duurzame kerosine gaat. Maar SkyNRG zorgt ervoor dat de normale kerosine die de vlucht kost, ergens anders gecompenseerd wordt, door duurzame kerosine in het systeem te pompen.”SkyNRG maakt nu al een beetje SAF, maar het is relatief duur door de kleine schaal. Een nieuwe fabriek in Delfzijl moet dat veranderen.Dit soort compensatie is directer dan de CO2-offsetprogramma’s die veel luchtvaartmaatschappijen al aanbieden. Daarmee financier je bijvoorbeeld bossen of initiatieven voor duurzamere verwarming in ontwikkelingslanden. Met SAF is er een directe link tussen de kerosine die het vliegtuig verbrandt en een duurzamer alternatief.Artiesten en hun CO2-uitstootVeel artiesten bleken zich al bewust van hun voetafdruk. DGTL hoopt dat alle artiesten de optreden en met het vliegtuig komen (grofweg de helft van de line-up) meedoen met het compensatieprogramma, waarvan DGTL de helft van de kosten betaalt en de artiest de rest. In de toekomst hoopt Lobbes dat het mogelijk wordt om artiesten te belonen die met de trein komen, in plaats van mensen die met het vliegtuig komen extra geld te vragen. “In zo’n beloningssysteem betaal je bijvoorbeeld standaard geld voor de compensatie van de reis, en dat geld krijg je terug als je duurzamer reist.”De artiesten moeten ook een inspiratiebron vormen voor de bezoekers van DGTL. Het festival trekt relatief veel buitenlandse bezoekers, vooral uit andere Europese landen. Veelal komen deze met het vliegtuig. Een campagne met de artiesten moet de bezoekers overtuigen om mee te doen met SAF-compensatie, of om met de trein of fiets te komen. “Nu reizen al steeds meer bezoekers met de trein, maar dit geeft ze daar nog een extra zetje bij.” Een tool op de website van DGTL die de CO2-impact van een reis berekent helpt de festivalgangers om de meest CO2-bewuste keuze te maken.Nederlandse artiesten?Kan DGTL niet gewoon alleen maar Nederlandse, Belgische en Duitse artiesten inhuren, die allemaal CO2-neutraal naar het festival kunnen komen? “We zijn allereerst een muziekfestival. De line-up staat op één, daarna komt duurzaamheid. En voor onze bezoekers betekent dat dat je een internationale, relevante groep artiesten wil. Uiteindelijk staat de muziek voorop”, zegt Lobbes.DGTL timmert al langer aan de weg qua duurzaamheid. Naast de circulaire voedselvoorziening en duurzame stroom krijgen de artiesten dit jaar ook voor het eerst zoveel mogelijk duurzame varianten van de gewenste producten. Lokale bier en wijn, chips en andere producten. “Ook dat was best spannend, want artiesten willen het liefst dat alles van optreden naar optreden hetzelfde is. Maar de reacties zijn voorlopig alleen maar enthousiast; iedereen begrijpt dat duurzaamheid belangrijk is.”