Rianne Lachmeijer 05 augustus 2021, 15:49

Column: Wat is de beste manier om CO2-schuldgevoel af te kopen?

Het is vakantietijd. Dat betekent in de zon zitten op het terras, avondeten op het balkon, mijmeren over droomvakanties, windsurfen… en CO2-compenseren. Misschien is het een millennial-ding, misschien een Change Inc.-redacteuren ding, maar ik denk steeds vaker na over bewust reizen. Wat is de beste aanpak? De afgelopen jaren ontdekte ik dat er veel manieren zijn om mijn (vlieg)reizen te compenseren, maar uiteindelijk is er maar een écht goede oplossing.

Thumbnail rianne lachmeijer column

In mei ging ik met de boot naar Vlieland. Voor 50 cent extra voer ik klimaatneutraal. Lekker goedkoop! Rederij Doeksen doneert het geld vanaf 2021 aan een klimaatfonds dat het geld vervolgens investeert in lokale CO2-verlagende projecten op Terschelling en Vlieland. Het schip vaart op LNG (Liquefied Natural Gas) waardoor mijn overtocht minder fijnstof, zwavel- en stikstofdioxide oplevert dan een tocht met een dieselboot. Maar de twijfel blijft. Koop ik met die 50 cent niet vooral mijn eigen schuldgevoel af?

Vliegtuigmaatschappij laten compenseren

Door de coronapandemie heb ik de afgelopen jaren niet veel gevlogen, maar in 2018 was dat wel anders. Dat jaar vloog ik vier keer: korte en lange vakanties en een congres. Om te bepalen hoe ik mijn CO2 het beste kan compenseren struinde ik het internet af. Veel vliegtuigmaatschappijen bieden voor een paar euro compensatie aan. Dit idee schiet ik direct af. Ik vind het bedrag te laag, dat voelt niet goed. Maar het is ook een principekwestie: ik vind dat ze gewoon álle tickets duurder moeten maken en belasting moeten betalen over hun kerosine.

Bomen planten of fornuizen sponsoren

Compenseren door bomen te planten of het investeren in fornuizen voor arme mensen in India, zodat zij niet meer op open vuur hoeven te koken. Is dat een goede optie? Bomen planten kan bijvoorbeeld via Trees for All. Schonere fornuizen in landen als India en Ethiopië kan ik sponsoren met hulp van Fair Climate Fund. En Flygreen biedt een combinatie van vliegtickets en CO2-compensatie via bomen of fornuizen. Dát is pas gemakkelijk voor vliegers met een schuldgevoel.

Een artikel in De Volkskrant weerhoudt me er echter van voor een compensatieprojecten te kiezen: aantonen hoeveel één compensatie-euro bijdraagt is zo goed als onmogelijk. De krant schrijft dat de Europese Commissie het Duitse Öko-Instituut meer dan 5.500 compensatieprojecten liet onderzoeken. De uitkomst? In slechts 2 procent van de gevallen is het waarschijnlijk dat projecten hun invloed goed inschatten. Het effect van mijn compensatie-euro’s is dus hoogst onzeker. Wat blijft er dan over om van mijn schuldgevoel af te komen?

Europese emissierechten opkopen

Toerisme-onderzoeker Paul Peeters van NHTV Breda biedt mij de laatste strohalm: het opkopen en vernietigen van Europese emissierechten. Dit kan de prijs van de emissierechten opdrijven, waardoor het duurder wordt om CO2 uit te stoten met als effect dat bedrijven hun uitstoot gaan verminderen. Om emissierechten te vernietigen is Carbonkiller de place to be. Op Carbonkiller moet ik mijn hele leven door de CO2-scan halen. Ze willen weten hoeveel vlees ik eet, hoe ik mijn huis verwarm en of ik een auto heb. Dat gaat mij te ver: ik wil alleen mijn vluchten compenseren. Terug naar Flygreen dan maar voor de berekening.

Conclusie: met mijn vier vliegreizen bracht ik in 2018 4,18 ton CO2 in de lucht. Voor diezelfde uitstoot kan ik ruim vier jaar lang met een gezin wekelijks steak eten, twee jaar lang een benzineauto rijden of 5.600 wasjes draaien. Maar ik eet amper vlees, heb geen geen auto en wassen… O ja, dat doe ik wel. Maar de vergelijking doet zijn werk: 4,18 ton CO2 is véél. Toch snel terug naar Carbonkiller om die schuld af te kopen: 69,20 euro reken ik af. Daarmee vernietig ik 4 ton aan CO2-missierechten. Ha!

De beste oplossing?

Ik kan het niet helpen dat ik weer begin te peinzen. Wat als het emissierechtensysteem zijn werk zou doen en er niet te veel certificaten in omloop zijn? Wat als overheden kerosine zouden belasten? En wat als er een goede CO2-prijs zou zijn? Misschien verwacht ik te veel van de overheid. Aan de andere kant is er hoop. Want de Europese Commissie gaat het emissierechtenhandelssysteem veranderen en ze broeden op een kerosinetaks. Afwachten dus. Ik ga ondertussen met de trein op vakantie. Dat is toch de makkelijkste klimaatoplossing: gewoon niet vliegen.

De cijfers liegen niet: een benzineverbod voor auto's na 2030 kan makkelijk

PwC baseert zijn conclusie op recente internationale cijfers uit de auto-industrie. De prijs van batterij-elektrische, oplaadbare auto’s daalt gestaag. En de verkoop stijgt. “Als het in dit tempo doorzet, is een verbod op fossiele brandstofauto’s heel haalbaar”, vertelt Stan Berings van PwC. In maart kwam hij, als hoofd automotive bij PwC in Nederland, al met een rapport over de haalbaarheid van een verbod op fossiele auto's in 2030. “Deze nieuwe cijfers geven voor mij een bevestiging dat het mogelijk is. Toen het rapport in maart uitkwam dachten sommigen nog dat een verbod onrealistisch is.”Laadpalen en goedkope auto'sNatuurlijk gaat het niet vanzelf; een overstap naar helemaal elektrisch rijden. “De overheid moet wel de juiste omstandigheden creeëren. Er moeten in heel Europa genoeg laadpalen zijn en andere infrastructuur, die elektrisch rijden mogelijk maakt. Verder is het vooral aan de industrie en de consument. Die eerste doet hard zijn best: er komen steeds meer elektrische modellen op de markt, en ze worden ook goedkoper.Natuurlijk zijn (nieuwe) elektrische auto’s nog steeds aanzienlijk duurder dan vergelijkbare benzineauto’s. En hoe zit het dan met de range van de batterijwagens; kom je niet snel zonder stroom te staan? Volgens Berings zal dat steeds minder een probleem worden. “Gemiddeld rijden mensen veel minder per dag dan je met een volle laadbeurt kan rijden. Op vakantie moeten er natuurlijk wel genoeg (snel)laders zijn, maar de range neemt ook snel toe. En ondertussen dalen de kosten.”PwC constateert een trend die al langer bekend is. Ondanks het feit dat de fiscale voordelen van een elektrische auto langzaam minder worden (de bijtelling voor e-auto’s stijgt geleidelijk), dalen de kosten sneller. Voor mensen die nieuwe auto’s kopen, wordt een elektrische wagen steeds sneller voordeliger dan benzine of diesel - ook omdat onderhoud en brandstof veel goedkoper zijn bij een elektrische auto.Tesla blijft straks achterWat ook meespeelt, is dat er steeds meer merken aan elektrische auto’s werken. Dat zal de komende jaren tot 2030 het grote verschil maken. “Lange tijd lag Tesla soeverein op kop als meest verkochte elektrische auto. Zij maakten enkel elektrische auto's, terwijl de grote autobouwers in Europa nog voor miljarden aan investeringen en productielijnen voor verbrandingsmotoren hadden. Die konden ze niet zomaar stilleggen. Maar inmiddels maken de traditionele autobouwers miljardeninvesteringen in ontwikkeling en productie van batterijwagens. De kennis van autobouwen gaat deze producenten de komende tijd voordelen geven ten opzichte van pioniers zoals Tesla.”Berings denkt dan vooral aan de kwaliteit. “De grote Duitse merken staan voor een zekere kwaliteit. Ik denk dat we dat ook gaan terugzien in de elektrische modellen. En als elektrische auto’s betrouwbaar blijken en steeds langer meegaan, worden ze ook populairder.”Tweedehands elektrische auto?Toch betekent dat niet dat er vlak na 2030 geen enkele benzinewagen meer rijdt. Sterker nog: pas in 2050 verwacht Berings dat de benzineauto echt verdwenen is in Europa. “Als je ervan uitgaat dat er in 2034 (de ambitie van de EU is om een verbod in 2035 in te voeren) voor het laatst fossiele brandstofwagens worden verkocht, en dat een auto het op dat moment gemiddeld twaalf jaar volhoudt, dan mag je in 2045 tot 2050 een 100 procent dekkingsgraad van elektrische auto’s verwachten.Voor heel Europa zijn de ambities iets minder streng: Timmermans wil in 2035 geen benzinewagens meer.Voor iedereen die zich zorgen maakt dat hij of zij dan nu al moet gaan sparen om straks zo’n dure elektrische auto te kopen, heeft Berings ook geruststellend nieuws. “Er zijn nu natuurlijk nog een heleboel mensen voor wie een nieuwe auto, elektrisch of niet, onbetaalbaar is. Maar de tweedehandsmarkt voor elektrische auto's begint op te komen, ook omdat batterijen langer meegaan. Want je wil wel zeker weten dat de auto nog een tijdje goed blijft als je hem tweedehands koopt.”