Marc Seijlhouwer 29 juli 2021, 13:08

De grootste getijdenturbine ter wereld levert voor het eerst stroom aan het Britse net

Stroom opwekken met de getijden, de overgang van eb naar vloed en andersom. Het is een techniek die al decennia onderzocht wordt, maar tot nu toe weinig grote projecten opleverde. In Groot-Brittannië bereikte het bedrijf Orbital Marine Power een mijlpaal: voor het eerst leverde hun getijdenturbine met een vermogen van 2 megawatt stroom aan het net.

O2 power generation 1 scaled e1627473377662 De getijdenturbine op weg naar zijn bestemming | Beeld: Orbital Marine Power

2.000 huizen kunnen stroom krijgen van de O2-turbine, die bij het Schotse schiereiland Orkney ligt. Het is de grootste getijdenturbine ter wereld, met een doorsnede van 74 meter. Het is in feite een soort windmolen voor onderwater. Het verschil tussen eb en vloed zorgt ervoor dat water beweegt, langs de wieken stroomt en een generator aanslingert. Deze wekt energie op.

Groene waterstof

De turbine ligt al een paar maanden bij Orkney, maar moest eerst ingeregeld worden. Nu is de verbinding met het stroomnet klaar en kan de energie van de getijdencentrale in principe naar Britse huishoudens. Orbital Marine Power kiest echter voor iets anders: de stroom gaat naar een elektrolyser die er groene waterstof mee produceert.

Getijdenenergie is niet zo massaal toegepast als wind- of zon. Toch loopt er al decennia onderzoek om te kijken hoe je deze gratis vorm van energie het beste kan winnen. Het principe is simpel, maar om noemenswaardige hoeveelheden stroom op te wekken moet er een groot verschil zijn tussen eb en vloed. Bij Orkney, een gebied vol met kliffen en een relatief smalle doorgang tussen het eiland en het vasteland, is dat het geval.

Voorspelbare duurzame energie

Getijden hebben een belangrijk voordeel ten opzichte van zon en wind: het is extreem voorspelbaar. Men weet exact hoe laat elke dag eb en vloed beginnen en kunt dus berekenen hoeveel stroom een getijdencentrale per dag opwekt, en op welk moment. Die betrouwbaarheid is handig, want het maakt het hele duurzame energiesysteem betrouwbaarder.

Of getijdenenergie op meer plekken toe te passen is gaat Orbital Marine Power onderzoeken nu hun eerste grote project een succes is. Om de techniek ook zonder subsidie rendabel te maken wil het bedrijf grote installaties bestaande uit verschillende grote turbines gaan maken. Aanvankelijk zullen die vooral op plekken komen waar het getijdenverschil groot is – maar als de turbines goedkoper worden, kunnen ze ook op meer plekken geplaatst worden.

Nederland

Ook Nederland kijkt met interesse naar getijdenenergie. Het Nederlandse bedrijf Tocardo installeerde een paar turbines voor onderzoek in Zeeland. Tocardo ging echter failliet, werd overgenomen en nu lijken de turbines weer operationeel. Er is ook een plan voor een Zeeuwse mega-centrale met getijdenenergie. Met een dam van 40 kilometer lang zou de helft van de stroom in Nederland opgewekt kunnen worden. Dat plan is vooralsnog vooral een droom; concrete plannen ontbreken nog. Ook in de Regionale Energiestrategie van Zeeland staan nog geen concrete ideeën over de rol die getijdenenergie speelt in een duurzame toekomst.

Earth Overshoot Day valt weer eerder: ecologische voetafdruk stijgt met 6,6 procent

De Earth Overshoot Day wordt ieder jaar door het Global Footprint Network berekend. Dan doen ze door de biocapaciteit van de planeet te delen door de ecologische-voetafdruk van de mensheid. De biocapaciteit is eigenlijk het duurzame productievermogen van de aarde, wat weer afhangt van de bodemvruchtbaarheid, het klimaat en hoeveel water er beschikbaar is. In woestijngebieden is hij laag, in vruchtbare veengebieden juist hoger. De ecologische voetafdruk geeft aan hoeveel grond en wateroppervlakte een bevolkingsgroep nodig heeft om te kunnen eten.Lees ook: Waarom klimaatverandering een gezondheidsprobleem isStijging van 6,6 procent ten opzichte van het coronajaarIn het coronajaar viel de Earth Overshoot Day op 22 augustus, als effect van de wereldwijde lockdowns en coronamaatregelen. Een trendbreuk, want sinds 1970 loopt de datum bijna ieder jaar een dag verder terug, met af en toe een grotere sprong. In vergelijking met het coronajaar is de ecologische voetafdruk in 2021 dus met 6,6 procent gestegen.Om de voetafdruk per land te berekenen, wordt de ecologische voetafdruk van een land door de wereldwijde biocapiciteit gedeeld, en dat keer 356 dagen gedaan. Met die berekeningen komt de overshootday van ‘zandbak’ Qatar, als vroegste van alle landen, uit op 9 februari. Die van Nederland en Ierland valt samen op 27 april en Indonesië als laatste op 18 december. Onze Nederlandse voetafdruk zit dus, zoals bijna elk jaar, bij de hoogste van de wereld.Lees ook: True Price: Eten in Amerika is twee keer zo duur als je álle kosten meerekentNederlandse voetafdruk stijgt weer, na jaren van dalingDe Nederlandse voetafdruk nam de laatste jaren gestaag af: In 2008 hadden we voor onze manier van leven nog 4,1 aarde nodig, in 2016 waren dat er drie, in 2019 2,9, maar het steeg dit jaar weer tot 3,1. “Het is onduidelijk of Nederland de vastberadenheid heeft om zich adequaat voor te bereiden op de voorspelbare toekomst van klimaatverandering en grondstofbeperkingen”, zegt Mathis Wackernagel, voorzitter van Global Footprint Network. “Hoewel er in Nederland goede inspanningen worden geleverd, zoals het verhogen van de energie-efficiëntie van huizen, of het geven van de voorkeur aan de fiets als dominante vervoerswijze, is het land over het geheel genomen nog ver verwijderd van een planeetvriendelijke samenleving.”Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we voor volgend jaar de datum, in ieder geval voor Nederland, verplaatsen naar verderop in het jaar? “Een van de sleutels ligt bij ons dieet en ons voedselsysteem”, zegt Nathalie van Koot van het Wereld Natuurfonds. “Europa is 's werelds tweede grootste importeur van producten uit ontboste gebieden. Met name onze consumptie van soja voor veevoer, palmolie, koffie en cacao heeft een grote impact.”Volgens Van Koot moeten alle overheden daarom snel maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat ons voedsel de natuur, ook elders zoals de Amazone, niet vernietigt. “Met name door het aannemen van nieuwe bindende Europese wetgeving om producten uit ontbossing en omschakeling van natuurlijke ecosystemen te verbieden. Bedrijven hebben hierin ook een verantwoordelijkheid.” Consumenten die individueel hun steentje willen bijdragen, kunnen dat volgens Van Koot doen door te consuminderen en vaker plantaardig te eten. Wereldleiders praten over een voedselakkoord, als opvolger van het klimaatakkoord van Parijs. Wij spraken Wiebe Draijer, CEO van de Rabobank, die bij de top aanwezig was. Lees het hier.