Redactie Change Inc. 27 mei 2021, 14:12

Uitspraak in rechtszaak Milieudefensie versus Shell: Het einde van een tijdperk?

Een Nederlandse rechter dwingt Shell om zijn CO2-uitstoot met 45 procent terug te dringen. De uitspraak van de rechter in de zaak van Milieudefensie tegen Shell is historisch. Nu is het de beurt aan banken en pensioenfondsen om bij de oliemaatschappijen met de vuist op tafel te slaan en een ambitieuzer klimaatbeleid af te dwingen, zegt Piet Sprengers, Manager Duurzaamheidsstrategie en Beleid van ASN Bank

Het betoog

De dip is duidelijk te zien om 15.50 uur. De koers van het aandeel Shell en van oliebedrijven BP en Total laten rond dit tijdstip een kleine, vergelijkbare koersdip zien. Het moment waarop een Nederlandse rechter Shell het bevel oplegt om de CO2-uitstoot voor het gehele bedrijf in 2030 met 45 procent terug te brengen ten opzichte van 2019. Het zal niet bij een eenmalige dip blijven.

Deze rechterlijke uitspraak is historisch, net zoals de dringende oproep van de International Energy Agency (IEA) medio mei aan alle regeringen om niet meer te investeren in nieuwe olie, gas en kolenprojecten. En daar komen de groeiende successen van klimaateisen op aandeelhoudersvergaderingen nog bij. In een tijdspanne van een week boekt FollowThis succes bij Shell en ConocoPhilips op het stellen van klimaatdoelen en boekt de activistische belegger ‘Engine No. 1’ bij ExxonMobil succes met de benoeming van twee klimaatvoorvechters als leden in de raad van commissarissen. Er lijkt een kantelpunt te zijn bereikt dat verstrekkende gevolgen gaat hebben. The end of an era. Niet alleen voor Shell, maar voor alle bedrijven die aantoonbaar te weinig doen om de klimaatdoelen van Parijs te halen.

Banken nemen grote risico's met fossiele energiebedrijven

Ik geloof dat dit ook gevolgen gaat hebben voor de relatie die de hele financiële sector heeft met fossiele energiebedrijven. Dit bevel zal de sector moeten vertalen naar het eigen beleid. Vermogensbeheerders, banken en verzekeraars nemen namelijk grote risico’s wanneer ze door blijven gaan met het investeren in bedrijven die niet bijdragen aan het realiseren van de klimaatdoelen van Parijs. Risico’s die zowel financieel, reputationeel, maar ook juridisch gevolgen kunnen gaan hebben. Dit wordt nog eens versterkt door de oproep van het IEA.

Lees ook het eerdere opinie-artikel van Piet Sprengers waarin hij betoogt dat desinvesteren de enige oplossing is voor fossiele energiebedrijven

Ook toezichthouders als DNB en de ECB kunnen niet anders dan deze rechtelijke uitspraak meewegen in hun toezicht op banken en pensioenfondsen. Het zal mee gaan wegen bij investeringen of leningen aan alle bedrijven die te weinig doen om de klimaatafspraken van Parijs te realiseren. Daarbij gaat het niet alleen om Shell en andere fossiele energiebedrijven, maar ook bijvoorbeeld de zware industrie en lucht- en scheepvaart. De investeringen in Shell zullen voor banken en beleggers een groter risico vormen zolang Shell niet voldoet aan dit bevel. En het is de vraag of het Shell gaat lukken om in 2030 wél te voldoen.

Voldoen aan klimaatakkoord van Parijs

Banken, maar ook beleggers als pensioenfondsen, hebben decennia lang lopen treuzelen. Ze hebben te lang de hand vastgehouden van de fossiele energiebedrijven in plaats van met de vuist op tafel te slaan. Dat heeft de rechter nu gedaan. De financiële sector kan nu maar één ding doen met bedrijven die niet voldoen aan de afspraken van Parijs: met de vuist op tafel slaan en stoppen met investeren. Pas dan zal praten effect hebben.

Piet Sprengers is Manager Duurzaamheidsstrategie en Beleid bij ASN Bank

Het Betoog

Change.inc waardeert de betrokkenheid van lezers en toekomstmakers zeer. Ook een opinieartikel aanleveren voor de rubriek ‘Het betoog’? Stuur de bijdrage naar hoofdredacteur Roy op het Veld: roy@change.inc. Het artikel moet een wezenlijke bijdrage leveren aan het debat en iets toevoegen aan wat al eerder op Change.inc verschenen is. De redactie beslist over plaatsing.

Zeeman stopt samenwerking met Indiase spinnerij gelinkt aan dwangarbeid

De organisaties voerden gesprekken met 725 medewerkers uit 29 spinnerijen in de Indiase deelstaat Tamil Nadu. Hieruit bleek dat veel arbeiders onder druk en dreigementen ‘buitensporig veel overuren’ maken. Veel arbeiders komen oorspronkelijk uit andere deelstaten in India en spreken daardoor geen Tamil. Spinnerijen maken misbruik van de kwetsbare positie van deze migranten, die vaak met valse beloftes naar de spinnerijen worden gehaald. “Sinds de coronapandemie is de situaltie alleen maar verslechterd”, staat in het rapport.Gebrek aan transparantie in de ketenDe garens en stoffen uit de spinnerijen uit Tamil Nadu worden onder andere verwerkt in kleding en huishoudtextiel voor Europese en Noord-Amerikaanse bedrijven. “De productieketen van spinnerij is lastig in kaart te brengen door een groot gebrek aan transparantie over de handelsstromen, verschillende schakels in de productieketen en de precieze inkooprelaties van merken en retailers”, schrijft onderzoeksorganisatie SOMO.Lees hier waarom transparantie in de kleding- en textielindustrie zo belangrijk is. Van de merken die wél transprant zijn blijken tien internationale bedrijven directe en indirecte links te hebben met de onderzochte spinnerijen: Carrefour, GAP, Ikea, Marc O’Polo, NEXT, Sainsbury’s, Tesco, The Cookie Company Group WE Fashion en Zeeman. De kans is groot dat meer ondernemingen connecties hebben met de spinnerijen. “Maar door gebrek aan transparantie blijven veel bedrijven buiten beeld”, zegt Diewertje Heyl, onderzoeker bij Arisa in een persbericht.Productie in Tamil Nadu beruchtTamil Nadu staat al jaren bekend om de slechte werkomstandigheden in de kleding- en textiel productie. Eerder in 2011 publiceren SOMO en Arisa ook een onderzoek over de arbeidsomstandigheden in dit gebied. Toch is er sindsdien geen verbetering te zien. “Inkopende bedrijven moeten maatregelen nemen om gedwongen arbeid tegen te gaan, en het risico op gedwongen arbeid laten meewegen bij hun inkooppraktijken”, zegt Pauline Overeem, onderzoeker bij SOMO.WE Fashion heeft naar aanleiding van het rapport aan de onderzoekers laten weten de handel met de spinnerijen te onderzoeken. Zeeman heeft de samenwerking met de spinnerijen stopgezet, zegt de keten tegen de Volkskrant.Per 2023 wil Nederland een uitgebreide productenverantwoordelijkheid (UPV) invoeren voor textiel. Hiermee worden modeketens en producenten verantwoordelijk voor de inzameling, recycling, hergebruik en afvalfase van hun producten.De kledingindustrie is niet de enige sector die in verband wordt gebracht met dwangarbeid. Ook bij de productie van zonnepanelen in China gaat het mis. Benieuwd wat bedrijven in die sector daaraan kunnen doen?