Marc Seijlhouwer 06 april 2021, 13:55

Corona zorgt voor meer honger en armoede, vooral in Afrika

De coronapandemie heeft grote gevolgen voor voedselzekerheid in landen in Afrika, blijkt uit nieuw onderzoek. De productie van bonen ligt op zijn gat doordat de boeren hun producten niet kunnen exporteren, door extra grenscontroles en hogere kosten voor transport.

Afrika bonen zaden honger sdgs Bron: Georgina Smith

Daarmee staan de eerste twee Sustainable Development Goals (SDGs) onder druk in Afrikaanse landen onder de Sahara. In deze regio bevinden zich sowieso al de meeste armen en hongerigen op de wereld, maar door covid-19 zijn de problemen nog groter geworden. Hoewel het beteugelen van de pandemie een lovenswaardig doel is, zijn de neveneffecten van maatregelen als extra grenscontroles niet te overzien.

Een keer per dag eten

Onderzoekers van de Alliance of Biodiversity vroegen boeren en burgers in verschillende Afrikaanse landen naar hun eetpatroon tijdens en voor de pandemie. Gemiddeld at de meerderheid tijdens de pandemie maar twee keer per dag, terwijl drie keer gezond en nodig is. In Oeganda lijken de problemen het grootst; de ondervraagde boeren aten maar een keer per dag.

Lees ook: Hoe staat het na vijf jaar met de SDGs?

Het gebrek aan eten heeft verschillende oorzaken. Er waren vaak al problemen met voedselzekerheid en armoede, die erger werden. In Kenia komt bijvoorbeeld 15 procent van het eten van buiten het land. Door import- en exportrestricties kwam dat eten niet aan in het land, met grote gevolgen voor de bevolking. Ondertussen hebben boeren het ook zwaar, omdat ze geen buitenlandse arbeiders, zaden of materiaal in kunnen laten vliegen.

Een nieuw voedselsysteem

De Alliance noemt in hun onderzoek geen directe oplossingen, maar pleit wel voor een verandering van het voedselsysteem. Nu importeren en exporteren landen volop, terwijl ze in principe ook in hun eigen land de verbouwde waren (zoals bonen) kwijt zouden kunnen. Door kortere leveringsketens neemt de voedselzekerheid toe. Het is dan wel zaak dat de boeren een goede prijs krijgen voor hun waren, anders zou de armoede onder deze beroepsgroep ook weer toenemen.

Lees ook: 'Bos in Afrika verdwijnt in angstwekkend tempo'

Zonlicht weerkaatsen met een grote spiegel, helpt dat tegen klimaatverandering?

Een wild idee om klimaatverandering tegen te gaan: plaats een gigantische spiegel op het aardoppervlak (of in de ruimte) en laat deze een deel van het zonlicht dat op de planeet valt weerkaatsen. Hoe minder zon, hoe koeler de aarde - en zo gaan we het broeikaseffect tegen. Als je geen spiegel kan bouwen, is het ook mogelijk om de wolken zo aan te passen dat ze (meer) zonlicht weerkaatsen.Geo-engineering om de aarde te reddenDit soort geo-engineering, waarbij je techniek gebruikt om de aarde en natuur aan te passen, kan een oplossing bieden voor de klimaatproblemen. Hoewel veel landen hard werken om de CO2-uitstoot te beperken lijkt enige opwarming van de aarde onvermijdelijk - en dat heeft grote gevolgen. Geo-engineering kan die gevolgen vertragen of zelfs voorkomen. Maar de gevolgen van grootschalig ingrijpen in de natuur zijn ongewis. Lees ook: Zonder geo-engineering stoppen we klimaaverandering nietTot nu. Een groep wetenschappers onderzocht de wereldwijde gevolgen van het reflecteren van zonlicht. Ze kwamen tot een paar verrassende conclusies. Zo denken ze dat het reflecteren van zonlicht goedkoper is dan het (grootschalig) opvangen van CO2 uit de lucht. Dat laatste wordt nu al kleinschalig gedaan door verschillende bedrijven, maar kost nog veel geld. Bovendien zijn er chemische stoffen voor nodig die schadelijk zijn voor het milieu.Ecosystemen veranderenToch zijn de onderzoekers huiverig over het bouwen van een grote spiegel, of van het aanpassen van wolken. De gevolgen voor ecosystemen lijken namelijk niet mals. Als er minder zon valt op het regenwoud kan dat al het leven daar verstoren, en dat geldt voor veel gebieden op aarde. Bovendien kan het reflecteren van zon op één plek onvoorziene gevolgen hebben elders op de wereld. Als overheden of bedrijven besluiten om zon te reflecteren, moet dat dus voorzichtig gebeuren, zeggen de onderzoekers.De onderzoekers gebruikten data uit modellen, die berekenen wat de gevolgen zijn van een ingreep op de aarde. Die modellen zijn niet zaligmakend en kunnen niet alles voorspellen; daarom keken de experts naar resultaten, en probeerden ze met hun ervaring te voorspellen of er andere, onvoorziene gevolgen mogelijk zijn. Het resultaat van de samenwerking tussen de onderzoekers is te lezen in het tijdschrift PNAS.Lees ook: De atmosfeer veranderen om klimaatverandering tegen te gaan