Romy de Weert 27 september 2021, 13:12

Bij het Bravis ziekenhuis worden de narcosegassen opgevangen en hergebruikt

Bij het onder narcose houden van patiënten komt veel CO2 vrij. Het Bravis ziekenhuis in Roosendaal stopt als eerste in Nederland met de uitstoot van deze narcosegassen. Daarmee besparen ze jaarlijks 220.000 kilo aan CO2-uitstoot. “Een forste stap in het vergroenen van het ziekenhuis.”

Adobe Stock 194938104 De jaarlijkse kosten van de CO2-afvang bedragen zo'n 25.000 euro. | Credits: Adobe Stock

De zorgsector is verantwoordelijk voor 7 procent van de CO2-uitstoot in Nederland, waarvan een groot deel wordt veroorzaakt door narcosegassen. Daarom zet anesthesioloog Roland van Wandelen van het Bravis ziekenhuis zich al jaren in voor het verduurzamen van de operatiekamer. “Vijf jaar geleden hoorde je niemand over duurzaamheid praten in ons vakgebied. Nu heeft iedereen het erover”, zegt de anesthesioloog.

Tijdens een operatie kunnen patiënten op twee manieren in slaap gehouden worden: via het infuus of door het inhaleren van narcosegassen. “Inhaleren heeft mijn voorkeur, omdat je de narcose mooi kunt sturen”, zegt Van Wandelen. “Het nadeel is alleen dat er broeikasgassen vrijkomen die slecht zijn voor het milieu.”

Opvangen en opnieuw gebruiken

Daarom kwam leverancier Baxter met een oplossing: het opvangen van die broeikasgassen. “Baxter ontwikkelde samen met het Duitse ZoeSys een apparaat voor het opvangen van narcosegassen”, licht Van Wandelen toe. Bij dierenartspraktijken is de techniek al bekend, maar nu hebben de bedrijven een variant gemaakt voor mensen in ziekenhuizen.

“De gassen die normaal gesproken zouden vervliegen worden nu opgevangen in een soort busjes. Daarin zitten kokosfilterkorrels die het gas absorberen. In de fabriek wordt het gas uit de filters gehaald, schoongemaakt en opnieuw als grondstof gebruikt voor nieuwe narcosegassen. Op deze manier wordt alles hergebruikt”, zegt Van Wandelen.

Eerste ziekenhuis in Nederland

In Europa zijn al een aantal ziekenhuizen die met het systeem werken. Het Bravis ziekenhuis in Roosendaal is de eerste in Nederland. De jaarlijkse kosten van de CO2-afvang bedragen zo’n 25.000 euro. “Voor patiënten verandert er niets, alleen stoten we veel minder broeikasgassen uit. Op jaarbasis scheelt dat 220.000 kilo CO2. Dat is bijna net zoveel als 2,2 miljoen autokilometers.”

Wil je meer weten over verduurzaming in de zorg? Lees het verhaal over de rol van bestuurders en toezichthouders.

Jaarbeurs en de bouwevents van de toekomst

Komende februari vinden de VSK-beurs en GEVEL 2022 plaats, georganiseerd door Jaarbeurs in Utrecht. Hier presenteert de installatie- en bouwsector haar werk om aansluiting te vinden bij elkaar. En dat hebben de mensen die in de sector werken de laatste twee jaar enorm gemist. Marloes van den Berg heeft overigens niet stilgezeten. Met haar team heeft ze de tijd dat het iets rustiger was, gebruikt om de evenementen te verduurzamen. “Veel evenementen werden door COVID een halt toegezegd, maar met onze horeca en vergadercentra zijn we deels opengebleven. We hebben de tijd gebruikt om veranderingen door te voeren die sowieso moesten plaatsvinden om de Klimaatdoelstellingen te kunnen gaan behalen.” Duurzaamheid Net als in de evenementenbranche, moet ook in de sector van bouw en installaties veel veranderen als het over duurzaamheid gaat. De bouwsector is verantwoordelijk voor 40 procent van de CO2-uitstoot, dus dat is een niet te misverstane opgave. De beurzen VSK en GEVEL zijn dan ook groot: VSK bijvoorbeeld heeft 400 tot 500 deelnemers en ruim 40.000 bezoekers. Duurzaamheidsexpert Willeke van de Groep bij Vakwerk Architecten is zo’n bezoeker. Als architectenbureau is Vakwerk druk bezig met de onderwerpen circulariteit en biodiversiteit. Van de Groep: “We kijken ook naar: is dit gebouw nodig? Hebben we geen gebouwen staan waar we wat mee kunnen? Wat is de impact van het materiaal?” Ook zetten ze de mens centraal, zoals in het door hen ontwerpen en volledig elektrische ziekenhuis in Meppel dat einde jaar wordt opgeleverd, een ziekenhuis zonder gasaansluiting, met zonnecellen op het dak en warmtekrachtinstallaties. Maar ook met een andere visie op de invulling van een gebouw. “Vaak is een ziekenhuis een plek waar mensen niet willen zijn, dus ons streven was om een gebouw te maken waar mensen zich prettig voelen. Zo hebben we de begane grond heel ruimtelijk ingedeeld en hebben we met planten, daglicht, uitzicht op daktuinen en natuurlijke materialen een gezonde sfeer gecreëerd. Hier is klimaatbeheersing ook belangrijk geweest in het ontwerp, zoals de verwarming en – wat tegenwoordig steeds vaker nodig is - de verkoeling van het gebouw.” Ontwikkelingen Zehnder Group houdt zich bezig met klimaatbeheersing, en Dorien Terpstra is er managing director. Terpstra vertelt dat de installatiesector met geheel andere vraagstukken te maken heeft dan vroeger. “Waar eerst werd gevraagd om een nieuwe radiator, moeten installatiebedrijven tegenwoordig meedenken met klanten voor de algemene verduurzaming van een huis of kantoor. Ook heeft de pandemie nog meer duidelijk gemaakt dat de kwaliteit van de lucht die we inademen essentieel is. Ventilatie is fundamenteel voor een gezonde woning.” De Bijna Energie Neutrale Gebouwen-regels (BENG) zijn sinds januari 2021 verplicht en in de nieuwbouw een ontwikkeling om rekening mee te houden. Terpstra: “Een mooi doel, maar er zijn nog stappen te nemen. Want hoe zorgen we dat koude afvoerstromen weer worden ingezet om de warme schone toevoerlucht te laten afkoelen? Vooral nu oververhitting in de woning een steeds grotere uitdaging is? Wij kijken als bedrijf uit naar de VSK om deze thema’s te bespreken met de markt en partners uit de branche.” Kansen Van de Groep is enthousiast over de nieuwe duurzame BENG-regels. “Juist als je beperkingen krijgt, stimuleer je creativiteit. Duurzaamheid is daarom ook alleen maar leuk. Wij hebben het Vakwerkhuis in Delft herontwikkeld met houten spanten die we via Marktplaats hebben gevonden. Je gaat meer kijken naar wat er is en naar wat je met het bestaande kunt doen.” Ook wil het architectenbureau onderzoek doen naar de invloed van de natuur om die in te zetten. “Vaak vergeten mensen dat we oplossingen verzinnen voor situaties die we zelf hebben gecreëerd. Terwijl we weten dat bomen zorgen voor vocht, verkoeling én gezonde lucht. En dat de gelijkmatige grondtempera[1]tuur van de aarde kan bijdragen aan het verkoelen van een woning of kantoor. Er zijn nog zoveel natuurlijke kansen die we kunnen inzetten.” Duurzaam dialoog Voor de bezoeker van de VSK en de GEVEL-beurs liggen veel creatieve ontwikkelingen te wachten. Marloes van den Berg: “De bezoekers van de beurzen zijn op zoek naar inhoudelijke antwoorden om bestaande vraagstukken samen op te lossen.” Elkaar live ontmoeten blijft centraal staan, maar Jaarbeurs vult evenementen steeds meer hybride aan. Zo kunnen bezoekers zich digitaal voorbereiden en eventueel live sessies nog online terugkijken, of online meetings plannen. Van den Berg: “En mensen willen geen papieren plattegronden of beursboekjes meer, dus daar hebben we nu ook nieuwe, digitale invullingen voor.” Door de pandemie en het stilleggen van de evenementen, hebben bedrijven als Zehnder, Vakwerk architecten en Jaarbeurs de kans genomen om duurzame ontwikkelingen te versnellen. Terpstra: “Ik zit nu twintig jaar in de bouwsector en je ziet dat de meeste partijen nu naar de hele waardeketen kijken. Er is steeds meer dialoog, juist ook over onderwerpen als circulariteit. Dat kan nog beter en daar helpt een evenement als VSK- of GEVEL zeker bij.” Lees hier het dubbelinterview met Albert Arp en Marloes van den Berg over hoe Jaarbeurs de coronatijd aangreep om duurzamer dan ooit terug te kerenPresentator Pieter van der Werff, Marloes van den Berg van Jaarbeurs, Dorien Terpstra van Zehnder Group en Willeke van de Groep van Vakwerk architecten