Marc Seijlhouwer 15 januari 2021, 15:32

Eerste inzendingen voor Groeifonds zijn weinig groen

Donderdag stuurde de inmiddels opgestapte minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat de Tweede Kamer een brief over de voorstellen voor het Groeifonds. 14 projecten maken kans op een deel van de pot van 20 miljard, maar er is opvallend weinig aandacht voor duurzaamheid.

Groentetuin dak adobestock

Meer onderzoek naar AI, autonome bussen in Eindhoven en meer onderzoek naar goed onderwijs op elk niveau – de plannen komen uit een heleboel hoeken. Maar wat opvalt is dat weinig plannen echt met duurzaamheid te maken hebben. Daarmee lijkt de aanvankelijke kritiek op het Groeifonds, dat het eigenlijk een ‘groenfonds’ had moeten zijn, uit te komen.

Lees ook: Deze steden willen geld uit het Nationaal Groeifonds

Waterstof en duurzaam eten

Er is een project voor de ontwikkeling van de waterstofeconomie en elektrificatie van de industrie, maar het kabinet had deze ontwikkeling al opgenomen in het beleid. Ook is er het project FoodSwitch, dat Nederland leider wil maken op het gebied van circulair, duurzaam voedsel. Nederland is nu ook al toonaangevend qua landbouwinnovatie en dit project zou helpen om die positie vast te houden.

De rest van de projecten heeft minder direct met een groene toekomst te maken. Investereningen in OV voor de randstad zijn bijvoorbeeld vooral bedoeld om groei van de Randstad te faciliteren, en minder om autogebruik te verminderen (hoewel dat mogelijk een bijeffect is). De autonome bussen rond Eindhoven’s Brainport worden elektrisch, maar elektrisch busvervoer is inmiddels al heel normaal en niet meer innovatief te noemen. En projecten voor AI en onderwijs, hoe nuttig ook voor de concurrentiepositie van Nederland, doen weinig om de CO2-uitstoot omlaag te brengen.

In april een oordeel

Wiebes zegt in de brief dat deze projecten puur op technische eisen zijn beoordeeld: hebben de indieners de nodige documenten ingestuurd, is het plan concreet genoeg, enzovoort. Drie projecten voldeden niet aan deze eisen, maar kunnen eventueel later nog kans maken. De commissie die de plannen inhoudelijk beoordeelt heeft drie maanden nodig, en zal dus in april of mei een oordeel vellen. Dan weten we waar de 20 miljard uit het fonds uiteindelijk heen gaat, en hoe groot het effect op het milieu van dit fonds uiteindelijk zal zijn.

Overigens is het onbekend of de plannen voor het Groeifonds, dat de bijnaam Wopke-Wiebesfonds kreeg, allemaal doorgaan nu het kabinet demissionair is en Wiebes vertrekt als minister.

Lees ook: "Kabinet toont nauwelijks visie voor 2021"

Bron: Rijksoverheid | Beeld: Adobe Stock

Vraag naar fossiele energie zal nooit meer zo hoog worden als voor corona

McKinsey publiceert het rapport Global Energy Perspective 2021 na een veelbewogen jaar, waarin de wereld met ongekende uitdagingen is geconfronteerd. Het adviesbureau constateert dat er steeds meer momentum is voor beleidsmakers, investeerders en bedrijven om het energiesysteem te veranderen. Hoewel fossiele brandstoffen in de komende decennia belangrijk blijven, verwachten de onderzoekers dat de vraag naar olie en gas zal pieken in respectievelijk 2029 en 2037, waarna beiden gestaag afnemen.Fossiele energie maakt plaats voor hernieuwbaarMcKinsey verwacht dat fossiele brandstoffen steeds meer plaats gaan maken voor hernieuwbare energie. De kosten van wind- en zonnestroom zullen steeds verder dalen en met de snelle vooruitgang van batterijtechnologie zal groene stroom in steeds meer landen de goedkoopste optie worden. In 2035 wordt de helft van alle energie opgewekt uit hernieuwbare bronnen.Lees ook: Scale-ups in Nederland: data over groene energie is goud waard, weet dit bedrijfNiet genoeg voor ParijsakkoordOndanks de veelbelovende voorspellingen gaat de transitie bij lange na niet snel genoeg om het doel van maximaal 1,5°C opwarming tegen te gaan, zoals afgesproken in het Parijsakkoord. De verwachting is zelfs dat tot aan 2030 emissies uit energieopwekking nagenoeg hetzelfde blijven, waarna het tot 2050 met ongeveer 25 procent zal dalen. Deze trend zal leiden tot een opwarming van 3,5°C.Ter vergelijking: om de opwarming van anderhalve graad tegen te gaan, moet de mondiale energiesector in 2050 klimaatneutraal zijn. Met name de komende tien jaar zijn cruciaal, aangezien de CO2-emissies in 2030 met minstens 50 procent gedaald moet zijn om het hoofddoel in het vizier te houden. Ondanks het momentum om de energiesector op de schop te gooien, benadrukt McKinsey dat veel overheden hun ambities nog moeten vertalen naar gericht beleid.Lees ook: Hoe de New Energy Coalition de motor van de energietransitie wil wordenInvesteren in energieVerder verwachten de onderzoekers dat de investeringen in de energiesector gestaag zullen groeien tot aan 2035. En hoewel het aantal investeringen in duurzame energie zal stijgen, zal het totaal vermogen min of meer gelijk blijven doordat de kosten van hernieuwbaar steeds verder dalen. Toch zullen ook na dit decennium de investeringen in olie en gas jaarlijks met zo’n drie procent stijgen.