André Oerlemans
02 juni 2022, 16:00

Hoe data-analyse helpt om de grote wereldproblemen op te lossen

Minder honger, minder vervuiling, minder doden door ziekte, overstromingen of andere rampen. Data-analyse kan veel wereldproblemen helpen oplossen of verlichten, stelt het Analytics for a Better World Institute (ABW).

Congres ABW mei 2022 7 Dick den Hertog

Het instituut is een initiatief van de Amsterdam Business School van de Universiteit van Amsterdam, analytics en technologiebedrijf ORTEC en professor Dimitris Bertsimas van het Massachusetts Institute of Technology (MIT). Het werd donderdag 1 juni officieel gelanceerd in Amsterdam tijdens een conferentie met NGO’s, overheden, onderzoekers, non-profitorganisaties, bedrijven en charitatieve instellingen uit de hele wereld. Samen met dit soort partijen wil ABW problemen als klimaatverandering, honger, ziekte, armoede, ontbossing en het uitsterven van flora en fauna helpen aanpakken met behulp van data en analytics.

10 tot 25 procent winst te behalen met data

Data-analyse, algoritmes en kunstmatige intelligentie worden al met succes toegepast door allerlei commerciële bedrijven, bijvoorbeeld in de logistiek en de reclamewereld. Daar worden miljarden geïnvesteerd en verdiend door precies de juiste advertentie te sturen of transport zo efficiënt mogelijk te regelen. Wat in die sectoren werkt, kan elders ook werken, redeneren de initiatiefnemers. “We kunnen veel meer doen met data. NGO’s kunnen hiermee 10 tot 25 procent kosten besparen en efficiënter opereren”, betoogt Prof. dr. Marc Salomon, hoogleraar aan de UvA en voorzitter van de Amsterdam Business School. Zo geeft Nederland jaarlijks 5 miljard euro uit aan ontwikkelingshulp. Als er een prestatieverbetering van 10 tot 15 procent behaald kan worden, zou er voor 600 miljoen meer hulp geboden kunnen worden.

Bijdrage aan oplossen grote problemen

Vragen die je met behulp van data-analyse kunt beantwoorden zijn bijvoorbeeld: hoe hoog moeten de dijken zijn als het water door klimaatverandering stijgt? Waar kun je in arme landen het beste medische posten bouwen? Hoe krijg je hulpgoederen na een ramp het snelst op de plek waar ze nodig zijn? Maar ook: hoe kunnen boeren in Afrika het beste hun land gebruiken? Waar zijn op enig moment de meeste vaccins nodig? Of waar kan Boyan Slat van de Ocean Cleanup het beste heen varen om zoveel mogelijk plastic uit de oceanen te vissen? “Ik geloof dat dit instituut kan bijdragen aan het oplossen van de grote uitdagingen waar de mensheid voor staat”, zegt directeur Robert Monné van ABW. “We hebben al de enorme waarde gezien die analytics kan hebben voor commerciële organisaties. De tijd is nu rijp om deze kracht te gebruiken om deze problemen op te lossen.”

The Ocean Cleanup | Credit: The Ocean Cleanup

Wat is een betere wereld?

Om zijn naam waar te kunnen maken vroeg het instituut zich eerst af: wat is een betere wereld? Dat zijn volgens ABW de duurzame ontwikkelingsdoelen
van de VN (Sustainable Development Goals of SDG’s). Dat zijn zeventien doelen voor een betere wereld, zoals de aanpak van honger en armoede, bereikbare zorg en onderwijs, schoon water, stoppen van ontbossing
en landdegradatie, meer duurzame energie of maatregelen tegen klimaatverandering. “Die doelen worden breed geaccepteerd door alle landen en veel bedrijven. Zo definiëren wij een betere wereld”, zegt mede-initiatiefnemer Dick den Hertog, hoogleraar Operations Research aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is al jaren bezig met de toepassing van analytics voor duurzame VN-doelen. “Daarom is dit instituut een droom die uitkomt”, stelt hij.

Lees hier meer over de haalbaarheid van de duurzame VN-doelen

Hogere dijken en meer medische centra

De professor hielp met zijn datamodellen onder meer de Wereldbank om in Vietnam de beste plekken voor medische centra te bepalen. Beroerte (stroke) is in dat land de belangrijkste doodsoorzaak. “Veel mensen sterven omdat ze te laat bij een stroke center aankomen. De vraag was waar je nieuwe centra moet vestigen om de toegang tot medische zorg zo optimaal mogelijk te maken”, vertelt hij. Vanwege het succes deed hij hetzelfde met medische centra in Oost-Timor en Nepal. “We bouwen hiervoor nu een toolbox die toegepast kan worden voor andere situaties en andere landen”, aldus Den Hertog.

In het kader van klimaatadaptatie berekende hij voor de Nederlandse overheid met diverse datamodellen hoe hoog de dijken langs de rivieren moeten worden als het waterpeil in de toekomst stijgt. Door de optimale hoogte vast te stellen kon bijna 7 miljard euro worden bespaard. Een nieuw project dat ABW gaat uitvoeren is voor The Ocean Cleanup | Credit: The Ocean Cleanup. De vraag is hoe data de schepen die plastic uit de oceanen vissen naar die plekken sturen waar het meeste afval drijft.

Lees hier hoe Nederland het doet om de SDG’s te halen

Dick den Hertog hielp met data de bereikbaarheid van medische centra in Vietname optimaliseren | Credit: André Oerlemans

Snellere response bij rampen

Zijn collega Professor Bertsimas van MIT gebruikt datamodellen en weergegevens en -analyses om de kracht en de impact van orkanen te voorspellen, zodat hulporganisaties met de juiste hulpgoederen kunnen klaarstaan op de meest getroffen plekken. “We hopen dat dit model in heel de wereld gebruikt gaat worden”, zegt hij. Om de voedselproductie in Afrika te verhogen heeft MIT datamodellen ontwikkeld die op basis van machine learning boeren helpen te bepalen welk gewas ze het beste op welke type bodem kunnen verbouwen. Het model is voor elke boer anders en toont onder meer welk gewas het meeste opbrengt en hoe vaak de boeren moeten veranderen van gewas om bodemuitputting te voorkomen. “We zijn hiermee begonnen in Marokko en willen het uitbreiden naar heel Afrika”, zegt Bertsimas.

Het Rode Kruis gebruikt data om rampen – met name door veranderend weer – te voorspellen en om daarna of zelfs vooraf betere hulp te kunnen bieden. Het Wereld Voedselprogramma (WFP) gebruikt data-analyse van het Zero Hunger Lab om miljoenen monden meer te kunnen voeden.

Data-analyse kan de hulp na rampen zoals orkanen verbeteren | Credit: Adobe Stock

Alle kennis gratis gedeeld

Hoe gaat het Analytics for a Better World Institute al die NGO’s en non-profitorganisaties helpen? Door in oktober een academie te starten waar hulpverleners en studenten opgeleid worden in het gebruik van data-analyse. Door samen te werken met andere onderzoekers, studenten, universiteiten, bedrijven en kennisinstituten over de hele wereld en kennis te delen. Of door periodiek een wetenschappelijk journaal uit te brengen met de beste onderzoeken, projecten en resultaten. Ook komt er een gratis en openbaar toegankelijke, digitale marktplaats met oplossingen en tools, waar NGO’s kunnen rondkijken en oplossingen die elders goed hebben gewerkt kosteloos kunnen hergebruiken. ABW nodigt ook bedrijven uit om zich aan te sluiten. Volgens directeur Monné kunnen ze zo bijdragen aan een betere wereld, krijgen ze gemotiveerde werknemers en levert het goede publiciteit op. Of zoals Den Hertog het formuleert: “Steeds meer mensen willen alleen zinvol werk doen om de wereld te verbeteren. Vooral jonge mensen.”

Boeken als inspiratie

Den Hertog werd voor zijn missie getriggerd na het lezen van twee boeken: ‘Excellence without a Soul’ en ‘Weapons of Math Destruction’. Het eerste houdt een pleidooi om het universitair onderwijs meer inspirerend en betekenisvol te maken en niet alleen carrièregericht. Het tweede toont hoe data-science ook een zwarte kant heeft en hoe ons leven overgenomen dreigt te worden door – soms discriminerende – algoritmes. ” Hierdoor kwam ik tot de slotsom dat het misschien beter is om al die knappe koppen en data-science in te zetten voor een betere wereld”, vertelt hij. Bertsimas van MIT dacht daar hetzelfde over en samen startten ze een onderzoeksthema, cursussen en seminars op MIT en de UvA. Om het meer schaalbaar en nog impactvoller aan te pakken betrokken ze marktpartijen als internationaal analytics en technologiebedrijf ORTEC erbij en werd ABW-instituut opgericht.

Schoolmelk? Havermelk! Oatly vindt het tijd dat kinderen ook daar voor kunnen kiezen

Wie aan schoolmelk denkt krijgt de nostalgische gevoelens er gratis bij. Ben je net als deze redacteur een millennial die in 2000 op de basisschool zat, dan kreeg je een klein pakje melk met een kalfje op de voorkant. Je was een bofkont als je h kalfje met zonnebril en chocoladereep had. Chocolademelk! Dat je dat mocht van je ouders! Het kalfje met de helm op zijn hoofd en de sjaal om zijn nek werd het meest uitgedeeld. Waarschijnlijk omdat het halfvolle melk was, de meest gezonde optie. Havermelk in de schoolbanken Nog steeds hebben de ouders van schoolgaande kinderen de optie om schoolmelk mee te geven. Dit komt mede door de subsidie die jaarlijks vanuit de EU komt, om kinderen te helpen gezond te eten. Maar inmiddels weten we beter wat het effect is van het drinken van melk op het klimaat. Koeien produceren immers methaan, een 28 tot 34 keer sterker broeikasgas dan CO2. Bovendien is er veel water en land nodig om melk te 'oogsten'. We kiezen daarom steeds vaker voor meer plantaardige producten in plaats van vlees en melk. Havermelkproducten Oatly en stichting voor het bevorderen van een plantaardig voedselsysteem ProVeg trekken mede daarom aan de bel. Ze vinden het hoog tijd dat ook plantaardige melkalternatieven worden aangeboden, zodat de kinderen van nu meer toekomstbestendige eetgewoontes ontwikkelen. Lees ook: Zweedse Oatly wil met havermelk het voedselsysteem opschudden Honderd jaar schoolmelk De schoolmelkregeling bestaat al sinds de jaren 30 van de vorige eeuw, en werd in het leven geroepen om kinderen aan de melk te krijgen. Naar schatting drinken ongeveer 120.000 Nederlandse kinderen schoolmelk. Vanuit de EU gaat er jaarlijks 1,9 miljoen euro naar Nederland om koemelk op scholen te subsidiëren. Het idee dat koemelk de enige optie is, vindt de havermelkproducent nogal ouderwets. ‘Het stamt af van de achterhaalde ideeën over de noodzaak van dierlijke producten in ons dieet’, schrijft het in het persbericht. Daarom heeft Oatly samen met ProVeg een petitie in het leven geroepen. Via schoolmelk.org. kun je de petitie ondertekenen als je vindt dat er naast melk ook haver-, soja- of andere alternatieven moeten worden aangeboden. Het klimaat is daarbij niet de enige reden. Ook lactose-intolerantie (wereldwijd 68 procent van de bevolking) en diervriendelijkheid worden als argument aangedragen. In lijn met de Farm-to-Fork De petitie komt op hetzelfde moment dat de Europese Commissie de schoolfruit-, groente- en melkregeling herziet. Ook deze subsidieregeling moet in lijn worden gebracht met de Farm to Fork-strategie, dat wil komen tot een duurzaam voedselsysteem. De Commissie vraagt op dit moment daarom direct input van Europeanen over deze subsidie. Tot en met 27 juli kun je hierop reageren. Lees ook: Ammoniakkerbouw: omgebouwde tractor rijdt op ammoniak in plaats van diesel