Redactie Change Inc. 23 december 2020, 09:42

Lees-, kijk- en luistertips voor tijdens de lockdown

Kerst 2020 zal er een zijn die we niet snel zullen vergeten. Ruim twee weken in een tweede lockdown, wat betekent dat we aan huis zijn gekluisterd tijdens de feestdagen. Dat laat onverlet dat je dit jaar zonder schuldgevoel de hele dag kunt Netflixen, boeken lezen en podcasts luisteren. Tips nodig? De medewerkers van Change Inc. hebben er wel een aantal, natuurlijk in de duurzame hoek.

3640924252 f9e0f2c8f1 o

Boek: Een beter milieu begint niet bij jezelf, Jaap Tielbeke

Marc Seijlhouwer, redacteur: “Van jongs af aan horen we het credo: een beter milieu begint bij jezelf. Douche niet te lang, doe het licht uit; dat waren de geboden van vroeger. Nu is het: vlieg minder en laat af en toe het vlees staan. Maar, zo betoogt journalist Jaap Tielbeke in zijn boek, eigenlijk is deze houding in de strijd tegen klimaatverandering misplaatst.

Want het zijn de grote bedrijven, en in zekere zin het kapitalisme, waardoor klimaatverandering ontstond. En het is dus ook aan hen, al dan niet met ingrijpen van de overheid, om de wereld een betere plek te maken. Individueel activisme is lovenswaardig, maar zet uiteindelijk niet echt, en niet snel genoeg, zoden aan de dijk. Of zoals Thielbeke het zegt: [een beter milieu begint] niet bij de aanschaf van een Tesla, maar bij het investeren in het openbaar vervoer.”

Documentaire: My octopus teacher, Netflix

Kelly Frieser, Office manager: “Een geweldige documentaire over filmmaker en natuuronderzoeker Craig Foster die weer contact wil maken met de natuur na een burn-out. Hij begint met freediven tussen de kelpbossen bij de kust van Kaapstad dichtbij zijn huis. Op één van zijn eerste dagen ziet hij een octopus en besluit hem dagelijks op te zoeken en te volgen. Door zijn doorzettingsvermogen om dag in dag uit, in weer en wind, die duik te nemen, weet hij het vertrouwen te winnen van deze octopus en bouwen ze een speciale band op. Prachtige beelden van de onderwaterwereld en op sommige momenten zelfs emotioneel.”

Film: Biggest Little Farm, te huur via YouTube of Pathé thuis 

Rianne Lachmeijer, redacteur: "Ik twijfelde over het aanraden van serieuze boeken waar ik nu zelf in bezig ben. Zoals The Value of Everything van Mariana Mazzucato of De kwetsbare welvaart van Nederland van Harry Lintsen e.a., maar in deze corona-kersttijd tip ik liever iets om vrolijk van te worden: de documentaire Biggest Little Farm. Een prachtig gefilmde documentaire waarin je John Chester en zijn vrouw volgt die een duurzame boerderij beginnen in Californië. Het toont de kracht van doorzettingsvermogen, waarbij de duurzame weg uiteindelijk de beste blijkt! Mijn favoriete scène? Als een leger ganzen zijn intrede doet in het fruitbomenveld."

Boek: Changing the Game, Lucas Simons en André Nijhof

Journalist Paul van Liempt: “Een aanrader om de lockdown nog enige kleur te geven is het boek Changing the Game, van Lucas Simons en André Nijhof. Met een voorwoord van Paul Polman en aanbevelingen door Feike Sijbesma en Jan Peter Balkenende. Een ambitieus boek over systeemverandering en markttransformatie. Over de vier fases die daarvoor nodig zijn: van baby naar puber en van jong volwassene naar volwassene. En over de noodzaak om de spelregels te veranderen. Ook nog in heldere stijl opgetekend.”

Documentaire: Kiss the ground, Netflix

Willem IJssel de Schepper, marketeer: “Het avontuur zit hem in de grond… wormen, bacteriën, planten… is wat ons kan “redden” van de warmte de komende decennia. Plant een boom of struik en creëer de schaduw die wij nodig hebben. Een divers bos en ook diverse landbouw zorgt voor meer verkoeling overdag. Kiss the ground is avontuurlijke documentaire, geeft hoop en zet aan tot actie.”

Documentaire: A life on our planet, David Attenborough, Netflix

Eva Segaar, redacteur: "Deze documentaire móét je gezien hebben. De wereldberoemde Britse bioloog reflecteert in deze documentaire op zijn leven, en hoe hij de dierenpopulaties zag verdwijnen als gevolg van klimaatverandering. De documentaire heeft veel indruk op mij gemaakt, ook vanwege de prachtige beelden. Het laat zien dat de klimaatcrisis nu aan de hand is en we er echt alles aan moeten doen dit te stoppen. Ik vind het mooi passen bij afgelopen jaar en de inzet op het groene herstel, zoals wij bij Change Inc. hebben gedaan."

Boek: De meeste mensen deugen, Rutger Bregman

Emma Rotman, projectmanager: “Ik betrap mijzelf regelmatig op de gedachte dat mensen nu eenmaal ‘zo’ zijn: egoïstisch, machtsbelust, onverschillig of gewoonweg verdorven. En wie het nieuws een beetje volgt kan moeilijk anders concluderen. Als dat de werkelijkheid is, belooft dat natuurlijk weinig goeds voor de Sustainable Development Goals. Wat Rutger Bregman in dit boek schetst, is echter geen naïeve droom of wens, maar een realistisch beeld dat berust op wetenschappelijk onderzoek. En het haalt de bekende onderzoeken, die ons zwartgallige zelfbeeld hebben veroorzaakt, keihard onderuit. Een positief en hoopgevend geluid, dat we wat mij betreft veel vaker mogen horen!”

Documentaire: The Game Changers, Netflix

Teun Schröder, redacteur: “Ja, dit is een bombastische documentaire over topatleten die optimaal presteren op basis van een plantaardig dieet. En nee, ik ben niet vegan of vegetarisch geworden na het kijken van dit testosteron-spektakelstuk. Maar het heeft er wel voor gezorgd dat ik nog minder vlees ben gaan eten dan ik al deed. Niet omdat de makers het doorslaggevende argument geven – vegan-topsporters presteren beter dan atleten die dagelijks kilo’s kip en kruiwagens steaks naar binnen werken – maar meer omdat de documentaire het zovéélste argument geeft. Waar de twijfel begon als kind (zielig voor de dieren) en later als student (zielig voor de aarde) is daar het argument ‘eigenlijk is vlees niet zo gezond’ bijgekomen. Kijken dus.”

Tot slot nog een drie tips van ondernemer, uitgever en voormalig hoofdredacteur van Milieudefensie Maurits Groen:

Boek: Drawdown, Paul Hawken

“Het meest veelomvattende plan ooit om klimaatontwrichting te keren. Een zeer hoopvol, positief stemmend en bovendien schitterend geïllustreerd boek met de concrete Top 100 oplossingen.”

Boek: Zes Graden, Mark Lynas

“Wat gebeurt er nu eigenlijk precies wanneer de temperatuur ten gevolge van het broeikaseffect stijgt? Wat zijn de concrete gevolgen (mondiaal en regionaal) van een temperatuurstijging van 1, 2, 3, 4, 5 of zelfs 6 graden? Een leesbaar, maar ook zeer indrukwekkend boek.”

Film: 2040, Amazone, Apple TV

“Een schitterende documentaire/fictiefilm waarin het hoopvolle oer-perspectief van het boek Drawdown visueel origineel en geloofwaardig wordt neergezet.”

‘Een alternatief voor de biomassa-installatie? Dat zou doodzonde zijn’

Deze lente laaide de discussie in de gemeente Goirle op over de biomassa-installatie van Van Puijenbroek, waarmee duurzame investeerder VP Capital, haar eigen kantoor, de fabriek van het werkkledingbedrijf HAVEP en het nabijgelegen verzorgingshuis verwarmt. Nu de fabriek binnenkort verhuist wil VP Capital de installatie ook inzetten voor het verwarmen van de nieuwe woonwijk die op het fabrieksterrein zal verrijzen. Stijn van den Brekel, fractievoorzitter van de SP, diende in de gemeenteraad een motie in om een verbod voor de biomassa-installatie af te dwingen, maar andere fracties gingen daar niet in mee. “Destijds was het erg duurzaam. We kunnen nu niet zeggen dat ze er mee moeten stoppen”, citeert het Brabants Dagblad Mark van Oosterwijk van lokale partij PAG.Discussie over biomassaDe discussie in Goirle past binnen de landelijke discussie over biomassa. Waar eerst positief over deze manier van verwarmen werd gesproken, dreigt het nu in het verdomhoekje terecht te komen. “Dat doet zeer”, zegt Winfried Rooswinkel. Als projectmanager bij de biomassa-installatie werkt hij al ruim tien jaar aan de optimalisatie van de installatie om ervoor te zorgen dat de mensen in het verzorgingshuis geen moment zonder warm water of verwarming zitten. “De ene biomassa is de andere niet”, benadrukt hij. “Wij willen ook eigenlijk niet vergeleken worden met die grote biomassacentrales. Ons systeem is echt circulair.”Resthout uit het landgoedVeel biomassacentrales gebruiken houtpellets als brandstof. Over de herkomst van die pellets ontstaat nu vaak onrust. Worden er oerbossen voor gekapt? En waarom halen we die pellets per boot uit verre oorden met alle uitstoot die daarbij komt kijken? Wat is daar duurzaam aan? De installatie van VP Capital draait niet op dit soort pellets. “Wij halen onze brandstof naast de deur uit het bos”, vertelt Rooswinkel. Hij doelt op het landgoed Gorp  Roovert. Van dit bos van 700 hectare wordt jaarlijks maximaal 10 hectare gekapt en herplant. Alle houtmassa die verstookt wordt groeit elk jaar weer aan.  Lees alle afleveringen uit de korte serie over biomassa: “De snelheid waarmee bossen in Afrika op dit moment verdwijnen is werkelijk angstaanjagend” ‘Een alternatief voor de biomassa-installatie? Dat zou doodzonde zijn’ “Ik denk dat mensen terecht zorgen hebben over biomassa” Bij duurzaam bosbeheer hoort tussenkap, legt Rooswinkel uit. Het resthout dat dit oplevert, vormt de grondstof voor de energiecentrale. “En dat levert voor ons voldoende materiaal op om die biomassa-installatie in bedrijf te kunnen houden.”Het hout wordt na de kap op stam opgeslagen in het bos; na enkele weken wordt het versnipperd en onder een overkapping opgeslagen, hier kan het hout verder drogen. “Wij onderhouden, slepen en versnipperen niet  het hele jaar door”, vertelt Rooswinkel. “Wij proberen dat te concentreren in een aantal weken per jaar. Dat is meestal twee keer per jaar, waardoor het heel efficiënt gebeurt.” Vanwege de herplant in het bos spreekt hij van een circulair systeem en een biomassa-installatie die voor 97 procent CO2-neutraal is. Die zeer beperkte uitstoot zit bijvoorbeeld in de trekker die in een koude winter twee à drie keer per week naar het bos 4 kilometer verderop rijdt om een nieuwe lading houtsnippers te halen.Investeringen in de fabriekspijpAls Rooswinkel ’s winters naar zijn werk fietst en een openhaardlucht ruikt, schrikt hij soms. “Dat zal onze ketel toch niet zijn?” Nee, gelukkig rook hij de schoorstenen van woningen in plaats van de ketel. In principe kun je de ketel immers niet ruiken, omdat er veel is geïnvesteerd in de ketel en de schoorsteen waardoor de verbranding efficiënter is en minder uitstoot oplevert.Er zijn wettelijk-bepaalde grenswaarden waaraan een biomassacentrale moet voldoen wat CO2-, fijnstof- en stikstofuitstoot betreft. Volgens Rooswinkel zit de biomassa-installatie in Goirle ruim onder die grenswaarden. Zo is er een speciale installatie die bij een bepaalde rookgastemperatuur ureum injecteert. Dit bindt stikstof waardoor er minder van die stof in de lucht terechtkomt.‘Een alternatief voor de biomassa-installatie? Doodzonde’Rooswinkel is positief over deze kleinschalige toepassing van biomassa als brandstof. Hij ziet ook kansen voor andere plekken in Nederland. “Er zijn veel meer landgoederen en bosgebieden in Nederland waar je dit circulaire systeem kunt toepassen.” Ondanks zijn vertrouwen in deze vorm van biomassatoepassing en de kwaliteit van zijn biomassa-installatie, weet hij niet wat de toekomst brengt. Zodra de textielfabriek verdwijnt, moet de grond bouwrijp gemaakt worden. Pas dan kan met de bouw van de woningen worden gestart. Dan zijn we twee jaar verder. Hoe de biomassa-discussie zich dan heeft ontwikkeld, blijft gissen. “Anders moet je naar een alternatief, maar dat zou in onze ogen doodzonde zijn.”Een aantal jaar geleden, toen de meningen over biomassa nog heel anders waren kwam er een bus vol burgemeesters op bezoek, herinnert Rooswinkel zich. Hij leidde hen rond op het terrein. Hij hoopt dat deze mensen zich zullen inzetten voor het behoud van de installatie. “Die nodigen we nog een keer uit”, concludeert hij.