Jeroen de Boer
18 mei 2026, 07:14

Nieuwsupdate: Klimaatverandering vereist crisisplan in de zorg en CO2-uitstoot van cement kan fors minder

Klimaatverandering raakt de zorg op verschillende manieren en vraagt volgens experts om een crisisplan. Verder in het nieuws: ING is buitenbeentje onder grote financiële bedrijven met afbouwplan voor fossiele investeringen, en nieuwe kansen voor duurzaam cement.

Klimaatverandering zorg gevolgen Voormalig minister van Volksgezondheid Ernst Kuipers schreef mee aan een WHO-rapport. | Credits: Patrick van Katwijk/BSR Agency/Getty Images)

Klimaatverandering vraagt om crisisparaatheid in de zorg

De effecten van klimaatverandering leveren noodsituaties op in de zorg, stelt een commissie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in een rapport waar de NOS over schrijft. De experts stellen dat landen geld vrij moeten maken voor maatregelen.

Volgens de Nederlandse oud-minister van Volksgezondheid Ernst Kuipers, die meeschreef aan het rapport, gaan de gezondheidsrisico’s verder dan hittegolven in de zomer. Hij noemt voorbeelden als vroeggeboortes, hartinfarcten en het risico op vormen van kanker door fijne stofdeeltjes die vrijkomen bij bosbranden. ‘Het raakt niet alleen kwetsbare groepen. Ook gezonde mensen worden hiermee geconfronteerd’, zegt hij tegen de NOS.

Kuipers stelt dat crisisparaatheid nodig is, met monitoringssystemen en vroege alerts. ‘Je moet systemen hebben waarmee je regionaal en nationaal kunt opschalen in de zorg als dat nodig is.’

Lees ook: Grafiek: Aarde nog steeds in gevarenzone met nieuwe scenario’s IPCC

Tata Nederland dreigt vergunningen voor kooksfabrieken te verliezen

Voor Tata Steel Nederland dreigt een gedwongen sluiting van de twee kooksfabrieken, waar steenkool wordt verwerkt tot cokes. Uit een bericht van het Indiase moederbedrijf blijkt dat de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied dreigt met intrekking van vergunningen van de fabrieken in IJmuiden omdat milieunormen structureel worden overschreden. De Omgevingsdienst acht het niet waarschijnlijk dat dit binnen afzienbare tijd verbetert.

Tata Nederland onderzoekt verschillende opties, waaronder versnelde sluiting van de kooksfabrieken. Dat is logistiek complex, want Tata heeft cokes vooralsnog nodig bij de productie van staal. In het huidige productieproces wordt ijzererts ontdaan van zuurstof met behulp van cokes, om zo ruwijzer te produceren. Dat wordt vervolgens verder verwerkt tot staal.

Lees ook: Donald Pols slaagt, als de ceo van Tata Nederland zonder probleem het boegbeeld van Milieudefensie kan worden

Minder grondstoffen nodig voor clean tech bij industrieel krimpscenario

Een nieuw rapport in opdracht van Greenpeace schetst de gevolgen van het grondstofgebruik dat gepaard gaat met technologie voor hernieuwbare energie in Nederland. Het rapport borduurt voort op een eerder dit jaar verschenen mondiale analyse over hetzelfde thema. Daarin kwam naar voren dat twee dingen vooral van groot belang zijn voor het beperken van het grondstofgebruik van onder meer zonnepanelen, windmolens en batterijen. Het gaat dan om een groei van deelmobiliteit, zodat minder individuele elektrische voertuigen nodig zijn, en meer circulair hergebruik van grondstoffen.

In het op Nederland toegespitste rapport ‘Nieuw evenwicht in het energiesysteem’ zijn opties uitgewerkt voor daling van grondstofgebruik met 42 tot 49 procent ten opzichte van een standaardscenario. Dat blijkt alleen mogelijk als er, naast de groei van deelmobiliteit en hergebruik van grondstoffen, vrij radicale krimp van bepaalde economische activiteiten plaatsvindt in de luchtvaart, zeescheepvaart, staalproductie en chemische industrie.

Het rapport gaat niet specifiek in op het risico dat industriële activiteit die in Nederland verdwijnt, kan verschuiven naar andere plaatsen in de wereld.

Lees ook: Recycling batterijen en opschalen gedeeld vervoer cruciaal voor grondstofgebruik van de energietransitie

ING is internationaal buitenbeentje met afbouwplan fossiele financiering

Bij 400 zeer grote financiële instellingen in de wereld wil het niet echt vlotten met concrete plannen om fossiele financiering te beperken. Uit een nieuwe studie van onderzoeksbureau World Benchmarking Alliance onder grote banken, verzekeraars en vermogensbeheerders blijkt dat slechts 2 van de 400 onderzochte bedrijven robuuste plannen hebben om te stoppen met fossiele financiering; ING en de Zürcher Kantonalbank.

Het gaat dan om plannen met een concrete tijdlijn om bestaande investeringen in producenten van fossiele brandstoffen af te bouwen en geen nieuwe fossiele investeringen meer aan te gaan. ING wil dat de komende vijftien jaar realiseren. Van de onderzochte ‘Big Finance’-bedrijven houdt ongeveer een kwart bij hoe fossiele financiering zich ontwikkelt binnen de beleggings- en leenportefeuille. Maar concrete afbouwplannen zijn extreem schaars.

Lees ook: Wie nu fossiel financiert, heeft straks een probleem, zegt ceo Marcel Zuidam van Triodos Bank

Nieuwe routes voor radicale verlaging CO2-uitstoot van cement

De productie van cement is naar schatting goed voor ongeveer 6 procent van de jaarlijkse CO2-uitstoot in de wereld. Verduurzaming van de beton- en cementindustrie gaat traag, maar er wordt wel volop onderzoek gedaan naar mogelijkheden om de CO2-intensiteit van cement te verlagen. Zo hebben Canadese onderzoekers een alternatieve route getest om cement te maken met elektrische verhitting op veel lagere temperaturen (650 graden Celsius) dan bij de standaardmethode (1.200 tot 1.500 graden Celsius). Dat kan CO2-uitstoot per kilo cement met factor 40 verlagen.

Bij het traditionele productieproces van cement wordt doorgaans kalksteen verhit, waarbij veel CO2 vrijkomt. Een Amerikaans onderzoeksteam heeft kalksteen vervangen door basaltgesteente. In laboratoriumtests leverde dat een forse besparing van het energieverbruik op en liefst 80 procent minder CO2-uitstoot. Volgens de Amerikaanse onderzoekers kan hun technologie relatief makkelijk toegepast worden in bestaande productieketens voor cement, als de industrie bereid is om innovatieve productiemethoden in te voeren.

Lees ook: Duurzaam cement en beton: schalen van groene oplossingen is grote uitdaging, maar Europa komt in actie

Ook in de media:

  • Wereldindex voor clean tech-aandelen 20% gestegen sinds start oorlog Midden-Oosten (BNR)
  • Topadvocaat achter juridische klimaatclub: ‘Fossiele stromen nemen nauwelijks af’ (AD)
  • Klimaatgeneraal Tom Middendorp: defensie moet zich beter wapenen tegen bosbranden (Trouw)
  • Zonnepanelen leveren minder rendement op plekken waar kolencentrales de lucht vervuilen (Bloomberg)
  • Utrechtse gedeputeerde: stuur alerts aan inwoners om stroomverbruik te verlagen bij piekbelasting van het net (NOS)
  • Plasticrecycler Pryme sluit installatie in Rotterdam, maar wil terugkomen met grotere fabriek (FD)

Topverhalen van de week: Rabobank-directeur Alex Datema, waterstofpoeder en Ben van Ben & Jerry's

Rabobank-directeur wil duurzamer boeren belonen: 'Zolang economie en wetgeving botsen, is het vechten tegen de bierkaai'Van boer naar directeur bij de grootste food & agri-bank van Nederland: met die stap wil Alex Datema zijn steentje bijdragen aan de voedseltransitie. Dat die niet makkelijk is, weet hij uit eigen ervaring. ‘Zolang de wet ons niet dwingt, blijven boeren toch eerst een beetje om zich heen kijken naar wat de rest doet.’Waarom moet je dit lezen: Rabobank is een belangrijke schakel in de voedseltransitie. De bank heeft met ruim 47 miljard veruit de grootste portefeuille in food & agri in Nederland. Datema is niet direct betrokken bij beslissingen over financieringen, maar is wel verantwoordelijk voor de kaders die Rabobank stelt.Lees hier hoe Alex Datema bij Rabobank werkt aan een duurzamer voedselsysteem.Ben (van Ben & Jerry’s) wil zijn ijsmerk met groep investeerders 'bevrijden' van MagnumBen Cohen heeft een groep investeerders bijeen gebracht om Ben & Jerry’s ‘vrij’ te kopen. Het activistische ijsmerk dat hij in 1978 met Jerry Greenfield oprichtte, is onder moederbedrijf Magnum gemuilkorfd, zegt hij. ‘Ik heb hier niets mee te winnen, ik wil gewoon de wereld een beetje beter maken.Waarom moet je dit lezen: Ben & Jerry's is groot geworden als activistisch ijsmerk. Dat het zich nu niet meer uitspreekt over onder meer Gaza, levert problemen op. ‘Magnum heeft de sociale missie van het merk ontmanteld, terwijl juist dát voor ons als investeerders de merkwaarde vormt’, aldus vermogensbeheerder NorthStar.Lees hier het interview met Ben Cohen, oprichter van Ben & Jerry's.Waterstofpoeder als oplossing voor netcongestie en eenvoudig transport: Nederlandse startup ziet grote kansenWaterstof kan een belangrijke rol vervullen in een duurzaam energiesysteem, maar is niet zo gemakkelijk vervoerbaar. De Nederlandse startup H2Flexx heeft een innovatieve oplossing:  waterstofpoeder dat klaar is voor marktintroductie.Waarom moet je dit lezen: Waterstof is potentieel een belangrijke energiedrager bij de omschakeling naar een CO2-vrij energiesysteem, maar onder andere transport is een knelpunt. Waterstof is bijvoorbeeld gemakkelijk ontvlambaar bij blootstelling aan de lucht. De oplosisng van H2Flexx kan daarvoor uitkomst bieden.Lees hier hoe het waterstofpoeder van H2Flexx werkt en welke mogelijkheden het biedt.Het bedrijventerrein van de toekomst: ‘Groen is een soort wondermiddel om heel veel problemen tegelijk op te lossen’Liefst 2,7 miljoen Nederlanders werken op een bedrijventerrein – maar niet met veel plezier. Zonde, vindt changemaker Hugo Kranenburg. Zijn stichting Greendustry vergroent bedrijventerreinen. ‘Dat gaat hitte en wateroverlast tegen, stimuleert biodiversiteit én maakt bedrijven aantrekkelijker voor werknemers.’Waarom moet je dit lezen: Bedrijventerreinen zijn over het algemeen gigantisch versteend. Daardoor kan water er niet weglopen en wordt het er snel heel warm. Daarbij zijn bedrijventerreinen economisch extreem belangrijk. Ze moeten dus aantrekkelijk zijn en blijven voor werknemers. Meer natuur kan een oplossing bieden.Lees hier hoe (en waarom) Hugo Kranenburg bedrijventerreinen vergroent.Donald Pols slaagt, als de ceo van Tata zonder probleem het boegbeeld van Milieudefensie kan wordenDonald Pols' conclusie is blijkbaar dat hij binnen Tata Steel wezenlijke verandering kan brengen. Dat zou baanbrekend zijn, schrijft columnist Nancy Kabalt, al kan ze wat cynisme niet onderdrukken. 'Mijn ideaal ? Dat Tata zó groen en duurzaam wordt, dat een overstap van hún Nederlandse ceo naar Milieudefensie een compleet vanzelfsprekende carrièremove zou zijn.'Waarom moet je dit lezen: Van buitenaf kun je actievoeren, maar van binnenuit kun je pas écht aan de knoppen draaien, is het idee. Maar is dat wel zo? Eigen ervaringen − ze was beoogd commissaris van Shell − maken dat columnist Nancy Kabalt zich afvraagt hoe kritisch je kunt zijn als geïncorporeerde actievoerder.Lees hier de column van Nancy Kabalt. Hier vind je het belangrijkste nieuws van de week:Ondernemers investeren in CO2-besparing en Nobelprijswinnaar lanceert machine die water uit de lucht haalt (13 mei 2026) Sociale steun nodig bij nieuwe Europese CO2-heffing en nieuw fonds voor energie-infrastructuur (12 mei 2026) Aandelenkoersen groene bedrijven profiteren van energiecrisis en energiebedrijf VDH Solar maakt doorstart (11 mei 2026)