Hannah van der Korput
20 september 2024, 11:15

Opmerkelijk: 2 miljard mensen kregen deze zomer minstens 30 dagen te maken met risicovolle hitte

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. Deze week: 2 miljard mensen werden deze zomer minstens 30 dagen blootgesteld aan risicovolle hitte.

Getty Images 2148403247 In Griekenland, Cyprus en Turkije werden afgelopen juni temperaturen gemeten tot meer dan 45 graden. Ook in de Griekse hoofdstad Athene was het warm. | Credits: Getty Images

Die conclusie trekt het Amerikaanse onderzoekscentrum Climate Central. De organisatie gebruikt wetenschap, data en technologie om de impact van klimaatverandering concreet te maken.

Hitterecord

Waar de zomer van 2023 de boeken in ging als de warmste zomer ooit, heeft die van 2024 het hitterecord al overgenomen. Wereldwijd was het de heetste zomer ooit gemeten, zegt het klimaatbureau van de Europese Unie Copernicus.

Van Griekenland tot India

Volgens de analyse van Climate Central beleefden 72 landen, waar meer dan 2,3 miljard mensen wonen, hun warmste periode van juni tot augustus sinds ten minste 1970.

Zo werden in Griekenland, Cyprus en Turkije afgelopen juni temperaturen gemeten tot meer dan 45 graden. Door het extreem warme weer werd in de Griekse hoofdstad Athene de toeristische trekpleister Akropolis gesloten tussen 12 en 17 uur. Ook basisscholen sloten hun deuren.

Landen in Zuid- en Zuidoost-Azië kregen ook te maken met extreme hittegolven. In Thailand, Myanmar en India werd 45 graden gemeten. In de Filipijnse hoofdstad Manilla bereikte de gevoelstemperatuur ook die hoogte.

Extra dagen met riskante hitte

De studie concludeert ook dat er door de opwarming van de aarde zeventien dagen met ‘risicovolle hitte’ zijn bijgekomen. Dat zijn dagen waarop de temperatuur hoger ligt dan 90 procent van de opgemeten temperaturen in een bepaalde regio tussen 1991 en 2020. Vanaf die drempel neemt het risico op gezondheidsproblemen zoals hitteslag, zware uitputting, krampen, een hartaanval of beroerte toe.

Meer dan 2 miljard mensen, dat is 25 procent van de wereldbevolking, hebben afgelopen zomer 30 of meer dagen van risicovolle hitte meegemaakt. Het gaat om bewoners van het Caribisch gebied, de eilandengroep Micronesië, West-Azië, Noord-Afrika, Zuid-Europa, en Centraal- en Noord-Amerika.

Op 13 augustus kende de wereld een ongeziene hittepiek en daardoor ervaarden 4,1 miljard mensen, of de helft van de wereldbevolking, zo’n uitzonderlijke hitte.

Steden

Hitte is vooral in steden een probleem. Daar kan de temperatuur aanzienlijk hoger zijn dan in landelijke gebieden, omdat materialen als asfalt en beton hitte vasthouden. Dat benadrukken de onderzoekers van Climate Central ook. Op het noordelijk halfrond, waar Europa ligt, kregen 180 steden in de zomermaanden te maken met minstens één gevaarlijke hittegolf. De intensiteit en duur van de hittegolven zijn het gevolg van de door de mens veroorzaakte klimaatverandering.

Afkoelen

Er zijn verschillende manieren om warme steden af te koelen. Daarbij wordt vaak gewezen naar het aanleggen van meer groen, zoals bomen, gras en struiken. Groen werkt verkoelend omdat er meer schaduw wordt gecreëerd. Via de bladeren wordt water verdampt, wat ook voor verkoeling zorgt.

Amerikaanse onderzoekers zijn van mening dat het wit verven van daken steden kan verkoelen. Zij ontwikkelden een speciaal soort ultrawitte verf die bijna 100 procent van het zonlicht reflecteert. De verf reflecteert niet alleen zichtbaar licht (en voorkomt op die manier dat energie wordt omgezet in warmte) maar ook de warmtestraling van de zon; het infrarode deel van zonlicht. Dit licht is niet waarneembaar met de ogen, maar wel te voelen op de huid. De onderzoekers hopen dat deze verf een alternatief kan bieden voor het groeiende gebruik van airconditioners.

Wetenschappers uit China gaan aan de slag met een ander soort verf. Deze verf verandert van kleur als het warmer wordt. Dat heeft niet alleen een esthetisch doel. Het nadeel van ‘gewone’ ultrawitte verf is namelijk dat deze ook zonlicht weerkaatst in de winter, waardoor de kachel juist harder aan moet. De ‘kameleoncoating’ begint donkergrijs, maar wordt steeds witter naarmate de temperatuur oploopt. De onderzoekers schatten dat hun verf jaarlijks 20 procent verwarmings- en koelingsenergie bespaart.

Ook opmerkelijk:

Kritische reacties op regeerakkoord uit de duurzaamheidswereld: 'Geen groene groei, maar grijze stilstand'

Greenpeace “Deze rijksbegroting is luchtfietserij van de bovenste plank", concludeert Andy Palmen, directeur van Greenpeace. “We zitten midden in een klimaat- en natuurcrisis. Zelfs de slappe doelen om stikstof en CO2 terug te dringen worden niet gehaald, nu dit kabinet met een dikke stift maatregelen aan het schrappen is. Er wordt overal bezuinigd, maar voor kerncentrales die niet helpen tegen de klimaatcrisis, en bovendien afleiden van echte oplossingen, wordt een absurd bedrag van 14 miljard euro uitgetrokken." Greenpeace verwacht dat ook de boer uiteindelijk de dupe is van de ‘struisvogelpolitiek’ van kabinet Schoof. “Er wordt geen geloofwaardig alternatief geboden voor het door dit kabinet geschrapte natuurbeleid. Samen met het afschaffen van het transitiefonds voor de landbouw zet het kabinet Schoof de deur open voor een koude sanering - waarbij bedrijven moeten stoppen zonder rechtvaardige compensatie - en nóg meer schaalvergroting.” MVO Nederland Geen groene groei, maar grijze stilstand. Dat is de analyse van MVO Nederland op de Rijksbegroting van 2025. De organisatie noemt de plannen voor groene energie tegenstrijdig. Enerzijds stimuleert het kabinet verduurzaming, anderzijds houdt het fossiel in stand. Op biodiversiteit en echte prijzen ontbreken plannen zelfs volledig. En op circulaire economie vindt het kabinet het goed om plannen te hebben, maar maakt het die pas later, aldus de persverklaring. “Het speelveld voor duurzaam ondernemen wordt door deze Rijksbegroting alleen maar oneerlijker. Ondernemers die hun verantwoordelijkheid pakken en oog hebben voor meer dan financiële waarde zijn met deze plannen totaal niet geholpen”, zegt Ankie van Wersch, directeur-bestuurder van MVO-Nederland. Deltalinqs De ondernemersorganisatie voor de Rotterdamse haven en industrie Deltalinqs ziet geen grote verrassingen in het regeerakkoord, maar hoopt wel dat de plannen snel concreet worden. “We moeten nu van droom naar daad, want de Europese concurrentiekracht holt achteruit en we jagen de broodnodige investeringen in verduurzaming in de industrie weg, waar we ze juist moeten aantrekken,” zegt Victor van der Chijs, voorzitter van Deltalinqs. Zo ziet Deltalinqs dat er nog geen oplossing is voor de hoge nettarieven, terwijl de kosten in buurlanden veel lager liggen. Ook maakt de ondernemersorganisatie zich zorgen over de plannen rond arbeidsmigratie. Volgens Deltalinqs blijven experts en technici van buiten Nederland nodig. De nieuwe aangekondigde aanpak van arbeidsmigratie mag er volgens Deltalinqs niet toe leiden dat ze hen geen werk meer kunnen bieden in de haven, terwijl er in Nederland nauwelijks nog technici of specialisten te vinden zijn. NVDE De Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVDE) waarschuwt vooral dat er door aarzelend beleid geen jaren verloren mogen gaan. “De busjes van de isolatiebedrijven blijven nu op de parkeerplaats staan, en de installatie van zonnepanelen en warmtepompen is gehalveerd door onzekerheid over het beleid. Bedrijven en burgers hebben een betrouwbare overheid nodig om sneller te werken aan energiebesparing, opwek van schone energie en nieuwe productiemethoden,” zegt Olof van der Gaag, voorzitter NVDE. Ook hopen ze bij de NVDE dat er snel duidelijkheid komt over de Delta Rhine Corridor. Deze infrastructuur voor waterstof, CO2, elektriciteit en ammoniak tussen Rotterdam en Limburg moet ervoor zorgen dat bedrijven in de regio kunnen verduurzamen. “Beschouw de versnelling van deze Delta Rhine Corridor als een lakmoesproef. Heb de durf om de mogelijkheden te benutten die Europa nu al biedt om sneller op te schieten met zulke infra. Geef (staats)bedrijven die eraan werken de ruimte om wat risico te nemen.” Transitiecoalitie Voedsel “Halfbakken. Zo kun je het kabinetsbeleid op het gebied van landbouw, natuur en voedsel het beste typeren”, zegt Willem Lageweg, directeur Transitiecoalitie Voedsel, een groep van tweehonderd transitiedenkers, die pleiten voor een nieuw voedsel- en landbouwsysteem. De coalitie somt op: er wordt niet voluit gekozen voor een gebiedsgerichte aanpak. Ook ontbreekt het aan financiële en fiscale prikkels om landbouw binnen de planetaire grenzen te brengen. Verder wordt het consumenten niet gemakkelijk gemaakt om te kiezen voor duurzaam geproduceerd voedsel en zijn er geen plannen om de consumptie van plantaardige eiwitten te stimuleren en die van dierlijke eiwitten te ontmoedigen. Lageweg: “Kortom, gezien vanuit het hele systeem en de enorme opgaven waar we voor staan, is het aangekondigde kabinetsbeleid zwaar onvoldoende.” Lees ook: Kritische reacties op coalitieakkoord uit duurzaamheidswereld: 'Dit akkoord ademt vooral angst voor verandering'Nieuw kabinet, nieuw klimaatbeleid: dit willen de partijen veranderenVerkiezingen: de klimaatplannen van alle grote partijen op een rij