Teun Schröder
08 mei 2020, 16:08

PBL brengt rapport uit: biomassa onvermijdelijk voor duurzame transitie

Om de klimaatdoelen te behalen, is het onvermijdelijk dat Nederland zich moet wenden tot biomassa. Dat is de conclusie van het langverwachte rapport dat het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) vrijdag publiceerde. De reacties op het onderzoek zijn wisselend, waardoor de discussie over het gebruik van biomassa doorgaat.

Adobestock biomassa

PBL organiseerde meerdere bijeenkomsten, interviews en online discussies, waarin bedrijven, ngo’s en wetenschappers hun kennis en opvattingen over biomassa konden delen. Deze input werd vervolgens getoetst aan de wetenschap, met ruim 400 studies en eigen literatuuronderzoek. Het PBL concludeert dat de schattingen over de behoefte en beschikbaarheid van biomassa sterk uiteenlopen.

Lees ook het interview met Taco Douma van RWE: 'Zonder biomassa gaan we de klimaatdoelen niet halen'

Biomassa met hoogwaardige toepassingen

PBL ziet dat biomassa in een aantal sectoren, zoals de chemie, efficiënt wordt gebruikt om hoogwaardige producten te maken. De discussie begint echter bij de vraag of biomassa ingezet mag worden voor de opwekking van elektriciteit of warmte. Op dit moment zorgt biomassa voor 50 procent van de groene stroom en 80 procent van de groene warmte. Als Nederland wil stoppen met biomassa moet men veel meer en veel sneller zonnepanelen en windmolens plaatsen. De vraag is of dit haalbaar is.

Lees ook: Avantium krijgt financiering voor de productie van bio-asfalt

Risico’s lopen uiteen

Biomassa wordt gezien als klimaatneutraal doordat de bij verbranding vrijgekomen CO2 eerder was vastgelegd in bomen die voor biomassa gekapt worden. Tegenstanders brengen daar tegenin dat de opvang van CO2 door bomen veel te lang duurt en de kap en het transport van bomen ook emissies met zich meebrengt. Hierdoor is er onder de streep meer CO2-uitstoot. In het rapport benoemt PBL ook het verlies van biodiversiteit, bodemkwaliteit en luchtvervuiling als risico’s die in de gaten gehouden moeten worden.

Lees ook: Opening BioWarmte Installatie in Utrecht: duurzamere stadswarmte met biomassa

Rol van de politiek

Zowel de voor- als tegenstanders beroepen zich op feiten, waardoor het verschil voornamelijk een kwestie van prioriteiten is. Moet de CO2-uitstoot zo snel mogelijk omlaag, of is biomassa een noodzakelijk hulpmiddel om de langetermijndoelen te halen? Als het aan minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat ligt gaat biomassa in de toekomst wel een rol spelen. Mits er goede richtlijnen zijn en het op een verantwoorde manier gebeurt.

Bron: PBL | Beeld: Adobe Stock

Duurzame groei na de coronacrisis, kan dat?

Dat vertelde Niels Kastelijn, directeur klimaat bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, vandaag bij een webinar over Groen Herstel. Onder leiding van voorzitter Ed Nijpels van het Klimaatberaad gingen verschillende experts in discussie over de mogelijkheden om de economie te vergroenen tijdens en na de naderende recessie.Kastelijn weet dat er nu nog weinig concrete plannen zijn over groen herstel. "We zijn nu bezig de acute crisis op te lossen en geven bedrijven noodsteun om ze overeind te houden. Duurzaamheidseisen, daar is nog geen sprake van. Maar de energietransitie gaat ook tijdens de crisis door: er verschijnen steeds meer regionale energiestrategieën. Wel zien we dat particulieren minder geld hebben voor verduurzaming."Klimaat wordt een hobbyVolgens econoom en journalist Matthijs Bouman moet er niet te positief gedacht worden over de kansen van een crisis. "Klimaat wordt weer een hobby als we in een diepe recessie zitten. En ruimte om geld te investeren is er waarschijnlijk ook niet; in crisistijd wint vaak de partij die de hardste bezuinigingen belooft. Pas dus op als je zegt dat de coronacrisis kansen biedt." Volgens Bouman kan de overheid de komende tijd het best voorspelbaar en rechtlijnig bezuinigen, zodat bedrijven weten waar ze over een jaar of meer aan toe zijn. "Als bedrijven de koers kennen, kunnen ze vervolgens zelf kiezen om te verduurzamen. Als een schoorsteen immers niet rookt doordat er minder vraag is, kan een bedrijf bijvoorbeeld de installatie vergroenen."Lees ook: Corona een bedreiging voor de energietransitie? De CEO van GroenLeven verwacht het tegenovergesteldeDe rest van het panel was positiever over de crisiskansen dan Bouman. Frank Elderson, vicedirecteur bij De Nederlandsche Bank vindt dat er nu juist maatregelen moeten komen. Volgens DNB is het emissierechtensysteem van de EU een heel effectieve manier om bedrijven groen te laten opereren. "Maar door de crisis zijn de emissierechten nu te goedkoop. Daar moet iets aan gedaan worden. Daarnaast denk ik dat het niet onredelijk is om duurzaamheidseisen te stellen aan bedrijven die staatssteun ontvangen", zegt Elderson.Maatschappelijk rendementBouman is het daar mee eens: "Als het gaat om steun om werkgelegenheid te beschermen, mag de overheid van mij geen eisen stellen; die steun is puur om banen te behouden. Maar bij een redding door de overheid wordt de staat mede-eigenaar. Dan is het redelijk om daar voorwaarden aan te verbinden over duurzaamheid." Elderson: "Zulke eisen leveren uiteindelijk ook veel meer maatschappelijk rendement op voor de Nederlandse belastingbetaler."Voorlopig heeft het kabinet geen concrete plannen voor zulke eisen, weet Kastelijn. "Maar we werken aan een pakket maatregelen dat ons economisch rendabel én groen uit de crisis moet halen. Hoe dat pakket eruitziet, weten we hopelijk voor de zomer."Luister ook: Crisis of geen crisis; volgens Ed Nijpels is het klimaatbeleid onomkeerbaarBeeld: Adobe Stock