Hannah van der Korput
23 februari 2024, 11:43

WUR brengt ontbossing in Afrika nauwkeurig in kaart

In Afrika staat 14 procent van het wereldwijde bosoppervlak, maar op het continent vindt veel ontbossing plaats. Satellietbeelden en AI tonen aan waar het land voor wordt gebruikt wanneer de natuur is verdwenen.

D891b300 9786 490b 8424 2ec1dd8c59ba Picture1legenda dceab52d 670x378 De interactieve kaart van cacao-, palmolie- en rubberplantages in Ghana. Er zijn slechts enkele stukken bos over. | Credits: WUR

Het vermoeden dat Afrikaanse bossen moeten wijken voor de landbouw bestond al langer, maar het bewijs ontbrak. Tot nu. Onderzoekers verbonden aan de Wageningen Universiteit en Research (WUR) hebben in kaart gebracht hoe bossen hebben plaatsgemaakt voor verschillende typen landgebruik.

Eerste continentale kaart

Dankzij satellietgegevens met een hoge resolutie van 5 meter nauwkeurig heeft het onderzoeksteam de eerste continentale kaart gemaakt van landgebruik na ontbossing in Afrika. Door gebruik te maken van onder andere deep learning, een methode binnen kunstmatige intelligentie (AI), konden ze vijftien verschillende typen landgebruik onderscheiden.

Veelal landbouw

De kaart laat zien dat bossen veelal hebben plaatsgemaakt voor de productie van gewassen zoals cacao, cashew, oliepalm, rubber, koffie en thee, maar ook voor mijnbouw, weilanden en verschillende schalen van landbouw. Er zijn regionale variaties in de oorzaken van ontbossing, maar met name de kleinschalige landbouw is een belangrijke oorzaak. Die is verantwoordelijk voor 64 procent van het totale bosverlies in de periode van 2001 tot 2020.

Ontbossing is een groot probleem omdat het zorgt voor opwarming van de aarde en verlies van biodiversiteit.

Hulpmiddel

“Onze studie laat de waarde zien van dergelijke hoge-resolutiekaarten, die gebruikt kunnen worden door Afrikaanse regeringen, onderzoekers en bosbeschermingsinstanties om ontbossing tegen te gaan. Hiermee wordt ingespeeld op de behoefte aan meer begrip en monitoring van ontbossing door landbouwpraktijken, in het kader van de nieuwe EU-klimaatwetgeving, waaronder de verordening voor ontbossingsvrije producten,” zegt Robert Masolele, verbonden aan de WUR.

Europese ontbossingswet

Onlangs heeft Europa de ontbossingswet aangenomen. Deze schrijft voor dat bedrijven die goederen verkopen in de Europese Unie een due diligence-verklaring en ‘verifieerbare’ informatie moeten overleggen waaruit blijkt dat hun goederen niet zijn geteeld op land dat na 2020 is ontbost. Dit geldt voor diverse producten die worden geassocieerd met ontbossing, denk aan cacao, koffie, soja, palmolie, hout en rubber. Bedrijven moeten straks kunnen bewijzen dat hun producten niet bijdragen aan het aantasten van bosgebied. De kaart gemaakt door de WUR kan daarbij helpen.

Lees ook:

Brandstofauto’s ombouwen naar elektrisch; dit Nederlandse bedrijf bewijst dat het kan

Het klinkt misschien ingewikkeld, maar dat is het volgens mede-eigenaar Peter-Jan Schouten van EV Europe niet. “Je bouwt een brandstofauto eigenlijk in een paar stappen om naar elektrisch”, zegt hij. Eerst haalt hij het motorblok en de brandstoftank eruit om ruimte te winnen. Vervolgens wordt de elektromotor tegen de versnellingsbak aangebouwd. Die blijft in de meeste gevallen zitten, al hoef je er niet meer mee te schakelen. Zeventig auto’s omgebouwd De batterijen komen in de motorruimte, want de elektromotor is veel kleiner dan de brandstofmotor. Om de actieradius te vergroten kunnen er ook nog extra batterijen onder de auto of in de kofferbak geplaatst worden. Vervolgens wordt de oplader aangesloten, vaak waar je vroeger benzine tankte, wordt de hele boel bekabeld, aangesloten en getest. Dan moet de auto door de RDW-keuring en klaar is Kees. Op deze manier heeft EV Europe al zeventig auto’s omgebouwd. Ombouwkits over de hele wereld Het bedrijf helpt zo mee het Nederlandse en Europese wagenpark te verduurzamen. Vanaf 2035 mag er in EU-landen geen enkele nieuwe auto of bestelwagen meer verkocht worden met een benzine of dieselmotor. Naast zelf auto’s ombouwen, verkoopt het bedrijf ook ombouwkits. Doe-het-zelfpakketten voor handige sleutelaars waarin een elektromotor, batterijpakket, de lader, kabels en alle andere benodigde onderdelen zitten. Om hen te ondersteunen heeft EV Europe diverse instructievideo’s gemaakt. Schouten: “We verkopen ruim honderd kits per jaar. Die gaan de hele wereld over. Van Zuid-Afrika tot Nieuw-Zeeland, van Australië tot Europa.” Sneller en betrouwbaarder EV Europe ontstond in 2018 uit een fusie van Heijnsdijk Electric Cars en EV Custom. Schouten bouwde met dat laatste bedrijf oldtimers om tot elektrische auto’s. “Ik had zelf een Corvette en ik voelde me al niet helemaal lekker om met zo’n blauwe walm en die herrie door de stad te rijden”, vertelt hij. “Maar de belangrijkste reden is niet eens de duurzaamheid, maar dat de auto’s door het ombouwen betrouwbaarder worden en lekker snel. Het rijdt gewoon veel fijner. Daarnaast wil je meegaan met de tijd.” Kijk hier hoe EV Europe brandstofauto’s ombouwt naar elektrisch:Gat in de markt Het bleek een gat in de markt. Steeds meer eigenaren van oldtimers wilden die laten ombouwen tot elektrisch. Dat scheelt onderhoud, ze mogen gewoon weer milieuzones in steden in en ze hebben iets unieks. Schouten kocht alle onderdelen en batterijen bij het bedrijf van Vincent Heijnsdijk. Die had zelf ook een brandstofauto omgebouwd naar elektrisch en kwam daarmee in de krant. Daarna ontplofte het aantal aanvragen van anderen. Hij begon een webshop in Europees goedgekeurde onderdelen, waar Schouten aanklopte. Ze gingen een keer samen naar een grote klant en besloten daarna samen te gaan. EV Europe was geboren. Het snel groeiende bedrijf in Delft heeft als missie om zoveel mogelijk brandstofauto’s om te bouwen of te laten ombouwen. Landrover ombouwen En toen stond Marjon Castelijns op de stoep met haar Landrover Defender. Die wil ze laten ombouwen tot elektrisch om er vervolgens met haar dochter negen maanden mee door Oostelijk Afrika te gaan reizen. Vergelijkbaar met het Nederlandse stel Renske Cox en Maarten van Pel, dat helemaal naar Zuid-Afrika reed, maar dan met een nieuwe elektrische auto. EV Europe had voor de Landrover Defender al circa twintig ombouwkits verkocht, maar dit was de eerste keer dat het zelf aan de slag moest. Behalve het standaard ombouwpakket bouwt het bedrijf een snellader in en wordt een uitschuifbaar zonnepanelensysteem op het dak gelegd, zodat Castelijns de Landrover zelf kan opladen als er geen stopcontact of laadpaal in de buurt is. Masterclasses energietransitie Castelijns woonde en werkte acht jaar in Afrika, keerde in 2017 terug naar Nederland en was sindsdien bezig met de energietransitie. Als manager business development bij Future Proof Shipping werd ze in 2021 nog gekozen tot Changemaker van de week, voor haar inspanningen om die energietransitie in de scheepvaart te versnellen. Sinds 2022 leidt ze als consultant een groot project voor emissieloze schepen en geeft ze ook met Darel Education masterclasses energietransitie op middelbare scholen.Peter-Jan Schouten van EV Europe en Marjon Castelijns bij haar om te bouwen Landrover Defender 110.Niet met een diesel Dat wil ze ook in Afrika gaan doen. “Ik heb nog veel contacten daar en merk dat er een enorm gat is in de kennis”, zegt ze. “Het is belangrijk voor de mensen daar om te weten wat er in de rest van de wereld gebeurt en wat er voor veranderingen gaan komen. Maar als ik daar workshops ga geven kan ik niet met een dieselauto aankomen. Dan moet ik elektrisch gaan rijden. Zo viel alles samen.” In april moet de Landrover klaar zijn. In de meivakantie gaat ze proefritten maken in Europa, in juni verscheept ze de auto naar Mombassa om er vanaf eind juli mee door Kenia, Oeganda, Tanzania en Rwanda te reizen. Laten zien wat er mogelijk is Daar gaat ze workshops bij scholen, organisaties en bedrijven geven over de basiskennis over klimaatverandering en oplossingen, om vervolgens een actieplan op te zetten. Ook bezoekt ze onderweg relevante projecten op gebied van klimaatmitigatie, zoals regeneratieve landbouw en energietransitie. Ze heeft daarvoor de stichting Climate Connection opgezet, waarvoor ze nog partners zoekt. “Ik wil tijdens de trip de connectie maken tussen de verschillende partijen daar en in Europa. Voor veel initiatieven daar is nog geen geld, dus connecties zijn cruciaal. Met de elektrische Landrover laat je zien dat er veel meer mogelijk is. Als je aan komt rijden met zo’n auto en je klapt een bak zonnepanelen uit, dan kun je verwachten dat dit wel aandacht krijgt.” Laadpaal zoeken In Afrika zal het lastig zijn om een laadpaal te vinden. Met de zonnepanelen op het dak zou Castelijns gemiddeld 50 kilometer per dag kunnen rijden, heeft ze berekend. Als de batterij leeg is, moet ze een paar dagen stil staan. Op sommige plekken kan ze ’s nachts laden aan de stekker en in steden als Nairobi en landen als Rwanda zijn al redelijk veel laadpalen. “Veel organisaties denken dat elektrisch rijden nog niet kan. Die realiseren zich hierdoor hopelijk dat veel wél elektrisch mogelijk is. Bijvoorbeeld voor kortere afstanden binnen de stad. Als je één keer per jaar op safari gaat, hoef je niet het hele jaar een brandstofauto te rijden.” Lees ook:Nederlands stel rijdt rondje Afrika met elektrische auto en eigen zonnepanelenNetcongestie en de elektrische auto: is bidirectioneel laden de oplossing?In 2050 is de hele Nederlandse automarkt elektrischMoet het oerwoud verdwijnen voor onze windturbines en batterijen?