Hannah van der Korput
15 juli 2024, 12:41

100 jaar oude tarwesoorten kunnen de volgende generaties voeden

Een eeuw geleden verzamelde de Britse plantwetenschapper Arthur Watkins wereldwijd tarwemonsters. Zijn verzameling blijkt een genetische goudmijn. De oude tarwesoorten zijn nodig om nieuwe variëteiten te ontwikkelen die beter bestand zijn tegen klimaatverandering.

Getty Images 1425286698 1 Met behulp van de oude verzameling worden al nieuwe stammen ontwikkeld. | Credits: Getty Images

Tarwe is een van de meest geteelde gewassen ter wereld. Het levert meer dan twintig procent van het totale aantal calorieën dat wij via onze dagelijkse voeding binnen krijgen. Door klimaatverandering kan de toekomstige tarweopbrengst wel eens veel lager uitvallen, terwijl de wereldbevolking doorgroeit.

Veredeling

De tarwe die we tegenwoordig eten, is afgeleid van wilde variëteiten die werden geteeld in het Midden-Oosten. Met de tijd werden deze oorspronkelijke soorten steeds een beetje aangepast. Traditionele tarwerassen werden zo veredeld dat ze sneller groeiden en meer opleverden. Planten met eigenschappen die toen als niet waardevol werden beschouwd, werden afgedankt en niet meer onderhouden.

Daar ondervinden we nu de gevolgen van. De verloren tarweplanten zijn namelijk van groot belang voor gewasveredelaars en voedingswetenschappers. Ze zijn onderdeel van de genetische toolkit die nodig is om nieuwe soorten te ontwikkelen.

Watkins-collectie

Dankzij de collectie van Watkins zijn deze jarenoude tarwezaden bewaard gebleven. Daarmee kunnen nieuwe tarweplanten worden ontwikkeld die beter bestand zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering. Denk aan zware regenval, maar ook periodes van droogte.

Met behulp van de oude verzameling worden al nieuwe stammen ontwikkeld. Het Britse wetenschappelijk instituut John Innes Centre werkt daarvoor samen met de Indiase Punjab Agricultural University. “In feite hebben we een goudmijn ontdekt”, zei Simon Griffiths, geneticus en betrokken bij het project, tegen The Guardian. “We hebben ontdekt dat de Watkins-collectie vol zit met nuttige variatie die bij moderne tarwe eenvoudigweg ontbreekt.”

Zijn tijd ver vooruit

“Cruciaal was dat Watkins zich realiseerde dat, toen we begonnen met het kweken van nieuwe tarwevariëteiten, genen waarvan toen werd gedacht dat ze van weinig nut waren en die uit stammen werden verwijderd, in de toekomst nog steeds van waarde konden zijn”, aldus Griffiths.

“Zijn denken was zijn tijd ver vooruit. Hij realiseerde zich dat de genetische diversiteit – in dit geval van tarwe – werd uitgehold en dat we daar dringend een einde aan moesten maken. Er waren maar weinig wetenschappers die in die tijd aan dit probleem dachten. Watkins dacht duidelijk ver vooruit op zijn tijd, en daar zijn we hem dankbaar voor.”

Lees ook:

Met thuisbatterij het net in balans houden en nog betaald krijgen ook

De nieuwe innovatieve dienst heet Gridease en is vooral bedoeld om data te verzamelen over het gedrag en de inzetbaarheid van thuisbatterijen. Daarvoor betaalt Eneco deelnemers een vast bedrag van 5 euro per maand. Paar kwartier per dag Daarnaast worden de batterijen ingezet om het elektriciteitsnet in balans te houden. Als het aanbod van stroom groter is dan de vraag, kan Eneco de batterijen laden en andersom, als de vraag naar stroom groter is dan het aanbod, weer ontladen. Daarvoor krijgen deelnemers een variabele vergoeding, waarvan de hoogte tijdens de proef wordt vastgesteld. “We zullen dit hooguit een paar keer per dag een kwartier lang doen. We zorgen er voor dat mensen ’s avonds gewoon een volle thuisbatterij hebben. Uit onderzoek blijkt namelijk dat ze die batterij vooral hebben aangeschaft om daarin de stroom van hun zonnepanelen op te slaan en zo zelfvoorzienend te worden”, zegt woordvoerster Rianne de Voogt van Eneco. BTW terug Deelnemers hebben nog een derde financieel voordeel: wie een Sessy thuisbatterij aanschaft en die beschikbaar stelt voor Gridease, kan de 21 procent betaalde BTW terugvragen. Normaliter kan dat alleen als iemand een dynamisch energiecontract heeft en zijn batterij laat handelen op de elektriciteitsmarkt. Tijdens de proef kan dat dus ook voor mensen met een vast of variabel contract, omdat ze met hun batterij via Eneco handelen op de onbalansmarkt. Meer netcongestie Nederland is sinds dit jaar wereldkampioen zonne-energie, met gemiddeld 3,5 zonnepaneel per inwoner. Ook het aanbod van windenergie is sterk gestegen en vormt 30 tot 40 procent van alle opgewekte stroom. Veel van die groene energie wordt echter opgewekt op momenten dat er weinig vraag naar stoom is. Die vraag is vooral ’s avonds en ’s ochtends het grootst, als er bijvoorbeeld weinig zonne-energie wordt opgewekt. Dat zorgt voor pieken en dalen op het elektriciteitsnet: netcongestie. Op sommige momenten wordt er meer stroom opgewekt dan het net aankan en soms vragen bedrijven en consumenten meer stroom dan er geleverd kan worden. Behalve in de uitbreiding van het net - waar de komende jaren miljarden in worden geïnvesteerd - ligt de oplossing in slimmer omgaan met de beschikbare energie. Daarin spelen batterijen een belangrijke rol. Handelen op onbalansmarkt Steeds meer Nederlanders schaffen een thuisbatterij aan om hun eigen zonne-energie overdag op te slaan en ’s avonds te gebruiken. Wie een dynamisch energiecontract heeft kan daar zelfs een extraatje mee verdienen door de batterij te laten handelen op de kortetermijnmarkt voor elektriciteit EPEX. Dat kan door een batterij te laden als de stroomprijs laag is en te ontladen als de prijs hoog is. Net als diverse andere batterijen wordt de Sessy thuisbatterij slim aangestuurd door algoritmes die dat automatisch doen. Maar energieleveranciers en netbeheerders zijn tegenwoordig ook bereid te betalen om het net met behulp van batterijen in balans en op spanning te houden. Charged doet samen met andere batterijleveranciers mee met Frank Energie, aanbieder van dynamische energiecontracten, om kopers van een Sessy te laten handelen op die onbalansmarkt. Via Eneco wordt die markt nu ook opengesteld voor mensen met een vast of variabel contract. Zoeken naar data De proef duurt een jaar. Deelname is vrijwillig en klanten kunnen Gridease ook uitzetten als ze willen. “Als het een succes is willen we het op bredere schaal gaan doen”, zegt De Voogt. “Omdat we nu met een klein aantal deelnemers werken, heeft het nog niet zoveel impact. We zoeken nu vooral naar data. Hoe kunnen we die batterijen slim aansturen? Hoe werkt de techniek? Hoe reageren onze klanten? We kijken echt wat dit voor de toekomst kan betekenen. Het is vooral kennis en ervaring opdoen.” Win-win Eneco is met Charged in zee gegaan omdat het bedrijf momenteel een van de grootste spelers op de markt voor thuisbatterijen is. Het lanceerde in september 2022 de Sessy, de eerste thuisbatterij van Nederlandse makelij. "Dit is voor alle partijen een win-winsituatie”, zegt CEO Roeland Nagel van Charged. "Eigenaren van een Sessy kunnen nog steeds hun groene energie opslaan en geld verdienen met hun batterij. Eneco kan al die batterijen samen laten werken om het overvolle net te ontlasten.” Lees ook: Nieuw verdienmodel verkort terugverdientijd thuisbatterijenGeld verdienen met je thuisbatterij; Nederlandse start-up maakt het mogelijkMet windmolens het elektriciteitsnet in balans houden? Vandebron bewijst dat het kanBijna helft thuisbatterijen nu van Nederlandse makelij; maker kan doorgroeien dankzij miljoeneninjectie