Marc Seijlhouwer 07 januari 2021, 15:43

Zorgen bomen op de akker voor duurzame landbouw?

Wageningen University & Research onderzoekt of bomen op akkers en weilanden de landbouw ten goede komen. Deze week opende de eerste grote agroforestry-boerderij van Nederland bij Lelystad in de buurt. Door bomen te planten tussen gewassen of vee wordt het land weerbaarder en dus gezonder.

F8141229 39fe 444d b3ea f6bac7d3e52b alleycropping in france

Het idee om bomen en landbouwgrond te combineren is in principe al eeuwenoud; vroeger stonden er immers ook bomen tussen de grond waar mensen eten verbouwden. Maar door intensivering van de landbouw worden bomen tegenwoordig niet meer aangeplant; het maakt zaaien, oogsten en verzorgen van gewassen immers lastiger.

De WUR wil deze oude praktijk terugbrengen op een gebied van 15 hectare. Daar zal de universiteit eerst snelgroeiende bomen plaatsen tussen akkergrond, die geleidelijk worden vervangen door hazelaars. De groeiende bomen moeten een heleboel onderzoeksdata opleveren. Zo kijkt de WUR, samen met akkerbouwers en het bedrijfsleven, of de bodem vruchtbaarder wordt, meer CO2 kan opslaan en of de bomen helpen om ziektes van planten tegen te gaan.

Lees meer: Agroforestry: goed voor landbouw, milieu én consument

Hazelnoten als extra inkomen

Het project loopt vier jaar. Mede daarom zullen er eerst snelgroeiende bomen komen, die al meteen informatie opleveren. Later komen de hazelaars omdat deze noten produceren die kunnen zorgen voor extra inkomsten voor de boer – zo wordt het verlies van landbouwgrond deels gecompenseerd.

Er is nog veel onbekend over de combinatie van bos en landbouw; daarom is dit onderzoek nodig. Mogelijk worden bomen straks belangrijk om de effecten van klimaatverandering het hoofd te bieden. Bomen bieden bijvoorbeeld schaduw voor gewassen, zodat ze de zon beter weerstaan. Of ze zorgen voor betere afwatering bij hevige regenval.

Noord-Brabant

Er zijn nu al kleinschalige voorbeelden van agroforestry in Nederland. Rond fruitbomen planten kwekers bijvoorbeeld eenjarige gewassen. En in Noord-Brabant zijn er al een paar veehouderijen die bomen op het weiland hebben staan. Maar die projecten zijn kleiner dan het WUR-project en worden ook niet zo nauwlettend in de gaten gehouden voor wetenschappelijk onderzoek.

Lees meer: 20 procent van boerensubsidie gaat voortaan naar groene bedrijven

Beeld: Christian Dupraz

Overbevissing ontneemt 72 miljoen mensen gezonde voeding

Zeevruchten zijn een belangrijke eiwitbron voor een groot deel van de wereldbevolking. Meer dan drie miljard mensen halen minstens 20 procent van hun dagelijkste dierlijke eiwitten uit vis. De MSC waarschuwt nu dat de groeiende wereldbevolking en toenemende vraag de vispopulatie in de toekomst zwaar onder druk zal zetten. Het directe gevolg hiervan is dat een gezond en eiwitrijk dieet onzeker is voor 72 miljoen arme mensen wereldwijd.70 procent minder biomassa in zeeWereldwijd is de consumptie van zeevruchten in de afgelopen dertig jaar met maar liefst 122 procent gestegen. Terwijl op dit moment een derde van de vissoorten buiten de duurzame limieten wordt bevist, aldus het rapport van de MSC. Experts schatten dat de afgelopen eeuw de biomassa in de oceanen met 70 procent daalde.Lees ook: Visserij kan gebruik maken van 'blauwe obligaties' om overbevissing tegen te gaanMaatregelen tegen overbevissing helpenToch heeft de MSC hoop. De studie laat zien dat maatregelen om soorten te behouden hun (zee)vruchten afwerpen. Een voorbeeld dat wordt genoemd is de Zuid Atlantische bultrug. Onderzoekers schatten dat er halverwege de 20ste eeuw nog slechts 450 van deze walvissoort in de oceanen zwommen. Door de effectieve maatregelen van de laatste decennia zijn dit er inmiddels zo’n 25.000.De MSC is ervan overtuigd dat een soortgelijke aanpak ook ten goede kan komen van de wereldwijde visstanden. Duurzaam beleid kan er niet alleen voor zorgen dat vispopulaties gezond blijven, maar ook dat er op de lange termijn meer zeevruchten gewonnen kunnen worden.Lees ook: Hoe duurzaam is de Nederlandse mossel?Kennis is er, nu nog samenwerking“We weten welke maatregelen toegepast moeten worden om duurzame visserij mogelijk te maken”, zegt Rohan Curry, een van de hoofdonderzoekers van de MSC in een persverklaring. “Wat we nu nodig hebben is internationale wil en samenwerking om deze regels over alle wateren, grenzen en soorten te implementeren."De onderzoekers benadrukken ook dat het huidige certificeringssysteem, wat in principe vrijwillig is, op zichzelf niet voldoende is om de visserij te redden. Regeringen zijn uiteindelijk verantwoordelijk voor het opstellen van vangstbeperkingen, gebaseerd op wetenschappelijk advies. Ook zijn het overheden die niet-gereguleerde visvangst moeten aanpakken en schadelijke subsidies kunnen inperken.Bron: MSC | Beeld: Adobe Stock