Eva Segaar 05 november 2021, 11:21

Birgit Dekkers van Rival Foods: "Wij hebben eigenlijk een wetenschappelijke uitvinding doorontwikkeld zodat het commercieel kan worden toegepast"

Birgit Dekkers behaalde haar PhD met het ontwikkelen van een proces waarbij je eiwitten kunt structureren, om zo vleesvervangers te maken die bijna niet meer van echt te onderscheiden zijn. Het bleek de basis voor Rival Foods, dat Dekkers in 2019 samen met Ernst Breel oprichtte, met als missie de beste vleesvervanger te maken van plantaardige producten en wereldwijd te verkopen.

EO6 A8882n2 De vleesvervanger van Rival Foods is bijna niet van echt te onderscheiden | Credits: Rival Foods

Wat is je visie op een duurzame toekomst?

“De duurzame toekomst kent een aantal grote uitdagingen waar we met de maatschappij aan moeten werken. Denk aan de energie- en de voedseltransitie. Die laatste spitst zich toe op de vraag hoe we op een duurzame manier de groeiende wereldbevolking kunnen voeden, zonder dat de aarde daar onder lijdt. Daarvoor moet de mens van voornamelijk dierlijke eiwitten weer terug naar meer plantaardig, zoals vroeger. We hebben de grote hoeveelheid dierlijke eiwitten die wij nu uit vlees halen helemaal niet nodig, en bovendien is het onhoudbaar om zoveel vlees te produceren voor het klimaat, mens en dier. Daarnaast is veel vlees eten niet per se gezond – om nog maar te spreken over het dierenwelzijn.

Bij Rival Foods geloven we dat je mensen goede, lekkere en betaalbare alternatieven moet aanbieden. Daarmee kun je ze verleiden om andere keuzes te maken. Mensen zijn tenslotte gewoontedieren, dus het voedsel moet aantrekkelijk en betaalbaar zijn ten opzichte van vlees. Wij proberen daarom de textuur van vlees na te maken in plantaardige alternatieven. Nu is een vleesvervanger een goed alternatief voor verwerkt vlees, maar als je kijkt naar het vleesvak wordt de helft nog ingenomen door spierproducten als varkenshaas en kipfilet, waar nog geen echt goed alternatief voor is. Wij ontwikkelen dat met een nieuwe technologie, een soort snelkookpan met een roterend deel, waarmee we door de temperatuur en druk te reguleren eiwitten een vleesachtige structuur kunnen geven. Daarmee kun je het mondgevoel en de sappigheid van vlees nabootsen, zodat er nauwelijks meer verschil in zit.”

Birgit Dekkers van Rival Foods: “Wij kunnen met verschillende typen eiwitten verschillende structuren namaken, waardoor je van alles kunt namaken”

Welk leiderschap hebben we daarvoor nodig?

“Ik heb in Wageningen gestudeerd en daar ook mijn promotieonderzoek gedaan. Maar wat ik merk is dat het voor veel onderzoekers aan de universiteit lastig is om het tot een concrete toepassing te maken. Daar zijn wij nu mee bezig, met de stap tussen onderzoek en implementatie. Onze technologie heeft veel potentie, maar er gaan natuurlijk ook risico’s mee gepaard als het niet lukt. Je moet daarom met je bedrijf een bepaalde durf en drive hebben om iets te bereiken, en ook niet bang zijn om fouten te maken. Dat drijft ons team, dat grotere doel wat we nastreven en waar we zo snel mogelijk willen komen. We zijn met tien mensen en groeien hard, en we willen zo snel mogelijk doorontwikkelen zodat we lekkere producten kunnen maken voor mensen, en daarmee die verandering teweeg kunnen brengen. Het is daarbij denk ik belangrijk dat de medewerkers de missie van het bedrijf goed voor ogen hebben, want als dat voor iedereen helder is werkt iedereen aan dezelfde doelstellingen en haal je die ook sneller.”

Welke impact heb je al bereikt?

“Wij hebben eigenlijk een wetenschappelijke uitvinding doorontwikkeld zodat het commercieel kan worden toegepast. Dat betekent dat we de machines, die eerst in het laboratorium stonden, nu aan het vertalen zijn naar een machine die in een fabriek straks tientallen tonnen van het product per dag kan produceren. Daar hebben we een stap in gezet, we zitten nu in een pilotschaal waarmee we producten kunnen maken die ook echt door consumenten geproefd kunnen worden. En aan de productkant hebben we een aantal prototypes. Dat zijn twee typen eiwitten die een bepaalde structuur hebben doorgegaan, waarvan we een plantaardige kippenborstfilet hebben kunnen maken die qua structuur, sappigheid, smaak, geur en vorm hetzelfde is als echt gevogelte. En we zijn bezig met het neerzetten van een team dat de ontwikkeling echt kan realiseren, dus van wetenschappelijke uitvinding naar een commerciële implementatie te gaan. Met de ambitie om onze vleesvervangers straks wereldwijd te verspreiden.

Wij kunnen met verschillende typen eiwitten verschillende structuren namaken, waardoor je van alles kunt namaken. Denk aan een steak, met een sappige en stevige structuur. Kip is iets droger en homogener, en we maken ook meer gelaagde structuren voor de toepassing van vis. Ik verwacht dat we de kippenborstfilet binnenkort al in hele kleine kring kunnen verspreiden, maar het duurt nog wel een paar jaar voordat het in de supermarkt ligt.”

Margot Vandervoort wil met Willicroft het meest duurzame kaasalternatief zijn: "Vegan op zijn best, met de kennis van nu"

Wat is je visie op een duurzame toekomst? “Waarom wij als wereld niet duurzaam zijn, is omdat we te losgekoppeld zijn van alles. Niet alleen de mens en zijn eten, maar ook onze levensstijl en de planeet aarde. We zijn altijd maar bezig met efficiëntie en versnelling, waardoor we vergeten wat eigenlijk de beperkte middelen zijn waar we het mee moeten doen. We hebben als mens bijvoorbeeld een zekere emotionele capaciteit, en als planeet een zekere draagkracht. Die koppeling moet opnieuw de leidraad van onze manier van leven worden en is daarmee ook de kern van de oplossing. De boer en de consument moeten elkaar weer leren kennen, zodat je ook beter weet wat je allemaal naar binnen werkt. Want in de supermarkt zien we het niet meer. Je ziet dat het al op verschillende manieren gebeurt, door duurzaamheidslabels op de producten te plakken maar ook de inspanningen op de korte ketens en de inzet op lokaal voedsel. Dat vind ik heel interessant, het feit dat de consument zich daar bewust van wordt. Ik denk dat het de functie is van de kleine bedrijven om consumenten te inspireren. Om te zorgen voor excitement, en te laten zien dat het anders kan. Dat doet Willicroft. Wij maken producten die lekker zijn, en tonen dat het niet eng of verschrikkelijk is wat er gaat gebeuren in de klimaatneutrale toekomst. We moeten een knop omdraaien, en laten zien dat het super fijn gaat zijn. Dat voortouw kunnen wij nemen, en dat zorgt ook dat er meer druk ligt op grote bedrijven en de politiek, zodat we de grote shift gaan maken - die uiteindelijk enkel op politiek niveau kan plaatsvinden. Want pas als er tractie is, wordt de grote katalysator geactiveerd, zodat we de shift gaan maken. Echte verandering gaat er nooit komen als er subsidies blijven bestaan voor zuivel en niet voor plantaardige voeding. En pas als er veel tractie is, kan de grote katalysator geactiveerd worden. Wij willen er daarnaast voor zorgen dat er ook nuance komt in het debat, dat je niet alleen vegan of niet-vegan bent, maar gewoon, dat je weet wat je eet en verschillende dingen probeert. Dat je je afvraagt of lokaal en plantaardig nu beter of slechter is dan een avocado die van de andere kant van de wereld komt.” Margot Vandevoort met de vegan 'feta': "Wij zijn de enige die van bonen en peulvruchten kaas maken"Leiderschap “Ik ben niet de visionair die het gestart is, (dat is Brad Vanstone, red.) ik ben eerder de rationelere versie ervan, en samen hebben we een goede balans. Er werken nu 12 mensen bij Willicroft, en wij geloven dat leiderschap moet ontstaan vanuit visie. Want als je dat doet, en leiderschap laat ontstaan vanuit een doel, dán creëer je empowerment. Dan gaan mensen werken voor zichzelf in plaats van enkel voor hun baas. Dan kun je daar doelen aan koppelen, en dat is heel belangrijk. We hebben hier heel weinig structuur, maar als je wel structuur nodig hebt dan bieden we die. Zo mag je thuis- of op kantoor werken, om 8 uur of 11 uur beginnen: het maakt ons niet uit hoe het gebeurt, als het maar af komt. Wij moeten daarin het goede voorbeeld geven, want als jij zelf geen energie hebt, dan sijpelt dat ook door in de rest van de organisatie.” Impact “Wij maken onze kazen van bonen en peulvruchten, en zijn de enige die dat zo doen. We begonnen op basis van cashewnoten, maar die zijn veel minder duurzaam. Bonen kunnen op een regeneratieve manier groeien en zijn minder klimaatintensief dan cashewnoten. Je hebt ook vegan kazen gemaakt op oliebasis, maar daar zitten dan weer geen voedingswaarden in. Willicroft zit daartussen met een zo duurzaam mogelijk product dat wel voedingswaarde heeft en kan opschalen. Zodat we mensen verleiden om misschien over te stappen. Vegan op zijn best, met de kennis van nu. We vinden het ook belangrijk om te weten wat onze impact is en maken daarvoor telkens een Life Cycle Analysis, waarmee we de voetafdruk van de kazen berekenen. Met twee zijn we daarin al heel ver. We doen dat omdat we zeker willen weten waar we staan. Daarbij toetsen we het niet alleen aan zuivel maar ook aan onze eigen doelen, die we dan weer kunnen verbeteren. Verder doen we transitional farming-projecten, waarbij we connecties leggen tussen bonen- en zuivelboeren, en daarbij de zuivelboeren in staat stellen om op een stukje land bonen te gaan groeien. Nu zitten we nog in de testfase, waarbij we afspreken de bonen sowieso af te nemen om dat risico weg te nemen. Zo helpen we de zuivelboer, want die heeft in zijn eentje niets fout gedaan, maar hij wordt wel de dupe van deze situatie. Daarnaast zijn we best activistisch, we hebben ons aangesloten bij de True Animal Protein Price Coalition, waarbij we pleiten voor een échte voedselprijs voor vlees. Ook hebben we ons aangesloten bij Extinction Rebellion en we hebben een community opgericht voor bedrijven die, net als wij, moeder natuur als CEO van hun bedrijf zien. Alle beslissingen die we nemen worden daar aan getoetst. Inmiddels is Alpro ook al lid, en ook de Etos wil zich aansluiten.”