Changemaker Michiel Peters, CEO van PlantLab, werkt aan de toekomst van voedsel

Scale-ups in Nederland: Samen grote doelen stellen met Plastic Whale

Marius Smit was altijd bang om te falen. Hij zat vroeger vol ideeën maar begon nooit ergens aan, omdat hij bang was dat het mis ging. Uiteindelijk merkte hij hoezeer dat hem tegenhield, hij stapte over zijn faalangst heen en begon met Plastic Whale: een initiatief om plastic uit water te halen en er een boot van te bouwen.Dat was in 2011. Nu, tien jaar later, is zijn visie nog hezelfde. “Ik geloof dat we heel veel voor elkaar kunnen krijgen, als we maar aan de slag gaan. Het lukte mij om een boot te bouwen van plastic, zonder enige kennis van boten of plastic. Dat laat zien dat daadkracht alleen veel kan doen.” Die boot was het moonshot, zoals Smit het noemt: een ogenschijnlijk onhaalbaar ambitieus doel. Het soort idee waaromheen een gemeenschap ontstaat die mee wil doen. En op weg naar het moonshot verbeter je de wereld met z’n allen.De kracht van een ambitieus ideeVanuit dat idee van de boot ontstond een heel ecosysteem van plastic schepen. Er varen er tien in Amsterdam, twee in Rotterdam, en Smit kreeg een heleboel telefoontjes van bedrijven die samen wilden werken. Smit: “Ik heb nog nooit zelf iemand hoeven bellen; iedereen komt naar Plastic Whale toe. Dat is de kracht van een ambitieus idee.”Plastic Whale had in 2011 de wind mee. “De plastic soep was toen nog geen echt issue. Maar ik zag dat het een groeiend en steeds zichtbaarder probleem werd. En het concrete van mijn idee, om een boot te maken, sprak mensen aan. Ik heb als een soort golfsurfer precies het juiste moment gepakt om op de golf van het plasticprobleem mee te surfen.”Want het idee van een moonshot alleen is niet genoeg. Je moet de wind mee hebben, een goed netwerk en een prikkelend idee. Alleen dan kun je genoeg momentum krijgen om echt het verschil te maken en succes te hebben. “Mensen willen graag iets doen voor een betere wereld, maar worden vaak moedeloos omdat de problemen zo groot zijn. Klein en concreet beginnen helpt.”Lees ook: Fabriek in Limburg maakt grondstoffen van onbruikbaar plasticImpact Plastic WhaleDe impact van Plastic Whale blijft doorgroeien. Zo werkt Smit samen met een modemerk. “Zij hadden duurzaamheid eerst niet hoog op de agenda staan. Maar de nieuwe directie wilde meer aandacht voor dit onderwerp en vroeg de hulp van Plastic Whale.” Ook leeft het idee nu in het buitenland, in Ghana om precies te zijn. Met lokale ondernemers werkt Smit samen om plasticafval op straat en vuilnisbelten op te ruimen. Daarbij pakken Plastic Whale en de locals samen ook de sociale omstandigheden aan van de opruimers. De ondernemers van Trash Connect uit het Afrikaanse land kwam in contact met Plastic Whale. “En dankzij een subsidie van de RVO konden we daar aan de slag.”Van het plastic dat Plastic Whale opruimt worden nuttige dingen gemaakt, zoals kantoomeubilair (door het bedrijf Vepa) of bloempotten (door het bedrijf Elho). “Dat laat zien wat je met de moonshot-folosofie kunt doen”, zegt Smit. “Een persoon start met een uitdaging, en vanuit daar groeit er een netwerk.”Plastic Whale is geen goed doel. Smit wil dat de businesscase ook klopt voor duurzaamheid. “We zijn financieel zelfredzaam en verdienen gewoon geld. Dat kan ook, want als een duurzaam idee goed is kun je er ook geld mee verdienen.Lees ook: 2021 is het jaar dat de EU single use plastic in de ban doet om de oceaan te reddenNieuwe bedrijvenIn de nabije toekomst moet Plastic Whale een heleboel nieuwe spinoffs opleveren. “Er zijn nu al honderden bedrijven die met ons meedoen, en in 2019 hielpen in totaal 17.000 mensen mee met opruimen.” Er komt ook een nieuw bedrijf: Moonshot, dat bedrijven helpt om duurzame doelen om te zetten naar concrete activiteiten en producten. “Maar we zijn geen concultancybedrijf: bij ons gaat het om dingen echt doen.”Plastic Whale wordt ook steeds meer volwassen. “Vroeger vonden we het al leuk als een bedrijf een boot wilde sponsoren. Nu zeggen we: we doen niet zomaar meer een boot sponsorship, maar willen we samen met organisaties kijken welke impact we samen kunnen maken. En naarmate we doorgroeien worden de bedrijven die mee willen doen ook steeds groter.”Het advies van Smit aan andere bedrijven is dan ook simpel: wees ambitieus, stel concrete doelen en ga daar aan werken. “Ik zie soms dat er wel duurzame initiatieven zijn, maar ze zijn te klein om impact te hebben. Door als bedrijf een centraal, overkoepelend doel te hebben bereik je meer, mits je dat concreet invult. Uiteindelijk gaat het erom dat je gaat doen. Concrete, tastbare resultaten leveren. Dus: Stop talking, let’s start doing!"Lees ook: Nieuw onderzoek laat zien hoe ver plastic zich door het water verspreidt