Hannah van der Korput
30 mei 2024, 10:00

De uitstoot van een speklap? Vleesverwerker Vion zegt het te weten

Dat vlees een hoge milieu-impact heeft, is bekend. Maar hoeveel uitstoot is er precies gemoeid met de productie van ham, spek en worst? Vleesverwerker Vion zegt de footprint van zijn varkensvleesketen te hebben berekend tot op boerderijniveau. De cijfers zijn tot op heden niet openbaar gemaakt.

Vion De rekenmethode en het verkregen inzicht moeten zorgen voor de nodige CO2-reductie. | Credits: Vion

Vion is de grootste slachter van
Nederland en heeft daarnaast productielocaties in België en Duitsland. Bij het
vleesconcern zijn 8.950 varkenshouders aangesloten. De veehouderij heeft door
de uitstoot van diverse broeikasgassen nadelige gevolgen voor het klimaat.
Wat die uitstoot precies is, heeft Vion uitgezocht.

CO2-footprint calculator

Volgens de organisatie is er veel data verzameld bij diverse partners. Alle input leidde
tot de zogenoemde CO2-footprint calculator. De meetmethode maakt gebruik van
berekeningen afkomstig van Wageningen Universiteit & Research (WUR). Er wordt
gerekend volgens de Product Environmental Footprint (PEF): de Europese
standaard voor het berekenen van de CO2-uitstoot van producten.

Van voer tot transport

De calculator maakt de totale emissies in de varkensvleesketen inzichtelijk, zoals methaan en CO2. Vion zegt dat het overgrote deel van de uitstoot plaatsvindt in de fasen vóór het slachten. Ruim 97 procent wordt veroorzaakt door de productie van voedsel, de uitstoot van de varkens en het transport. Volgens de vleesverwerker vindt minder dan 3 procent plaats bij Vion zelf.

Trend

De vraag om transparantie over de CO2-footprint van voedingsmiddelen komt voor een belangrijk deel vanuit de retailwereld, aldus Vion. Supermarkten zouden het steeds belangrijker vinden om informatie te geven over de duurzaamheid van producten.

Albert Heijn

Een voorbeeld is Albert Heijn, dat onlangs een uitstootstempel introduceerde die op diverse producten en recepten wordt geplakt. De labels zijn zowel online als in de winkelschappen terug te vinden. De invoering is al ingegaan en wordt stapsgewijs uitgebreid. Er worden vijf categorieën gehanteerd: zeer laag, laag, gemiddeld, hoog en zeer hoog. Op die manier moeten uitstootstempels klanten inzicht geven in de impact van hun boodschappen.

Reductie

De rekenmethode en het verkregen inzicht moeten zorgen voor de nodige CO2-reductie. Het idee is om samen met
transporteurs, varkenshouders, transporteurs en retailers de CO2-uitstoot in de
keten verlagen. Over dierenwelzijn wordt in het persbericht niet gesproken.

Lees ook:

Hoe kolenmijnen de groene transitie een handje kunnen helpen

Groene technologie kan niet zonder zeldzame aardmetalen. De groep scheikundige elementen laat onder andere windturbines en de motors van elektrische auto’s draaien. China is absolute wereldleider wat betreft de productie ervan: zo’n 70 procent van de ertswinning van zeldzame aardmetalen gebeurt in China, en maar liefst 90 procent van de verwerking van de ertsen vindt er plaats. Zowel de Verenigde Staten als Europa zijn naarstig op zoek naar alternatieve bronnen voor deze materialen. In de VS wordt nu gekeken naar een wat contra-intuïtieve oplossing om de duurzame transitie mogelijk te maken. In actieve kolenmijnen in Utah en Colorado zijn ‘sterk verhoogde concentraties’ zeldzame aarde aangetroffen. Volgens wetenschappers kunnen kolenmijnen een belangrijke rol spelen om in de snel groeiende vraag naar zeldzame aardes te voorzien.Zeldzame aarde Zeldzame aardmetalen zijn een groep van 17 scheikundige elementen die onmisbaar zijn voor allerlei hightech apparaten, van smartphones en harde schijven tot windturbines en lasers. Ze zijn onder andere interessant vanwege hun magnetische eigenschappen. Anders dan de naam doet vermoeden, is zeldzame aarde niet heel zeldzaam. Op verschillende plekken in de aardkorst is het te vinden. De concentraties waarin het voorkomt, zijn echter laag. Dat maakt het winnen ervan ingewikkeld.Snelle oplossing Het winnen van zeldzame aarde in bestaande mijnen biedt een belangrijk voordeel. Het openen van mijnen is zeer tijdrovend en neemt gemiddeld zo’n tien tot vijftien jaar in beslag. Het financieren, het opzetten van technische installaties én het verkrijgen van de benodigde milieuvergunningen zijn complexe processen. Bestaande mijnen een extra bestemming geven, biedt mogelijk een uitkomst om op korte termijn nieuwe productielocaties voor zeldzame aarde te openen. “Als je toch al rotsen aan het verplaatsen bent, kan je dan nog wat meer rots verplaatsen voor grondstoffen die nodig zijn voor de energietransitie? Dat is dit model.” Zo vat onderzoeker Lauren Birgenheier van de Utah University het voorstel samen. “In de kolenvelden hebben we ontdekt dat zeldzame aardelementen geconcentreerd zijn in modderige schalie die zich boven en onder de steenkoollagen bevindt.” Vervuiling Het extraheren van zeldzame aardmetalen die in zeer kleine hoeveelheden in rotsformaties voorkomen, vergt veel verschillende chemische bewerkingen. De milieuvervuiling die daarmee gepaard gaat, is een van de redenen dat China op dit moment de wereldmarkt voor zeldzame aarde domineert: het land neemt de negatieve gevolgen op de koop toe. In de tweede helft van de vorige eeuw was de VS nog wereldleider. Eén enkele mijn, de Mountain Pass mijn in Californië, voorzag in vrijwel de gehele wereldwijde vraag. Sinds de jaren tachtig voert China actief beleid om de markt voor zeldzame aardmetalen naar zich toe te trekken. In 2002 werd de Amerikaanse Mountain Pass-mijn gesloten: lage arbeidskosten, staatssubsidies en zeer soepele milieuregels zorgden voor een beslissend prijsvoordeel van Chinese zeldzame aardmetalen. Een incident waarbij een grote hoeveelheid giftige stoffen in het milieu vrijkwam, betekende het (voorlopige) einde van de Amerikaanse productie. In 2018 werd de Mountain Pass-mijn heropend, en deze is goed voor zo’n 15 procent van wereldwijde productie van zeldzame aardertsen. Saillant detail: de verwerking van de ertsen tot eindproducten zoals magneten gebeurt vrijwel volledig in China. Europa en de VS De Europese Unie heeft zich via de Critical Raw Materials Act uitgesproken voor een hogere productie van zeldzame aarde in Europa. Op dit moment wordt er alleen op Groenland - dat formeel gezien geen onderdeel van de EU is - op beperkte schaal zeldzame aarde gewonnen. Vorig jaar werd bekend dat er in de buurt van een ijzerertsmijn in Noord-Zweden grote reserves zijn aangetroffen. Ook in Noorwegen zitten mogelijk winbare hoeveelheden zeldzame aarde in de grond. De exploitatie van deze reserves is echter nog erg ver weg. In de Verenigde Staten is het Ministerie van Defensie zich met de winning van zeldzame aarde gaan bemoeien. Zeldzame aarde is ook voor hightech defensiematerieel zoals gevechtsvliegtuigen en onderzeeërs onmisbaar. De afhankelijkheid van China wordt als een strategisch gevaar gezien. Sinds 2020 heeft het Amerikaanse leger ruim 400 miljoen dollar in onderzoek naar de winning van zeldzame aarde geïnvesteerd. Naast projecten in de VS zelf, worden daar ook zeldzame aarde projecten in Australië en Canada mee gefinancierd. Lees meer: Zweden kondigt enorme vondst zeldzame aardmetalen aan: gamechanger voor elektrische auto in Europa?Noorwegen ontdekt schat aan zeldzame aardmetalen voor zijn kustZeldzame aardmetalen kunnen gerecycled worden uit kapotte harde schijven