Redactie Change Inc. 28 juli 2021, 15:22

Een prachtig roze meer in Patagonië - maar de reden is minder vrolijk

Op het eerste oog lijkt het een prachtig verschijnsel: een knalroze meer in Patagonië in het zuiden van Argentinië. Maar de opvallende kleur komt door grootschalige vervuiling van de lokale visindustrie.

Lake hillier 2 middle island recherche archipelago nr iv 2011 Lake Hillier in Australië. Hier komt de roze kleur door algen; in Patagonië is het vervuiling. | Beeld: Aussie Oc

De roze kleur komt volgens activisten uit de regio door vervuiling met natriumsulfiet, een antibacterieel middel uit visfabrieken. Het vervuilde water uit die fabrieken wordt in de rivier gedumpt en stroomt zo naar verschillende meren in Patagonië.

Persbureau AFP schrijft dat omwonenden al langer klagen over de geur die uit het water komt. Maar afgelopen week bereikte de zorg over vervuiling een hoogtepunt toen de kleur van het meer verschoot, van troebel blauw naar knalroze.

Water behandelen voor je het dumpt

Lokale milieuactivisten geven het nabijgelegen industriepark de schuld van de vervuiling. De visfabriek daar dumpt het water vol natriumsulfiet, terwijl de wet zegt dat het water eerst behandeld moet worden. Dat dit niet gebeurt, is volgens de activisten de schuld van de overheid die te weinig toezicht houdt op de industrie. Bovendien is de visverwerkingsindustrie een banenmachine; er wonen 600.000 mensen in het gebied en een groot deel werkt in fabrieken die vis klaarmaken voor export naar het buitenland.

Dat het meer plotseling roze werd, heeft te maken met protesten van omwonenden. Zij konden de geur en vervuiling aan de kust van de lagunes en meren niet meer aan, en besloten de trucks vol visafval, op weg naar de fabriek die het normaal reinigt, te blokkeren. Hierop gaf de provincie de visverwerkers toestemming om het afval direct in het water te dumpen, met de roze kleur als gevolg. De autoriteiten vertellen AFP dat de kleur onschuldig is en binnen een paar dagen wegtrekt; de activisten zijn het daar niet mee eens.

Roze meren op andere plekken

Roze meren komen vaker voor, maar doorgaans is vervuiling niet de oorzaak. Specifieke algen met een rode of roze kleur zorgen voor de verkleuring van het water. Net zoals groene algen dat vaker doen bij water. Zo heeft Australië in het westen Lake Hillier, zoals te zien op de foto bij dit artikel, een bubbelgum-roze meer dat desalniettemin op geen enkele manier schadelijk is voor mensen. Klik hier om te zien hoe het meer in Patagonië eraan toe is. 

Vervuiling zorgt ook in Europa voor een hoop ellende. Luchtvervuiling kost bijvoorbeeld duizenden mensen het leven.

Steenmeel haalt CO2 uit de lucht als je het uit een vliegtuig kiepert op landbouwgrond

Steenmeel is heel fijn poeder gemaakt van gesteente, in dit geval basalt. Dit materiaal reageert met CO2 in de lucht en bindt het broeikasgas aan de steendeeltjes. Vervolgens verdwijnt het in de bodem, waar het lange tijd vast kan zitten. Zo haal je CO2 uit de lucht en stop je het in de grond, waar het niet bijdraagt aan het broeikaseffect.High-tech CO2 afvangenHet klinkt dus als een goed idee om steenmeel in te zetten tegen CO2. Het uit de lucht halen van broeikasgassen is een idee dat steeds populairder wordt. Verschillende startups, vooral uit Noord-Amerika, hebben high-tech installaties bedacht om CO2 uit de lucht te filteren. De grote muren vol ventilatoren bevatten vloeistoffen die CO2 absorberen. Maar die vloeistoffen kosten veel geld, terwijl basalt een relatief goedkoop materiaal is.Er zijn nog meer manieren om CO2 uit de lucht te halen. Met mineralen bijvoorbeeld, of met zelfhelend betonDaar komt nog een extra voordel bij: basalt bevat ook voedingsstoffen die de bodem verrijken. Volgens het onderzoek haalt het steenmeel dus niet alleen CO2 uit de lucht, het verrijkt ook de bodem. Daardoor kunnen er planten groeien, die ook weer CO2 absorberen. Zo snijdt het CO2-absorberende mes aan twee kanten.2,5 miljard ton CO2Door het steenmeel vooral over verarmde bodems, die weinig voedingsstoffen bevatten, te strooien, haal je jaarlijks maximaal 2,5 miljard ton CO2 uit de lucht. Om dat getal te begrijpen: in 2019 stootte Nederland 182 miljoen toen CO2 uit. Als je wereldwijd basalt uitstrooit haal je dus bijna 15 keer de uitstoot van Nederland uit de lucht.Let wel: het opzetten van zo’n gigantische operatie kost ook CO2. De basalt moet gewonnen worden in mijnen, in een proces dat veel energie kost. Het steenmeel moet via vliegtuigen in de lucht komen, wat ook weer CO2-uitstoot oplevert. De onderzoekers stellen voor om (elektrische) drones te gebruiken, of energiezuinige luchtschepen, om afgelegen gebieden met arme bodems te bereiken. Ook zou de mijnbouw moeten draaien op hernieuwbare bronnen zoals zonne-energie.Hoge kosten voor CO2-afvangEn dan zijn er nog de kosten. De onderzoekers schatten dat het 150 dollar per 1.000 kilo CO2 kost. Dat is een fikse prijs, vergelijkbaar met de high-tech oplossingen van start-ups. De vraag is wie dat wil betalen. Met het emissiehandelssysteem van de EU en andere CO2-heffingen zal het duurder worden om CO2 uit te stoten. Maar of die prijs ooit boven de 150 dollar per ton komt? Als dat niet het geval is, zou het steenmeel uitstorten alleen met subsidies van overheden rendabel kunnen worden.