Rotterdam krijgt altijd alle aandacht, maar Amsterdam heeft ook een haven, vlakbij station Sloterdijk. Hier meren vrachtschepen aan met een kostbare lading aan boord: cacaobonen. Amsterdam is de grootste cacao-importerende haven ter wereld – en Chocolatemakers maakt er ter plekke chocola van, in de eigen fabriek in het Westelijk Havengebied.
Helaas kunnen we daar bij ons bezoek geen kijkje nemen, want de agenda van Chocolatemakers-oprichter Rodney Nikkels loopt over. Zijn bedrijf zit midden in een fusie met een ander Nederlands chocolademerk: Hands Off, van ondernemer Kitty Smeeten. Wel maken de ondernemers tussen het geregel en papierwerk door graag een moment vrij om te vertellen over hun plannen met het nieuwe bedrijf.
Dat gaat The Chocolate Impact Group heten en wordt de overkoepelende holding boven drie merken: Hands Off en Chocolatemakers, en hun tweede merk Claro. De fusie vindt plaats met gesloten beurs. Dat betekent dat van beide bedrijven de waarde van de aandelen wordt bepaald, en in die verhouding tussen de aandeelhouders van het nieuwe bedrijf worden verdeeld. Daaronder bevinden zich ook Doen Participaties en Fair Capital, die al een belang hadden in Chocolatemakers.
Cacaoketen onder druk
Hoe groot het belang van Smeeten en Nikkels wordt, delen ze niet. De een heeft in elk geval niet meer in de melk te brokkelen dan de ander: Hands Off en Chocolatemakers hebben elk een omzet van circa 4 miljoen euro. Nikkels: ‘We zijn al een duurzaam merk, maar pas vanaf 10 miljoen euro omzet is ook onze bedrijfsvoering duurzaam, heb ik altijd gezegd. Samen doen we zo’n 8,5 miljoen, dus nu begint het echt wat te worden.’
En om direct een misverstand uit de weg te ruimen – nee, de fusie heeft niets te maken met de druk die op de cacaoketen staat en de recordhoogten die de cacaoprijzen afgelopen jaar bereikten. ‘Wij hebben daar niet zoveel last van gehad’, zegt Nikkels. ‘We betalen onze boeren ongeveer het dubbele van de wereldmarktprijs. Als je normaal 7 dollar per kilo betaalt en dat wordt 10 dollar, is de schok een stuk kleiner dan wanneer je gewend bent om 3 dollar te betalen.’
Voor Chocolatemakers bleken de prijsstijgingen zelfs een voordeel. ‘We moesten altijd uitleggen waarom onze chocola zo ‘duur’ was. Nu waren we een van de weinige merken die niet in prijs steeg.’ Hands Off had die luxe niet. ‘Wij hebben onze prijzen wel moeten verhogen’, zegt Smeeten. ‘We hebben minder grip op onze keten omdat we de productie en inkoop hebben uitbesteed. Onze chocolade wordt gemaakt door een externe fabrikant, Cargill.’
CO2-negatieve repen
De ondernemers zochten contact omdat ze van elkaar wilden leren. Smeeten was op zoek naar manieren om de toeleveringsketen van Hands Off te verduurzamen, maar vond dat lastig zonder eigen fabriek. Het bedrijf had in 2023 al een grote stap gezet door alle zuivel uit de receptuur te schrappen.
‘Daarmee hebben we de CO2-uitstoot van onze repen soms meer dan kunnen halveren’, vertelt ze. ‘Ik wist het niet, maar 50 procent van die emissies worden veroorzaakt door de melk. Ik was benieuwd wat ervoor nodig was om onze repen volledig klimaatneutraal te maken. Of zelfs CO2-negatief, met een keten die meer CO2 opslaat dan uitstoot.’
Nikkels was op zijn beurt geïntrigeerd door de overstap naar plantaardige chocolade en het succes dat Hands Off daarmee boekte. Het merk is inmiddels verkrijgbaar bij vrijwel alle grote Nederlandse supermarkten, waaronder Albert Heijn, Jumbo en de Superunie-ketens (o.a. Plus, Spar), samen goed voor ongeveer 2.400 verkooppunten. Of Smeeten zin had om een keer koffie te drinken?
‘Ik was benieuwd hoe zij het allemaal deed en waar ze tegenaan liep. Als klein bedrijf ben je best kwetsbaar, hè? Multinationals domineren de markt, wij staan vaak achteraan in de rij.’
Minder afhankelijk van oprichters
Ze realiseerden al snel dat ze elkaar verder konden helpen. Nikkels: ‘Hands Off heeft niet alleen dat uitgebreide retailnetwerk, maar Kitty is ook heel sterk in marketing en innovatie.’ Smeeten: ‘En Rodney heeft jarenlange ervaring met het in eigen beheer produceren van chocolade en een uniek eigen inkoopnetwerk (zie kader).’
Cacao van coöperaties
Chocolatemakers koopt zijn cacao in bij boerencoöperaties in Latijns-Amerika (o.a. Peru, Colombia en de Dominicaanse Republiek) en Afrika (o.a. Congo). ‘Die coöperaties zijn in eigendom van de boeren zelf’, zegt Nikkels. ‘Er zijn geen tussenhandelaren die ook marge willen pakken.’ In West-Afrika, waar 60 procent van alle cacao wereldwijd vandaan komt, is het bedrijf niet actief. ‘Dat zijn gesloten markten waar de overheid de prijs bepaalt. In zo’n systeem willen wij niet opereren.’
Tony’s Chocolonely, dat wel in deze landen sourcet, kwam vorige week in opspraak omdat het bedrijf boeren door dit gesloten systeem soms onder de wereldmarktprijs betaalt. Dat heeft volgens de chocolademaker met name te maken met de extreme prijsstijgingen op de wereldmarkt van het afgelopen jaar; de overheid bewoog bij het vaststellen van de eigen prijzen niet altijd (volledig) mee.
Zo zijn ook de rollen in het vierkoppige directieteam van The Chocolate Impact Group verdeeld. De directie bestaat naast Nikkels (operations, sourcing & productie) en Smeeten (marketing & innovatie) uit voormalig Chocolatemakers-cfo Wendy Schuit (finance) en Frank Hofs (commercie, sales).
De teams worden samengevoegd. Chocolatemakers heeft 22 mensen in dienst, waarvan de helft op productie, Hands Off heeft 6 medewerkers. Bij de fusie vallen geen ontslagen. ‘Sommige medewerkers krijgen misschien een andere rol’, zegt Nikkels. ‘Die puzzel zijn we nog aan het leggen.’
Hun eigen rol verandert ook. ‘Als founder ben je voor alles verantwoordelijk’, zegt Nikkels. ‘Ik ken mensen die daarop zijn leeggelopen. Deze fusie is ook bedoeld om als bedrijf minder afhankelijk van de oprichters te worden.’
Landbouwgrond herstellen
Hebben ze er geen moeite mee om geen eigen baas meer te zijn? Smeeten: ‘Absoluut niet. Ik moet zeggen dat ik het nu al veel leuker vind. We hebben allebei teams met goede mensen, kunnen nu professionaliseren en veel sneller groeien. We koppelen die groei aan duurzaamheid, want voor elke verkochte reep willen we een vierkante meter landbouwgrond herstellen of verduurzamen.’
Dat doet het bedrijf via projecten voor regeneratieve boslandbouw. Het wereldwijde landbouwareaal is volgens Nikkels aan het degraderen. ‘Doordat cacaoboeren structureel worden onderbetaald, hebben ze vaak geen geld om hun land goed te onderhouden. Wat gebeurt er dan? De grond raakt uitgeput, waarop ze nieuwe stukken bos platbranden. Als we bestaande landbouwgrond in plaats daarvan kunnen herstellen, voorkomen we dat ook de laatste nationale parken worden opgeofferd.’
Eén hectare landbouwgrond herstellen kost zo’n 3.000 euro. Daarvan legt het chocoladebedrijf de helft in via de (hogere) inkoopprijzen. Het doel is om voor 2030 34,5 miljoen m² te herstellen, qua oppervlakte vergelijkbaar met 500 stadsparken van 7 hectare.
Geen tweede Tony’s
The Chocolate Impact Group wil in 2030 naar een omzet van 20 miljoen euro. Binnen Nederland, want op de thuismarkt is volgens de ondernemers nog genoeg te doen.
‘Hands Off heeft al een sterke positie in de Nederlandse supermarkten. Die ingang willen we gebruiken om ons nieuwe biologische chocolademerk Claro, dat al bij Albert Heijn ligt, breder in de markt te zetten’, zegt Nikkels. ‘Chocolatemakers wordt verkocht in biologische supermarkten als Ekoplaza en Odin, maar de lichtgroene klant die we ook willen bereiken komt daar niet.’
Smeeten: ‘Terwijl dat onze voornaamste doelgroep is: de consument die wel duurzamer, maar vooral lekker wil.’
Zitten de supermarkten die Hands Off verkopen te wachten op nog een duurzaam chocolademerk van hetzelfde bedrijf? ‘Het is een heel ander product’, antwoordt Nikkels. ‘Biologisch en van zogeheten single origin cacao, afkomstig uit één specifieke regio. We onderscheiden ons ook door de verschillende cacaopercentages, in een range van 55 tot 100 procent.’ Chocolade voor de connaisseur, voegt Smeeten toe. ‘Hands Off bedient weer een iets jongere consument.’
Hoe zit het met die andere grote concurrent in het chocoladeschap, Tony’s Chocolonely? ‘Het is niet ons doel om Tony’s te verslaan’, zegt Smeeten. ‘Zij zijn ook goed bezig. We hoeven geen tweede Tony’s te worden, we doen het op onze eigen manier. Ik heb genoeg merken gezien die dat wel hebben geprobeerd, en die zijn allemaal weer verdwenen.’
Productie in Peru
De productie van Hands Off wordt in delen bij de fabriek in het Westelijk Havengebied ondergebracht, die volledig op zonne-energie draait. De productiecapaciteit kan worden opgeschaald tot 800 kiloton chocolade, omgerekend zo’n 8 tot 10 miljoen repen per jaar. ‘Dat komt overeen met onze omzetdoelstelling’, zegt Nikkels. ‘Ik denk dat we daarmee in Amsterdam wel aan onze limiet zitten.’
Het bedrijf kan uitwijken naar Piura, een stad in het noorden van Peru, waar partnercoöperatie Norandino in 2019 een cacaoverwerkingsfabriek opende met hulp van Chocolatemakers. Op jaarbasis wordt hier al 1500 ton aan cacaobonen verwerkt, op dit moment worden er productielijnen voor chocolade toegevoegd.
Alleen de laatste stappen in het proces, het gieten en verpakken van de repen, gebeurt dan nog in Amsterdam. ‘Het is een hoogwaardige fabriek’, zegt Nikkels. ‘Ze hebben exact dezelfde machines staan als wij. Maar dan groter.’
Dit artikel verscheen eerder op MT/Sprout.
Meer lezen over het voedselsysteem van de toekomst? In de nieuwsbrief Kweekvlees & Kool schrijft Change Inc.-redacteur Maaike Kooijman over nieuwe ontwikkelingen en interessante updates. Schrijf je hier in.
