Marc Seijlhouwer 04 maart 2021, 15:53

Gaan zeewierboerderijen rond windparken straks heel Nederland voeden?

Europese consumenten zullen in de nabije toekomst vaker en meer zeewier eten. En dat wier kan dan best wel eens lokaal en duurzaam geproduceerd worden, bijvoorbeeld in boerderijen die rond windturbines op zee liggen. Nu de vraag groeit en een zeewierboerderij goedkoper wordt, zijn meer bedrijven geïnteresseerd in deze zilte zeegroente.

Adobestock zeewier1 De vraag naar zeewier groeit en daardoor worden zeewierboerderijen worden goedkoper. Foto: Adobe Stock

Europeanen eten steeds meer zeewier. Op dit moment belandt 10 procent van de mondiale zeewierproductie hier op een bord. Dat is voornamelijk geïmporteerde zeewier uit Azië. Zelf produceert Europa slechts 1 procent van de in totaal 32,4 miljoen ton wier die wereldwijd wordt geoogst. Maar de Europese markt voor eetbare zeewier groeit en zal in 2030 naar schatting 2 tot 2,8 miljard waard zijn. Europese consumenten vinden plantaardig eten steeds belangrijker (zoals bijvoorbeeld te zien is aan de stijgende verkoop van vleesvervangers). Ook geven consumenten steeds meer de voorkeur aan lokale producten.

Hoge prijzen

Dit alles blijkt uit een onderzoek naar de markt van zeewier, uitgevoerd in opdracht van North Sea Farmers, een beweging van bedrijven met een passie voor zeewier. North Sea Farmers hoopt dat het onderzoek laat zien dat er een groeiende markt is voor het product, waardoor bedrijven het durven om zeewier af te nemen en aan te bieden. “Zo doorbreek je het kip-ei-verhaal dat je bij nieuwe producten hebt”, vertelt Koen van Swam, manager bij North Sea Farmers.

Lees meer: Zeewier: het voedsel van de toekomst

De vraagkant is echter niet de enige issue. Op dit moment is zeewier in Nederland nog een kleinschalige aangelegenheid en daardoor zijn de prijzen hoog. Dat zorgt ervoor dat zeewier alleen rendabel verkocht kan worden als smaakmaker, in kleine hoeveelheden voor veel geld. Van Swam denkt echter dat dat snel zal veranderen. “Wij legden onze eerste 25 meter zeewier, jaren geleden, aan voor hetzelfde bedrag dat we nu nodig hebben voor de aanleg van een proefboerderij van een kilometer. De kosten kunnen snel dalen.”

Grootste boerderij van Europa

Van Swam is met verschillende bedrijven in gesprek over een zeewierboerderij bij een windpark. Welk windpark dat zal zijn, is nog niet bekend, maar er is een intentieverklaring van een afnemer. De boerderij krijgt dan een oppervlak van een vierkante kilometer en is een van de grootste in Europa. “Zo’n boerderij kan 1.000 ton wier per jaar produceren. Dat is een begin van wat we moeten produceren om de groeiende vraag bij te benen.”

Zeewier speelt ook een belangrijke rol in overheidsplannen. North Sea Farmers mikt op 400 vierkante kilometer zeewierboerderijen rond windparken vanaf 2030 en bekijkt hoe deze boerderijen kunnen bijdragen aan de eiwittransitie. “Zeewier kan als vervanger van dierlijke eiwitten wel 1,6 miljoen ton CO2 besparen”, vertelt Van Swam. Ook leveren die boerderijen niet alleen een bron van voedsel, maar zorgen ook voor een beter ecosysteem rond de turbines. Bovendien absorbeert het zeewier CO2 tijdens het groeien, net als andere gewassen dat doen.

Lees meer: Zeewier als biomassa en voedsel wordt goedkoper dankzij nieuwe techniek

Miljarden nodig voor inzet waterstof in energietransitie

De waterstofcoalitie die dit aankaart bestaat uit een bonte verzameling van energiebedrijven als Engie, Eneco en Essent maar ook netbeheerders zoals TenneT, Stedin en Alliander en de havens van Rotterdam en Amsterdam. Ook kennisinstellingen zoals TUDelft en milieuorganisaties Greenpeace en Natuur & Milieu hebben zich aangesloten. Met het waterstofpact wil de coalitie de besluitvorming over waterstof in het nieuwe kabinet versnellen.Silver bulletDat is om meerdere redenen nodig zegt ook speciaal adviseur waterstof van de International Energy Agency, Noé van Hulst in gesprek met Change.Inc. “Er zit een groot gat tussen de duurzame doelen die we internationaal gesteld hebben en de realisatie daarvan. We hebben geen tijd meer om af te wachten.” Daarnaast zullen we alles uit de kast moeten trekken om de doelen te halen. “Waterstof is niet de silver bullet van de energietransitie. Maar het is wel een cruciaal onderdeel. Zonder de inzet van waterstof gaan we de doelen niet halen.”Want waterstof kan worden ingezet in sectoren die veel CO2 uitstoten maar lastig te ‘vergroenen’ zijn zoals de staalindustrie, de scheepvaart en vrachtvervoer. Ook kan het dienst doen als alternatieve grondstof voor plastic en bijdragen aan verduurzaming van de luchtvaart. Bovendien is het een belangrijk middel om duurzaam opgewekte energie voor langere termijn op te slaan.Lees ook: 11.000 ton waterstof die écht van groene stroom komt in Canada4 GigawattOmdat waterstof een energiedrager is, moet het worden geproduceerd. Dat gebeurt nu nog voornamelijk uit aardgas, waarbij CO2 vrij komt. Maar het kan ook gemaakt worden met duurzame bronnen zoals wind- en zonne-energie, de zogenaamde groene waterstof. Daarvoor moeten groene waterstoffabrieken, ook wel elektrolysers, worden gebouwd. Nederland heeft in het Klimaatakkoord het doel gesteld tot 2030 voor 3 tot 4 Gigawatt aan groene waterstoffabrieken te bouwen. Dat doel is nog ver weg. Op dit moment telt Nederland 1 waterstoffabriek met een vermogen van 1 Megawatt.Lees ook: Groene waterstof concurreert in 2030 met aardgasMaar het bouwen van een waterstoffabriek is duur: tussen de 100 en 200 miljoen euro. En dat is nog niet alles. Om de waterstof vervolgens op te slaan en te krijgen waar het nodig is moeten zoutcavernes en het gasleidingenstelsel geschikt gemaakt worden. Volgens de waterstofcoalitie vergt dit alles tussen nu en 2025 een investering van de overheid van 500 miljoen per jaar.TroefkaartenEen goede investering vindt ook Van Hulst. “Nederland beschikt over een aantal troefkaarten als het om waterstof gaat. Het zou onverstandig zijn die niet op tafel te leggen.” Zo hebben we de Noordzee waar grootschalige productie van windenergie mogelijk is. Daarnaast hebben we dankzij de gaswinning in Groningen een van de meest fijnmazige gasnetwerken van Europa. We kunnen dus relatief eenvoudig groene waterstof produceren en transporteren. Daarmee kunnen we onze eigen industrie en transport vergroenen maar – op termijn – ook duurzame energie exporteren.ExportOok met het oog op internationale ontwikkelingen is haast geboden. Andere Europese landen onderschreven eerder al het belang van waterstof. Zo maakte Bondskanselier Merckel afgelopen zomer bekend dat Duitsland 9 miljard uittrekt voor het stimuleren van groene waterstof. Frankrijk en Spanje hebben daar respectievelijk 7 en 10,5 miljard voor over. Uiteindelijk denkt Spanje te kunnen voorzien in ruim 10% van de totale waterstofbehoefte van Europa. Ook Portugal wil op termijn een energie-exporterend land worden en denkt eind 2022 met de productie van groene waterstof te starten.Lees ook: Nederland dreigt achterop te raken met groene waterstofVolgens de waterstofcoalitie heeft Nederland dus geen tijd te verliezen. De regeerperiode 2021-2025 is cruciaal om een inhaalslag te maken en zo te verzekeren dat Nederland meedoet in de Europese kopgroep. "Zo kunnen we kansen voor de regionale waterstofhubs verzilveren en de Nederlandse economische positie verduurzamen en versterken", aldus de coalitie.