Hannah van der Korput
24 oktober 2023, 10:51

Jumbo doet vlees en vega weer terug naar eigen schap; wat werkt wel?

Als experiment legde supermarktketen Jumbo bij zeven winkels de vleesvervangers tussen het vlees in hetzelfde schap. Misschien kiezen mensen dan vaker voor de vegetarische optie, was het idee. Nu blijkt dat dit maar weinig effect heeft, worden vlees en vleesalternatieven weer van elkaar gescheiden. Welke maatregelen werken wél?

Getty Images 1290810297 Een maatregel van de Noorse supermarkt Oda leidde tot minder vleesverkoop en zelfs een stijging in de verkoop van vegetarische producten. | Credits: GettyImages

Volgens een woordvoerster van Jumbo had de actie onvoldoende effect. “We zagen vooral dat mensen die normaal gesproken vegetarisch eten, meer moeite hadden de producten terug te vinden. Ook vleeseters lieten zich nauwelijks verleiden tot een andere keuze”, aldus de zegsvrouw.

Meer nodig

Toen Jumbo eerder dit jaar met de pilot begon, sprak Change Inc. met gedragspsycholoog Chantal van den Berg. “Dit is een goede stap, maar om echt een verandering teweeg te brengen, is er meer nodig”, zei ze destijds. Nu deze voorspelling is uitgekomen, rijst de vraag op wat dan wél helpt.

Wat helpt wel?

Een succesverhaal komt van de Noorse supermarkt Oda. Daar zagen ze de verkoop van vlees dalen nadat klanten werden geconfronteerd met de CO2-voetafdruk van hun aankopen op de kassabon. Volgens Louise Fuchs, hoofd duurzaamheid van Oda, vinden klanten het nagenoeg onmogelijk om te beoordelen welke aankopen klimaatvriendelijk zijn. Daarom kregen producten een label voor hoge, medium of lage CO2-voetafdruk. Dit leidde tot minder vleesverkoop en zelfs een stijging in de verkoop van vegetarische producten. Fuchs: “Eén op de vijf burgers die we verkopen is nu vegetarisch en vegetarische maaltijden zijn een stuk populairder geworden. Het recept van linzensoep stond zelfs in de top 10. Dat was een jaar geleden nog ondenkbaar.”

Klimaatwaarschuwing

Een onderzoek van de Amerikaanse Johns Hopkins-universiteit toont hetzelfde aan. Wetenschappers zochten uit wat de effecten zijn van klimaatnegatieve en -positieve etiketten op de eetkeuzes die mensen maken. Ze vroegen zo’n vijfduizend Amerikanen om een gerecht te kiezen van een menukaart.

De ene kaart gaf aan dat gerechten met rood vlees een negatieve impact hebben op het klimaat. Het gerecht kreeg een rood label met de tekst: “Dit item heeft een hoge uitstoot van broeikasgassen en een hoge bijdrage aan de klimaatverandering.”

De andere menukaart bevat groene labels met een positieve tekst bij duurzamere gerechten zonder vlees. De boodschap: “Dit item is ecologisch duurzaam. Het heeft een lage uitstoot van broeikasgassen en een lage bijdrage aan klimaatverandering.”

Vergeleken met deelnemers uit de controlegroep (die een menukaart zonder labels te zien kregen), koos 23,5 procent meer deelnemers voor een duurzaam gerecht wanneer ze de menukaart met rode labels te zien kregen. Bij het zien van de menukaart met groene labels koos bijna 10 procent meer deelnemers voor een duurzamer product. Volgens de onderzoekers werkt het dus beter als de negatieve impact van eten wordt benadrukt in plaats van de positieve impact.

Volgende stap

Na deze test gaat Jumbo naar andere manieren kijken om de vleesvervangers meer onder de aandacht te brengen bij de klanten. Hoe deze testen eruit zien is nog onbekend. “Bij Jumbo ondersteunen we de transitie naar een meer plantaardig voedingspatroon”, liet woordvoerder Paulien Straeter eerder al weten. “In 2030 willen we een verhouding van 50 procent plantaardig en 50 procent dierlijke producten hebben gerealiseerd. Dit is in lijn met de Nationale Eiwitstrategie. Vanuit deze gedachte breiden we ook ons assortiment vega- en vegan producten steeds verder uit.”

Lees ook:

Europees Parlement wil eiwitten van eigen bodem een boost geven

Eiwitten zijn een essentieel onderdeel van ons dieet. Op dit moment halen we zo’n veertig procent van de eiwitten uit plantaardige bronnen zoals peulvruchten en granen. Deze komen vaak uit het buitenland: 29 procent van de plantaardige eiwitten wordt geïmporteerd van buiten Europa. Om minder afhankelijk te worden van andere landen, roepen de lidstaten op om zelf meer plantaardige eiwitten te produceren. Aantrekkelijk De strategie moet ervoor zorgen dat het verbouwen van eiwitrijke gewassen aantrekkelijker wordt. Met nieuwe regelingen voor peulvruchten en speciale fondsen voor eiwitrijke planten moeten Europese boeren ertoe verleid worden om meer eiwitten te telen. Het voorstel benadrukt dat boeren een sleutelrol vervullen in de eiwittransitie. Biogas Reststromen uit de landbouw kunnen vervolgens weer gebruikt worden om energie uit te winnen. Door afval uit de landbouw, industrie en huishoudens te vergisten, ontstaat biogas. Omdat dit gas ontstaat uit biomassa wordt het gekenmerkt als het hernieuwbaar. In tegenstelling tot aardgas zijn er geen fossiele brandstoffen nodig. Dit zorgt voor de nodige milieuwinst. Etiketten Europarlementariërs vragen daarnaast om meer onderzoek naar de impact en veiligheid van eiwitproductie in Europa. Ook stellen zij een label voor die de ecologische voetafdruk van voedselproducten en diervoeding met elkaar vergelijkt. Actie De nieuwe eiwitstrategie is niet alleen goedgekeurd, maar ook gemaakt door het Europese parlement. Dit is opvallend, aangezien de Europese Commissie ook werkt aan een eigen eiwitstrategie. Deze moet in 2024 gepresenteerd worden. Dat het parlement nu zelf het initiatief neemt, geeft aan dat de Europarlementariërs niet meer willen wachten tot de Europese Commissie met een plan komt. Hoewel het voorstel van het parlement niet bindend is, geeft het toch een serieus signaal af. Lees ook: Groene finance in de lift, EU-wetgeving zorgt voor vertrouwen bij beleggersNatuurherstelwet aangenomen: wat nu?Ontbossingswet is erdoor bij Europees Parlement