Hannah van der Korput
14 november 2023, 11:26

Koffiecups: welke is het meest duurzaam?

Dagelijks worden er heel wat koffiecapsules doorheen gejaagd. De cups zijn gemaakt van plastic, aluminium of biobased materialen. Welke grondstof is het meest duurzaam? Wageningen Universiteit en Research (WUR) deed er onderzoek naar.

Getty Images 611228874 De verschillende materialen werden getoetst met de Material Circularity Indicator (MCI). Volgens de WUR is het een van de meest complete instrumenten. | Credits: Getty Images

Projectleider Ingeborg Smeding stelt dat koffiedik het meest bijdraagt aan de uitstoot van broeikasgassen. Maar ook het materiaal van de cups heeft aanzienlijke impact. Hoeveel impact precies, dat zocht het onderzoeksteam uit.

Alles meenemen

De verschillende materialen werden getoetst met de Material Circularity Indicator (MCI). Volgens de WUR is het een van de meest complete instrumenten. De hoeveelheid materiaal dat gerecycled wordt, het gebruik van gerecycled content, de efficiëntie van het recyclingproces, biobased materiaalgebruik, herbruikbaarheid en de gemiddelde levensduur worden allemaal meegenomen. Smeding: “Het unieke aan dit onderzoek is dat we niet alleen naar de uitstoot van broeikasgassen hebben gekeken, want dat is maar een deel van het verhaal. Door ook rekening te houden met de circulariteit van de materialen krijgen we een breder perspectief op de duurzaamheid van de verschillende opties.”

Composteerbare biobased capsules meest duurzaam

De biobased capsules – gemaakt van bijvoorbeeld suikerriet en maïs – kwamen als beste uit het onderzoek. De MCI geeft een score van 100 procent circulariteit wanneer de cups worden gecomposteerd. Zowel het koffiedik als het capsulemateriaal kunnen in de kringloop blijven, omdat ze via de biosfeer “organisch gerecycled” worden tot compost. Composteerbare opties blijven duurzaam, zelfs wanneer consumenten de capsules in de ‘verkeerde’ container weggooien.

Al is er volgens de WUR nog een belangrijk struikelblok in Nederland: composteerbare koffiecapsules worden momenteel niet geaccepteerd bij het gescheiden ingezamelde GFT-afval. Dit om te voorkomen dat consumenten daaraan gaan wennen en vervolgens ook de aluminium cups erin gooien. Aanbieders van afbreekbare cups gaan dus vooralsnog gebukt onder de regels die voor aluminium gelden.

Aluminium

Aluminiumcapsules komen op de tweede plaats. Het materiaal is in principe oneindig te recyclen, maar de WUR plaatst hier wel een kanttekening bij. Omdat vreemde elementen zich in het aluminium ophopen, wordt de grondstof na verloop van tijd minder soepel.

Daar komt bij dat de capsules eerst moeten worden ingeleverd voordat ze gerecycled kunnen worden. Dat inzamelingspercentage ligt nu op 35 procent. In de praktijk blijkt het lastig op te krikken. Koffiegigant Nespresso zoekt hiervoor de samenwerking op met afvalverwerkers en richt zich op communicatie. “We roepen iedereen op om gebruikte koffiecups in te leveren. Waar we naartoe moeten, is dat 100 procent van de capsules terugkomt zodat we alles kunnen recyclen”, zei Kika Buhrmann, directeur van Nespresso Nederland, eerder. De MCI van aluminium cups komt neer op 60 procent.

Plastic

Ten slotte laat het onderzoek zien dat conventionele, op fossiele brandstoffen gebaseerde kunststoffen niet passen in een circulaire economie. De capsules en het gebruikte koffiedik worden beiden niet gerecycled. De MCI ligt onder de 50 procent.

Lees ook:

Deze technologie helpt eilandbewoners aan goedkopere en duurzamere energie

OTEC is een emissie-arme technologie die gebruik maakt van het verschil in temperatuur tussen oppervlaktewater en dieptewater. De warmte van oppervlaktewater wordt gebruikt om een werkvloeistof te verhitten, waarmee een generator in werking wordt gezet die elektriciteit opwekt. Het koude dieptewater wordt vervolgens gebruikt om de werkvloeistof weer af te koelen, zodat deze opnieuw kan worden gebruikt. Het is een proces dat in theorie oneindig kan blijven doorgaan; zeer voordelig voor de productie van hernieuwbare stroom.De OTEC-cyclus.Geschikt voor tropische eilanden Eerder zei Maarten Berkhout (bestuurslid bij de Nederlandse Branchevereniging voor Energie uit Water) tegen Change Inc. dat OTEC niet geschikt is voor Nederland. De temperatuurverschillen van het omliggende water zijn daar niet groot genoeg en het ontbreekt er aan diepte. Maar bij (met name tropische) eilanden is dit wel het geval. Daar leent de techniek zich goed om hernieuwbare energie op te wekken. Een Britse start-up genaamd Global OTEC zet zich in om het concept van OTEC beschikbaar te maken voor tropische eilandbewoners. Volgens het bedrijf betalen zij namelijk wereldwijd het meeste voor hun energie, hoofdzakelijk uit fossiele bronnen en geïmporteerd uit andere landen. Hoewel OTEC soelaas kan bieden, blijkt de technologie duur om te ontwikkelen. Global OTEC lijkt nu een stap in de goedkopere richting te hebben gezet. Enkele pijplijn De start-up heeft een kosteneffectieve en modulaire OTEC-installatie ontwikkeld, genaamd Dominique, met een vermogen van 1,5 megawatt (genoeg om ongeveer 1.500 Amerikaanse huishoudens van stroom te voorzien). Dat is ruim in vergelijking met een bekende OTEC-installatie in bijvoorbeeld Hawaii, die een vermogen heeft van 100 kilowatt. Dominique drijft op de zee en maakt gebruik van een enkele, lange pijplijn om het water rond te pompen. Dat is ook gelijk de grootste kostenbesparing, aangezien ‘normale’ OTEC-installaties prijzig zijn vanwege een veelvoud aan dure pijpleidingen. Global OTEC meent dat de installatie zo’n 2,5 tot 3 miljoen dollar (2,3 tot 2,8 miljoen euro) kost om te bouwen. Hetzelfde geldt voor de eerdergenoemde installatie in Hawaii, maar daar is het te leveren vermogen dus een stuk lager. Dominique zou daardoor kostenefficiënter zijn. Dat is met name aantrekkelijk voor eilanden die behoren tot de Small Island Developing States, eilanden die net zo worstelen met verduurzaming als ontwikkelingslanden. Natuurvriendelijk Omdat de installatie offshore wordt geplaatst – weg van land – hoeft er geen natuur voor opgeofferd te worden. Ook landbouwgronden leiden er dus niet onder. Daarnaast heeft Global OTEC stappen ondernomen om het behoud en de kwaliteit van zeeleven te garanderen. De installaties zijn geïsoleerd zodat geluid en trillingen van de generatoren zich niet verspreiden. Ook voorkomt een raster dat zeedieren in de pijpleiding kunnen klimmen, al geeft Global OTEC aan dat ze dat van nature al niet doen. Testen De start-up werkt nu aan het grondig testen van de installatie. Als alles volgens planning verloopt, hoopt Global OTEC in 2025 de markt te kunnen betreden. Lees ook: Duizenden liters drinkwater maken met de kracht van de golvenWetenschappers maken met zonne-energie drinkwater van zeewater: 'Goedkoper dan kraanwater'Vader en dochter runnen start-up: goedkoop zonnestroom opslaan met wateraccu