André Oerlemans
15 april 2022, 10:30

Natulatte: havermelk in koffieautomaat scheelt 500.000 ton CO2

Nederlanders drinken op kantoor alleen al 5,6 miljard koppen koffie per jaar uit de automaat. In de helft zit koemelkpoeder. Leverancier van plantaardige koffie- en chocolademelk Natulatte wil voor al die koemelk een alternatief bieden in de vorm van havermelk. Dat kan miljoenen liters water en 500.000 ton CO2 besparen. Om dat doel te bereiken zoekt de start-up investeerders of een fusiepartner.

Natulatte 1 Boukje Geerdink (links) en Astrid van Santen van Natulatte | Credits: Natulatte

In de discussie over klimaatmaatregelen staat het terugdringen van de vleesconsumptie hoog op de prioriteitenlijst. Tweederde
van alle landbouwgrond in de wereld wordt gebruikt als grasland voor vee of voor de teelt van veevoer. In Zuid-Amerika worden jaarlijks miljoenen hectaren regenwoud gekapt voor de teelt van soja voor Europese koeien of voor het grazen van runderen voor de export van vlees. Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN is veehouderij verantwoordelijk voor 14,5 procent van alle uitstoot van broeikasgassen in de wereld. Voor de productie van een kilo rundvlees is bovendien 15.000 liter water nodig. Volgens oprichter en directeur Astrid van Santen van Natulatte is de voetafdruk van zuivel van koeien net zo groot. “Want zuivel behoort immers tot dezelfde keten als de vleesketen”, stelt ze.

Lees hier alles over de impact van de veeteelt

Rekensom toont enorme besparing

In de rekensom die Van Santen maakt voor investeerders benadrukt ze de urgentie. Op de werkvloer in Nederland staan 350.000 koffieautomaten. Dan zijn de automaten op scholen en op benzinestations nog niet eens meegerekend. Gemiddeld halen werknemers drie kopjes koffie per dag. Dat zijn er op jaarbasis 5,3 miljard. “De helft daarvan zijn latte-drankjes zoals chocomel, cappuccino, latte of Wiener melange”, zegt Van Santen. “Dat zijn dus 2,3 miljard melkdranken per jaar. Als je daarin de koemelk vervangt door plantaardige melk, kun je enorm besparen.”

Ze heeft uitgerekend dat het vervangen van één zak melkpoeder 17 kilo CO2-uitstoot bespaart. Uit zo’n zak gaan 75 kopjes cappuccino, dus omgerekend naar die 2,3 miljard kopjes koffie met melk scheelt dat op jaarbasis 500 miljoen kilo CO2, oftewel 500.000 ton. Per zak bespaar je verder 4785 liter water en 68 vierkante meter landoppervlak

Lees hier hoe havermelkproducent Oatly naar de beurs ging

Morele plicht

Haar bedrijf bestaat inmiddels drie jaar en levert sinds eind 2020 plantaardige havermelkpoeder aan diverse koffieleveranciers, bedrijven en instellingen. Onder meer aan marktleider Selecta, al is dat nog op bescheiden schaal. Natulatte is ook al te verkrijgen in alle 17 filialen van de Makro en via vele Nederlandse en Duitse koffiedistributeurs. De veganist zegde in 2019 haar baan op, ruilde haar leasebak in voor een kleine auto en begon aan haar missie voor duurzame, diervrije consumptie. Het idee voor Natulatte ontstond eerder al aan de koffieautomaat van een kantoor. Ze besefte dat ook die niet diervrij is. Met haar plantaardige creamer wil ze een beter, duurzamer en vooral lekker alternatief bieden. “Als je iets kunt doen, moet je het ook doen. Dat is ieders morele plicht. Dit is mijn manier van activisme. Ons motto is: go green in your coffee machine”, zegt Van Santen. Haar bedrijf werd in 2020 genomineerd voor de ASN Bank Wereldprijs, stond in de Top 20 van de Rabo Duurzame Innovatieprijs en werd derde bij de Vegan Awards in de categorie Beste Vegan Ondernemer. In 2021 werd het innovatieve bedrijf beloond met een plek in de KVK Innovatie top 100 en werd Natulatte genomineerd voor de Horecava Innovation Award 2022. Daarna overleefde het ternauwernood de coronacrisis, maar nu is Van Santen klaar om een volgende stap te maken. Ook in het buitenland. Om te kunnen groeien zoekt ze investeerders of een fusiepartner.

Zie hier de presentatie van Natulatte bij ASN Bank:

Impact Hub Amsterdam

Van Santen werd de afgelopen tijd ondersteund door Impact Hub Amsterdam. Die richt zich samen met partners als Stichting DOEN, het ministerie van LNV, Generous Minds, Brave New Food, Food Hub en De Brauw Blackstone Westbroek onder meer op de voedseltransitie. Voor innovatieve startups als Natulatte bouwt de hub in het kader van het Sustainable Food Ecosystem-programma een netwerk van partners, experts en financiers die nodig zijn om bedrijven te laten groeien. In de afgelopen jaren is hier 25 miljoen euro aan investeringsgeld voor opgehaald. Van Santen maakte contact met diverse ondernemers die bezig zijn met de eiwittransitie en met potentiële investeerders.

Voor de veeteelt wordt in de Amazone veel oerwoud gekapt | Credit: Adobe Stock

Bedrijven delen netaansluiting in energiecollectief

“Dit is echt uniek in Nederland”, zegt Sanne Castro. Als manager engineering en advies bij Joulz was hij nauw betrokken bij de ontwikkeling van het energiecollectief. “Zonder deze oplossing had de helft van de bedrijven zich hier niet kunnen vestigen.” Netcongestie groeiend probleem Netcongestie is een groeiend probleem door heel Nederland. Doordat we steeds meer zelf stroom opwekken en elektrificeren neemt de vraag naar transportcapaciteit toe. Ook op Schiphol Trade Park konden niet alle vijftien bedrijven die zich wilden vestigen stroom afnemen. De vier ondernemingen die als eerste een bouwvergunning hadden konden een aansluiting aanvragen bij netbeheerder Liander. Daarna was het op. Voor de overige elf bedrijven was toen de keuze: verkassen of voor je eigen energievoorziening zorgen. Zoals Joulz voor het distributiecentrum van Intospace deed, dat geheel zelfvoorzienend werd met behulp van 22.000 zonnepanelen, batterijen en een gasgenerator. “Je kunt je voorstellen dat dit een heel dure oplossing is”, zegt Castro. “Dan heb je het over miljoenen, terwijl een netaansluiting over tonnen gaat.” Virtueel stroomnet Ook de andere bedrijven zonder aansluiting zochten naar dit soort oplossingen. Totdat gebiedsontwikkelaar SADC met het idee kwam voor het virtuele stroomnet. “Het houdt in dat de vijftien bedrijven de vier beschikbare aansluitingen delen en elkaar van stroom voorzien”, zegt Castro. Dat kan omdat netaansluitingen vaak veel meer vermogen hebben dan nodig is. “Bedrijven vragen vaak twee keer of zelfs drie keer zoveel vermogen aan dan ze nodig hebben. Dat vermogen is dus voor het grootste deel van het jaar over.” Daar komt bij dat de bedrijven niet allemaal op hetzelfde moment dezelfde hoeveelheid stroom nodig hebben. Op het bedrijventerrein zitten distributiecentra, kantoren en ook een hotel. “Een van de bedrijven heeft veertig elektrische vorkheftrucks, een ander heeft volcontinue robots aan het werk en weer een ander maakt gebruik van vriescellen voor het opslaan van producten”, zegt Castro. “Ze hebben dus allemaal een ander energieprofiel.” Stroom delen Bovendien wekken verschillende bedrijven zelf stroom op met behulp van zonnepanelen. Ook die stroom gaan ze met elkaar delen. Door vraag en aanbod slim op elkaar af te stemmen hebben ze nooit meer transportvermogen nodig dan die vier aansluitingen die beschikbaar zijn. Volgens de projectmanager van SADC Arnoud van der Wijk kan zo tot wel 90 procent van de stroomvraag van alle bedrijven (met én zonder capaciteit) gewoon uit het net worden geleverd. Tijdens piekmomenten wordt de beschikbare netcapaciteit aangevuld met (zonne)energie uit batterijen en als het echt niet anders kan met generatoren op aardgas. Aardgasgebruik verlagen Als ze niet hadden samengewerkt en elk bedrijf op het terrein zelfvoorzienend was geworden, zou het aardgasgebruik aanzienlijk hoger liggen. “Door samen te werken reduceren de bedrijven het gasgebruik met 60 tot 90 procent”, zegt Castro. “Dat willen we nog lager krijgen door ook te sturen in het energieverbruik. Bijvoorbeeld door het laden van vorkheftrucks te spreiden.” Maar zo ver is het nog niet. Spil in het virtuele stroomnet is het energiemanagementsysteem van technologiebedrijf Spectral Energy. “Je kunt elk bedrijf op het Schiphol Trade Park als een energie-eiland zien dat zijn eigen stroom opwekt en vraagt”, zegt Castro. “Een computer stuurt al die verschillende energie-eilanden aan en zorgt ervoor dat iedereen altijd stroom heeft.” Daarbij maakt het gebruik van realtime-informatie over de gebruiksprofielen van de aangesloten bedrijven in combinatie met weersvoorspellingen, gasprijzen van verschillende leveranciers en batterijcapaciteit. Het systeem zet de meest duurzame energie als eerste in. Eerste keer Het is de eerste keer dat bedrijven netaansluitingen delen. Maar gezien de toenemende problemen op het elektriciteitsnet zal het vast niet de laatste keer zijn, denkt Castro. “De rest van Nederland krijgt dit probleem ook. En deze oplossing is ook elders goed toe te passen.”Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.