Eva Segaar 08 oktober 2021, 10:00

Niels Wielaard, CEO van Satelligence: "Voorheen werd er veel gepraat en weinig gedaan, maar dat kan sinds de komst van data echt niet meer"

Niels Wielaard is oprichter en CEO van Satelligence, een bedrijf dat via satellietverbindingen wereldwijd bossen en regenwouden in de gaten houdt om zo kap tegen te gaan en beheer te stimuleren. “Er ontstaat nu een nieuwe situatie waarbij technologie in de bedrijfsprocessen geïntegreerd raakt.”

Usgs q TV6c2pjb Bo unsplash Via de satellietverbindingen kunnen de medewerkers van Satteligence zien of er in Indonesië ontbost wordt

Wat is je visie op een duurzame toekomst?

“Ik heb environmental sciences gestudeerd in Wageningen. Toen ik die studie in 1995 begon was duurzaamheid nog echt niet zo populair als nu. En toen we vijf jaar geleden begonnen met Satelligence moesten we nog aan iedereen uitleggen waarom het zo belangrijk is wat wij doen. Maar dat is veranderd, inmiddels hebben we het tij mee. Dat betekent dat we nu ook concreet kunnen praten over actie. Voorheen werd er veel gepraat maar weinig gedaan. Dat gaat niet meer nu we het ook echt kunnen meten met data.

Het zaadje voor Satelligence werd geplant toen ik tijdens mijn studie naar Indonesië ging. Daar zag ik hoe bossen gekapt werden om plaats te maken voor allerhande plantages. Logisch, want de mensen daar hebben ook een inkomstenbron nodig. Maar hoe kun je nou duurzaam ontwikkelen met het in acht nemen van de natuur en het beheren daarvan? Daar wilde ik iets mee doen, om aan de ene kant bedrijven en belanghebbenden te helpen om minder uit te stoten, en aan de andere kant de biodiversiteit te helpen herstellen. En consumenten vandaag de dag vinden het ook belangrijk om te weten waar hun spullen en eten vandaan komen, en die willen niet dat het milieu vervuild wordt om dat te maken, of dat er regenwoud in de amazone voor wordt gekapt. Sinds 2000 werk ik in de wetenschap en was ik hiermee bezig, maar ik merkte dat wat je had onderzocht te weinig werd gebruikt om impact mee te maken, het bleef vooral in de wetenschap zelf hangen. Dus richtte ik in 2016 Satelligence op. We richten ons op landbouwgrondstoffen, en houden met satellieten in de gaten waar palmolie, soja, cacao en koffie vandaan komt, en of daar niet voor wordt ontbost.”

Changemaker Niels Wielaard

Hoe geef je leiding?

“We begonnen dit bedrijf met z’n drieën, en dan doe je natuurlijk nog een heleboel zelf. Maar hoe groter we werden, hoe meer ik moest delegeren. Zodat de mensen die veel meer verstand hebben van bepaalde dingen dat werk kunnen oppakken, en we samen vondsten en ervaringen kunnen delen. En ik merk dat het ook wel een reis voor mij is: we groeien supersnel, en zitten nu in een fase dat we ook op c-level mensen willen aannemen. Mijn rol verandert steeds, maar ik blijf wel degene die de koers bepaalt en helpt om bij te sturen waar nodig. Want er kan een heleboel, maar als we alles oppakken is het niet efficiënt. Ik geef vooral veel ruimte aan het team, en ik help bij het stellen van prioriteiten. Bij ons bedrijf werken nu 30 mensen, vooral remote, en we hebben vijf kantoren over de wereld. Wat ik mooi vind om te merken is dat alle medewerkers dezelfde mindset hebben, ze willen echt impact maken om te zorgen voor een betere planeet. Ik hoef ze daarom weinig uit te leggen, want ze weten zelf wel waar we naartoe gaan en wat ze daarvoor moeten doen.”

Welke impact heb je al gemaakt?

“Vijf jaar geleden waren er nauwelijks bedrijven die onze inzichten gebruikten om de bedrijfsvoering te verduurzamen of om te laten zien dat ze goed bezig zijn. Dankzij onze klanten en andere partijen in de sector kunnen we laten zien wat het nut is, en dat slaat aan. Er ontstaat nu een nieuwe situatie waarbij technologie in de bedrijfsprocessen geïntegreerd raakt. Daar ben ik het meest trots op. En nu kunnen de grootste retail– en consumerbrands samen met hun toeleveranciers duurzamer werken. We willen daarom zoveel mogelijk marktpartijen integreren, zodat we alle palmolie, koffie en cacao-arealen kunnen dekken. Maar ook andersom: bedrijven kunnen mooie beloftes doen over compensatie, maar wij kunnen monitoren of dat ook echt gebeurt en de CO2-uitstoot vastgelegd wordt, door bos aan te planten of het te laten staan. We werken daarvoor samen met de Rabobank, waarover we aan hen rapporteren. Dat maakt het CO2-compensatiesysteem ook betrouwbaar. Ook werken we samen met de WUR en gooien wij alle informatie en data open, zodat iedereen over de situatie in de bossen kan leren. Want ik geloof dat je alleen samen grote impact kunt maken.

Inmiddels tracken we 6 miljard hectare tropisch bos. Bij palmolie tracken we al 100 procent van de plantages. Als we zien dat er iets aan de hand is, praten we met de afnemende bedrijven als Modelez of Unilever bijvoorbeeld, waar ze ontbossing moeten stoppen. En als de klant in gesprek gaat met de toeleverancier en vertelt dat hij die palmolie niet wil afnemen, kunnen wij ook tracken of hij echt is gestopt. Maar het kan ook zijn dat die palmolie dan wordt verkocht aan bijvoorbeeld China. Dan verplaats je het probleem alleen maar, daar moeten we scherp op zijn. Hoewel ik merk dat ze ook daar steeds meer focussen op duurzaam verkregen palmolie, omdat ze steeds vaker met toeleveranciers in gesprek gaan. Uiteindelijk gaat die interactie ervoor zorgen dat ze ook in China de juiste beslissingen gaan nemen.”

Wil je meer weten over duurzame landbouw? Lees het dossier of blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief.

Marieke de Ruyter de Wildt maakt een blockchain voor voedsel: "Iedereen wint erbij, maar mensen vinden het ook eng omdat het nieuw is"

Wat is je visie op hoe we naar een duurzame toekomst moeten komen? “Mijn focus zit op agrifood, dat heeft een landbouwcomponent en een consumentencomponent. Landbouw is maar een klein onderdeel van onze economie, maar heeft enorm veel invloed. We zijn immers allemaal consument en we moeten allemaal eten. Daarnaast is de invloed van eten op gezondheid enorm. We worden dan wel ouder en langer, maar krijgen ook meer te maken met allergieën en tekortkomingen, omdat er ook slechte dingen in ons eten zitten, zoals vetten en suikers. De oorzaak daarvan zit in het agrifoodsysteem, de productie van ons eten. Ketens zijn heel lang en complex geworden. Het goede nieuws is dat er ook een korte termijn oplossing is en die heet transparantie. De hele keten moet transparant worden. De snelste route om dat te doen is met nieuwe blockchaintechnologie. De tech-powered future of food, zo noemen wij dat bij The New Fork. De gehele agrifood-blockchain moeten we in acht jaar voor elkaar krijgen, dus we hebben haast. Veel haast. Veel te weinig mensen omarmen die urgentie. Ik heb veel op de Wageningen Universiteit doorgebracht, en daar wordt nog veel geouwehoerd, terwijl we die tijd niet meer hebben. In de Verenigde Staten kunnen we nog dertig keer oogsten voordat de bodem is uitgeput, dat is maximaal vijftien jaar! Ik ben kritisch op Wageningen, waar ik heb gewerkt en gestudeerd. Door achterover te leunen hebben we onze innovatievoorsprong weggegeven, terwijl we zo veel innovatiecapaciteit in Nederland hebben. Daarom heb ik The New Fork in Nederland gevestigd: wij moeten innovatie sneller implementeren om te kunnen innoveren. Kijk naar Singapore, of Israël, daar gaat het allemaal veel sneller dan hier in Europa. We overleggen hier te veel, de politiek raakt steeds verder afgedwaald. Dat vertraagt enorm.”Changemaker Marieke de Ruyter de WildtHoe geef je leiding? “Een goede leider heeft een heldere en consistente visie, creëert ruimte om te excelleren en werkt samen. De niet lullen maar poetsen mentaliteit, waarbij we veel meer bruggen moeten slaan en moeten netwerken met elkaar, omdat we steeds meer met elkaar verbonden zijn over de hele wereld. Je moet uit je veilige huisje. Dat durven te weinig mensen. Je moet goede allianties bouwen die Den Haag en de Europese Unie verder helpen, dat gaat nu nog veel te langzaam. Bij The New Fork werken nu een man of twintig, en dat gaat de komende weken verder groeien omdat we bezig zijn met een investeringsronde. Onze medewerkers zijn ‘fast and curious’, we werken scrum en agile, en laten mensen in hun eigen capaciteit excelleren. Er heerst geen hiërarchie.” Welke impact heb je al gemaakt? “Met de Open Food Chain (OFC) voor de sappensector, juicychain.org, wordt realtime publiekelijk gerapporteerd over de duurzaamheidsambitie in die keten. En dat is niet iets kleins: er gaat 20 miljard euro in om. Alle grote jongens zitten erin, zoals Refresco. We zijn dit ook aan het opzetten voor vis en soja, grote proteïnebronnen, maar dat zijn complexere ketens. Zo zit in 70 procent van de producten in de supermarkt soja. Uiterlijk 2030 moet de gehele agrifood-supplychain in de Open Food Chain staan. Om dat te kunnen doen houden we nu een investeringsronde, waarmee we 2,9 miljoen euro ophalen. Daarmee maken we het muntje van de blockchain- dat food heet - publiek, waarmee het een soort bitcoin wordt. Door food verhandelbaar te maken, wordt het gebruik van de Open Food Chain enorm versnelt en is de ambitie haalbaar. Het is een hele nieuwe wereld. Tot nog geen maand geleden wilden we het bestaande agrifoodsysteem hierin meenemen, maar de urgentie is daar te laag. We komen nu nog weg met het systeem zoals het is, kijk maar naar de Zembla aflevering van laatst over de echte prijs van voeding. We gaan met de food-munt de kracht van de consument activeren. Mensen krijgen allergische reacties op eten, door middelengebruik op het land en in de verwerking. Als je meedoet aan Open Food Chain, kun je laten weten dat je van een bepaald product allergie krijgt en daarvoor krijg je food tokens. Retailers of merken die wat met dat product gaan doen krijgen daar ook een beloning voor. Zo kun je met blockchain nieuwe incentives bouwen, beloningen, dwars door de status quo heen. Dat brengt transparantie, iedereen wint erbij, maar mensen vinden het ook eng, omdat het iets nieuws is en ze het nog niet helemaal snappen. Laatst gaf ik een presentatie bij de Rabobank. Zij geven natuurlijk leningen aan bedrijven maar zitten vast in het oude systeem. Het hoofd van innovatie en blockchain zei toen nul voor ons te kunnen doen, maar persoonlijk wel te willen investeren. Kijk, dat geeft de kracht van vernieuwing aan.” Wil je meer weten over duurzame landbouw? Lees het dossier of blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief.