Hannah van der Korput
24 juli 2023, 13:30

Nieuw onderzoek naar zuiveleiwitten zonder dieren

Melk of kaas maken zonder koe of geit: met precisiefermentatie is het mogelijk. Welke kansen heeft dit voor de voedingsindustrie? En wat zijn de risico’s’? Diverse partijen doen gezamenlijk onderzoek naar de productie van zuiveleiwitten op een diervrije en veilige manier.

Adobe Stock 605352347 Precisiefermentatie heeft voordelen. Zo is er minder land nodig om veevoer op te laten groeien of koeien te laten grazen. | Credits: Adobe Stock

Voor het onderzoek werken diverse partijen samen. Onder andere de Nederlandse Topsector Agri & Food, Wageningen Universiteit en Research (WUR) en Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) doen mee. Met merken zoals Those Vegan Cowboys en Real Deal Milk is ook het bedrijfsleven vertegenwoordigd.

Hoe werkt precisiefermentatie?

Fermentatie is de voorloper van precisiefermentatie. Fermentatie is een proces waarbij bacteriën, schimmels en gisten worden gebruikt om voedingsmiddelen te maken. Hierbij kan je denken aan yoghurt, bier en zuurkool. Precisiefermentatie gaat nog een stap verder. Door nieuwe technieken is het mogelijk om heel precies te werk te gaan. Bacteriën en schimmels kunnen zo worden aangepast dat ze de gewenste ingrediënten produceren. Het is een verfijnde vorm om ingrediënten te maken die we nu nog van dieren of planten krijgen. Op die manier biedt precisiefermentatie een diervrij alternatief voor zuiveleiwitten.

Snelle productie met minder uitstoot

En dat heeft voordelen. Met precisiefermentatie is veel minder land nodig om veevoer op te laten groeien of koeien te laten grazen. De milieu-impact van zuivelproducten wordt zo een stuk minder. Ook worden de productieprocessen verkort. Omdat precisiefermentatie in het lab plaatsvindt, is er minder tijd nodig om bijvoorbeeld kaas te maken.

Voedselveiligheid

Als het aankomt op voedselveiligheid, zijn er wel zorgen. Het onderzoek richt zich dan ook op de veiligheid in de hele productieketen van diervrije zuiveleiwitten, van fabriek tot het eindproduct. In het kader van voedselfraude zijn de onderzoekers ook geïnteresseerd in de verschillen tussen diervrij-geproduceerde eiwitten en zuiveleiwitten afkomstig van dieren en hoe die eiwitten te herleiden zijn. Daarnaast speelt de acceptatie van diervrije zuiveleiwitten door consumenten een rol. Want wanneer zuiveleiwitten zonder dieren verkrijgbaar zijn, moeten ze natuurlijk wel worden verkocht.

Lees ook:

Goed nieuws voor zonneboeren: hop groeien onder zonnepanelen is geen klein bier

Josef Wimmer boert in het Duitse Au in der Hallertau, een gemeente die bekend staat om haar grootschalige hopproductie. Sinds kort heeft hij een zonnepark aangelegd op zijn boerderij, waarmee zo’n 250 woningen kunnen worden voorzien van stroom. Om die aanleg niet ten koste te laten gaan van zijn hop-oogst, heeft Wimmer in samenwerking met een lokaal zonnetechnologiebedrijf geëxperimenteerd met het groeien van hoppplanten onder de zonnepanelen. Die plaatsten ze op palen, zodat de planten genoeg ruimte hadden om op te komen. Gezondere en koelere gewassen Wat bleek: dat gaat prima. De hopplanten groeien zoals normaal, en de zonnepanelen brengen zelfs voordelen die de oogst kunnen vergroten. Zo biedt hun schaduw bescherming tegen de zon, waarvan de warmte schadelijk kan zijn voor de hop. In het kader van toenemende warmte, zoals nu onder meer in het zuiden van Europa merkbaar is, biedt de vondst perspectief voor het verbouwen van warmtegevoelige gewassen. Ook kunnen de zonnepanelen ervoor zorgen dat regenwater langer in de bodem blijft, en dat hopplanten gezonder blijven en minder vatbaar zijn voor ziekten. Dubbel ruimtegebruik Los van de voordelen voor Wimmers oogst en potentieel die voor andere boeren, is de vondst een opsteker voor het dubbele gebruik van ruimte. Een veelbesproken nadeel van zonneparken is namelijk dat er veel ruimte voor nodig is, wat in Nederland een kostbaar goed is. Door de aanleg van zonneparken te combineren met andere bezigheden, wordt dat nadeel enigszins tenietgedaan. “Aangezien er al zonnepanelen waren op de boerderij (van Wimmer, red.), was het een logische stap om ze een tweede doel te geven door ze op palen boven de gewassen te plaatsen”, zei Bernhard Gruber, een betrokkene bij het project. Meer experimenten Wimmer is de eerste boer die experimenteert met hopgroei onder zonnepanelen. Maar andere gewassen worden wereldwijd wel al aan testen onderworpen. Agri-PV, zo heten die projecten samen. Change Inc. schreef eerder bijvoorbeeld over fruitteler Maarten van Hoof die succesvol frambozen teelt onder zonnepanelen. De panelen beschermen de frambozen tegen regen en wind, wat voorheen met folie gebeurde dat veelvuldig vervangen moest worden. Dat hoeft met het telen onder zonnepanelen niet meer. Er zijn vergelijkbare verhalen van andere fruitsoorten zoals aardbeien. Toch klinken er soms ook minder hoopvolle geluiden. De teelt van fruitsoorten kan dan wel succesvol zijn, het is wel mogelijk dat de uiteindelijk oogst iets lager uitvalt dan zonder de schaduw van zonnepanelen. Vorig jaar bleek uit de voorlopige resultaten van een grootschalig project dat de opbrengst van frambozen onder zonnepanelen 5 procent per hectare lager was dan in de open lucht. Bij aardbeien liep dat percentage op tot wel 25 procent. Lees ook: Niet-verkocht voedsel verplicht doneren, is dat een goed idee?11.988 zonnepanelen voor versfabriek in netcongestiegebiedBiologisch verkoopt online veel beter dan in de winkels: waarom?