Eva Segaar 06 mei 2021, 10:55

Onderzoek WUR: Biologische melkveehouderij kan helpen met oplossen stikstofprobleem

Biologische melkveebedrijven kunnen bijdragen aan het oplossen van de stikstofproblematiek, blijkt uit onderzoek van de Wageningen Universiteit en Research (WUR). De ammoniakemissies van bioboerderijen zijn er een stuk lager (22 procent) vergeleken met de gangbare melkveehouderij.

Adobestock koe klaver biodiversiteit De WUR deed het onderzoek in opdracht van Biohuis, een vereniging van biologische boeren. Beeld: AdobeStock

Het onderzoek geeft een aantal redenen voor de lagere uitstoot. De biologische landbouw stoot minder ammoniak uitstoot omdat de dieren meer buiten zijn, er minder samen op één hectare staan, er minder eiwit in het voer zit, er minder wordt bemest en omdat er geen kunstmest wordt gebruikt.

De WUR deed het onderzoek in opdracht van Biohuis, een vereniging van biologische boeren. De onderzoeksvraag richtte zich op de potentiële reductie van ammoniakemissie van de biologische landbouw ten opzichte van gangbare landbouw, en wat de voordelen zouden kunnen zijn als bedrijven in de buurt van Natura 2000-gebieden omschakelen naar biologisch. 

Hoe zat het ook alweer met de stikstofcrisis?

Stikstof komt in veel verschillende vormen, maar de schadelijke vorm bestaat uit ammoniak (NH3), dat ontstaat wanneer stikstof verbinding maakt met waterstof. Dat gebeurt in de landbouw als de urine en poep van koeien of varkens bij elkaar komt. In Nederland is de landbouw daarmee verantwoordelijk voor veertig procent van de stikstofuitstoot. Ter vergelijking: zes procent komt van verkeer, zes van huishoudens en één procent uit de bouw. 

Als stikstof in een Natura 2000-gebied neerdaalt, groeien planten die daar goed op gedijen beter, waardoor ze de andere planten overwoekeren. Dat is slecht voor de biodiversiteit. De Raad van State besloot daarom in 2019 dat de overheid meer moet doen om de stikstofuitstoot te verminderen. Nederland ging op slot, wat leidde tot boerenprotesten en een bouwstop. Nog niet uitgelezen over de stikstofcrisis? Lees hier onze explainer. 

Overschakelen van gangbaar naar biologisch biedt perspectief

Volgens onderzoeker Gerard Migchels kan de biologische melkveehouderij, doordat de amoniakemmissie 22 procent lager is, bijdragen aan het oplossen van de stikstofproblematiek. “Er is perspectief als gangbare melkveebedrijven in de omgeving van Natura 2000-gebieden overschakelen naar biologische melkveehouderij.” De huidige biologische sector is nog relatief klein: 3 procent van de melkveebedrijven heeft een biologisch keurmerk.

Biologische varkens- en pluimveehouderijen zijn ook onderzocht, maar die kunnen geen significante bijdrage leveren aan het terugdringen van ammoniakemissie: per dier levert dat zelfs iets meer stikstof op. Maar omdat er minder dieren op een biologische boerderij worden gehouden, komt de uitstoot ongeveer op hetzelfde uit.

Per natuurgebied is het volgens onderzoeker Migchels goed om te kijken naar de mogelijkheden. “Omschakelen naar biologisch kan uitkomst bieden.” Maar op de langere termijn moeten de stikstofemissies in Nederland halveren. Het hele onderzoek is hier te lezen.  

Onduidelijkheid over ontbossingswet Brazilië: Europese multinationals zetten druk

"Iedereen staat op scherp in Brazlilië", zegt Nathalie van Koot, woordvoerder van het Wereld Natuur Fonds. Er gingen geruchten rond dat het wetsvoostel niet eens meer zou worden ingebracht ter stemming. "De vorige keer dat wij een brief schreven is de wet van tafel gestemd", vertelt woordvoerder Pieter ten Bruggencate van Ahold Delhaize. "Wij vermoeden dat het signaal uit het bedrijfsleven hier toen aan bijgedragen heeft."Bijna veertig Europese bedrijven deden een actieve oproep om een omstreden wetsvoorstel in Brazilië te schrappen, waaronder Ahold Delhaize, het moederbedrijf van Albert Heijn en Bol.com. In het wetsvoorstel wordt namelijk bescherming geboden aan mensen die illegaal stukken land in het Amazonegebied claimen, dat ze vervolgens gebruiken als landbouwgrond. 'Vitaal onderdeel'In de open brief stellen de bedrijven dat ze de Amazone beschouwen als "een vitaal onderdeel van de aarde, dat essentieel is voor de veiligheid voor onze planeet, maar ook een cruciaal onderdeel van een welvarende toekomst voor Brazilianen en de gehele samenleving.” Het regenwoud is van groot belang vanwege de grote biodiversiteit en omdat de bomen enorme hoeveelheden CO2 opslaan.Weet je wat ook een nuttig wapen kan zijn in de strijd tegen ontbossing? Koffiedik.Meer ontbossingSinds president Jair Bolsonaro het land regeert is het ontbossingsniveau in Brazilië het hoogst in dertien jaar tijd. Alleen dit jaar al verdween ruim 430.000 hectare van het Amazonegebied. Tijdens een top die in april werd georganiseerd door de Amerikaans president Joe Biden, verklaarde Bolsonaro dat Brazilië een einde zou maken aan de illegale houtkap. De multinationals zeggen in de brief dat deze maatregelen in strijd zijn met dit "verhaal en retoriek".De stem van het bedrijfsleven"Als de wet sneuvelt betekent dat wat nu illegaal wordt gekapt, niet vandaag of morgen als legaal bestempeld kan worden", zegt Pieter ten Burggencate, woordvoerder van Ahold Delhaize. Toch kan de wet ook weer opnieuw ter goedkeuring worden gebracht in het parlement, maar Ten Bruggencate ziet dat er op meer fronten actie wordt gevoerd tegen ontbossing. "Bedrijven, NGOs en overheden laten hun stem horen en het Wereld Natuur Fonds geeft aan dat het bedrijfsleven dat moet blijven doen."Daarnaast zegt correspondent Marc Bessems tegen de NOS dat het Braziliaanse Congres gevoelig is voor imagoschade. "Als deze open brief in het buitenland groot nieuws wordt en Brazilië in media weer wordt afgeschilderd als een soort milieu-schurkenstaat, dan leert de ervaring dat het Congres daar wel gevoelig voor is.”Toch is niet iedereen zo hoopvol. Milieuorganisaties reageren sceptischer op de brief. Zo zegt Mighty Earth tegen de NOS blij te zijn dat de bedrijven zich tegen ontbossing uitspreken, maar dat ze weinig concrete acties verwachten. "Het zijn wederom stoere woorden van Ahold Delhaize en andere supermarkten. Maar ook zonder die ene wet gaat de ontbossing door”, zegt Wouter Kolk namens Mighty Earth.MaatregelenIn de brief zeggen de bedrijven dat ze samen met Braziliaanse partners willen werken aan de ontwikkelingen van een duurzaam landbeheer. Maar: “Als deze of andere maatregelen de bestaande bescherming ondermijnen, zullen wij geen andere keus hebben dan onze steun voor en gebruik van de Braziliaanse landbouwgrondstof te heroverwegen.”Hoe Unilever ontbossing tegen gaat met gps-data van satellieten. Hier lees je meer. Deze stellingname kan betekenen dat de multinationals zich helemaal terugtrekken uit Brazilië. "We hebben afgesproken dat we voor al onze merken geen grondstoffen en producten willen halen waar illegale ontbossing plaatsvindt, en zeker niet op kwetsbare plekken. Op het moment dat wij dit niet meer kunnen garanderen doordat de Braziliaanse overheid dit middels wetgeving toestaat, moeten we naar andere locaties kijken waar geen ontbossing plaatsvindt", zegt Ten Bruggencate.Een volledig boycot is volgens Ten Bruggencate het laatste middel. "Het betekent dan ook dat je geen gesprekspartner meer bent en het land aan haar lot over laat." Ten Bruggencate heeft goede hoop dat de open brief het Braziliaanse wetsvoorstel tegenhoudt, want dat gebeurde ook een aantal jaar geleden. Europese multinationals stuurden toen een open brief aan de Braziliaanse regering waarin ze dreigden met acties. "Het bedrijfsleven speelde toch echt een rol." Nederlandse rol in ontbossingIn april publiceerde het Wereld Natuur Fonds een onderzoek waarin staat dat Nederland in de top 5 van Europese landen staat die negatief bijdragen aan ontbossing. Volgens de milieuorganisatie is dat vooral te wijten aan onze soja-import. Die bonen worden namelijk geïmporteerd als voer voor de grote veestapel in Nederland.Meer weten over de enorme veestapel in Nederland en waarom dat een probleem is? Je leest het hier.