Maaike Kooijman
17 april 2026, 11:21

Opmerkelijk: Ook de chocolade van de toekomst wordt in het lab gekweekt

We kunnen al vlees maken zonder koe, en nu ook cacao zonder bonen. De startup Celleste Bio heeft voor het eerst succesvol chocoladerepen ‘gekweekt’ uit slechts enkele cellen van de cacaoboon.

tetiana-bykovets-2SoEaPFcEt4-unsplash | Credits: Tetiana Bykovets via Unsplash

Kunnen we zonder koffie en chocolade? Wie dat aan de gemiddelde westerling vraagt, krijgt waarschijnlijk nul op het rekest. Toch wordt de productie ervan steeds moeilijker in een opwarmende wereld.

Neem de chocoladeproductie. Nadat extreem weer en ziektes in 2023 voor een zeer slechte cacao-oogst zorgden in West-Afrika, schoten de cacaoprijzen de lucht in. Pas vanaf halverwege vorig jaar daalden ze weer.

Credits: Trading Economics

Hoewel de cacaocrisis voorlopig voorbij lijkt, zijn de achterliggende problemen dat niet. Regio’s waarin cacao wordt geteeld, zullen door klimaatverandering steeds vaker te maken krijgen met wisselvallig weer.

Talloze experts zoeken daarom naar oplossingen die onze zoete trek kunnen blijven stillen − en de chocoladesector kunnen redden. Zo maakt het Duitse ChoViva chocolade van zonnebloempitten. En de Italiaanse startup Foreverland maakt chocoladevervangers van onder meer carobe, van de peulen van de Johannesbroodboom.

Échte cacao (uit een bioreactor)

In Israël hebben ze een andere oplossing. Daar heeft startup Celleste Bio voor het eerst chocoladerepen ‘gekweekt’. Met de cellen van slechts enkele cacaobonen kan in principe een oneindige hoeveelheid cacaoboter en -poeder worden geproduceerd. Van die ingrediënten kan vervolgens chocolade worden gemaakt. Daarmee zouden chocoladeproducenten volledig onafhankelijk worden van de natuur.

‘De vraag of we échte melkchocolade kunnen maken met gekweekte cacaoboter is beantwoord. We hebben het gedaan’, zegt de ceo van het bedrijf tegen zakenkrant Financial Times. ‘En in tegenstelling tot andere alternatieven gedraagt ons product zich precies hetzelfde als conventionele cacaoboter.’

Celleste Bio gebruikt speciale bioreactoren voor het kweken van de cacao. Daarin kunnen de cellen onder gecontroleerde omstandigheden groeien. Daarvoor hebben ze suikers en nog wat andere voedingsstoffen nodig. De startup zet AI in om de goede cellen te kiezen, eigenschappen aan te passen en de juiste groeiomstandigheden te creëren.

Opmerkelijk

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. bijzondere vondsten en ontwikkelingen.

Oplossing in onvoorspelbare markt

Grote chocoladeproducenten zien hierin een mogelijke oplossing voor de onvoorspelbare cacaoprijzen. Tot de investeerders van Celleste Bio behoort de durfkapitaaltak van Mondelēz International, het bedrijf achter onder meer Milka, Côte d’Or en Toblerone.

De bioreactoren van Celleste staan in de fabriek van Cadbury in Birmingham, ook een merk van Mondelēz. Hoeveel geld het bedrijf in de startup heeft geïnvesteerd, is niet duidelijk.

De gekweekte chocolade mag voorlopig echter nog niet op de markt worden gebracht. Omdat het om een novel food gaat, is daarvoor een strenge controle nodig. Celleste hoopt die goedkeuring uiterlijk volgend jaar te krijgen in Israël en de VS. In Europa zal het proces naar verwachting langer duren. Ook is deze productiemethode door de kleine schaal nog erg duur.

Meer lezen over het voedselsysteem van de toekomst? In de nieuwsbrief Kweekvlees & Kool schrijft Change Inc.-redacteur Maaike Kooijman over nieuwe ontwikkelingen en interessante updates. Schrijf je hier in.

Lees ook:

Hoe Lidl de duurzaamste supermarkt van Europa werd: 'Peulvruchten zijn een belangrijke groeicategorie'

Behoorde Lidl vijf jaar geleden nog tot de middenmoot, inmiddels steekt de discounter qua duurzaamheid met kop en schouders boven concurrerende supermarkten uit (Ekoplaza niet meegerekend).Dat is het gevolg van gericht beleid, vertelt adviseur duurzaamheid Chantal Goenee op symposium Plant FWD. 'We willen onze verkopen meer in lijn brengen met het planetary health diet (van de EAT Lancet-commissie, red.).'Daar heeft de supermarkt concrete doelen voor. In alle 31 Europese landen waar Lidl actief is, zijn bijvoorbeeld doelen gesteld voor het aandeel plantaardige verkopen. Goenee vertelt hoe de supermarkt die wil behalen. Prijs doet ertoe Een hogere prijs werd lang genoemd als reden om niet voor plantaardig vlees of zuivel te kiezen. Daarom gooide Lidl in 2024 het roer om: alle plantaardige basisboodschappen zouden even duur als of zelfs goedkoper worden dan hun dierlijke evenknie. De plantaardige yoghurt en kwark werden daardoor bijna de helft goedkoper, meldde ProVeg destijds.Ook hybride vlees − deels dierlijk, deels plantaardig − wordt in principe goedkoper aangeboden. Het hybride gehakt is zelfs 30 procent goedkoper dan het rundergehakt. Dat is een bewuste keuze, zegt Goenee: de productiekosten verschillen nauwelijks. Vlees als uitzondering Nog geen eeuw geleden was vlees eten in Nederlandse huishoudens een speciale aangelegenheid. Naar dat idee moeten we weer terug, vindt Goenee. Ze is niet tegen vlees, maar pleit er wel voor om het minder vaak en in kleinere hoeveelheden te eten.Daarom zijn alle verspakketten van Lidl standaard vegetarisch. En in zijn folders promoot de supermarkt naar eigen zeggen zo min mogelijk vlees, met uitzondering van Deluxe-producten. 'Dat straalt uit: vlees is iets speciaals.'Waar er minder over vlees wordt gecommuniceerd, moeten peulvruchten juist een stuk zichtbaarder worden. Goenee: 'Voorheen waren die altijd wat weggestopt. Maar het is een belangrijke groeicategorie voor ons. We willen ook meer recepten met peulvruchten gaan delen.' Alles onder eigen vlag Lidl verkoopt geen A-merken als De Vegetarische Slager, Beyond Meat of Oatly. Vrijwel alle plantaardige vervangers die je er vindt zijn van private label Vemondo. Daardoor heeft de supermarkt er veel over te zeggen, vertelt Goenee. Er kunnen bijvoorbeeld direct met de leverancier afspraken worden gemaakt over hoe gezond producten moeten zijn. Strikte keuzes maken Waar het assortiment van Albert Heijn uit zo’n 46.000 producten bestaat, zijn dat er bij Lidl nog geen 3.000. Die beperkte ruimte betekent dat de supermarkt alleen (plantaardige) producten in de schappen legt waar het echt in gelooft, zegt Goenee.En ja, dat heeft soms ook nadelen. Als de klant geen fan is, verdwijnt een product ook weer relatief snel uit de schappen. Hoe duurzaam het ook is. Transparant... of niet? 'Voorheen wilden we altijd zo transparant mogelijk zijn', aldus Goenee. 'Met de opkomst van hybride producten overwegen we nu voor het eerst om wat stiller te zijn.'Producten waaraan extra plantaardige eiwitten of vezels zijn toegevoegd, krijgen in een nieuwe test enkel een sticker met 'Nieuw recept' erop. En natuurlijk worden de ingrediënten op de achterkant van de verpakking vermeld. Maar zet je groot 'plantaardig' op de voorkant, dan willen minder mensen het kopen, weet Goenee.Toch ziet ze ook kansen voor de communicatie rondom hybride voeding. 'Eigenlijk hadden we vanaf het begin de toegevoegde waarde moeten benadrukken. Mensen leveren niets in, maar krijgen juist extra eiwit en vezels. Dat maakt het een stuk sexier.' Meer lezen over het voedselsysteem van de toekomst? In de nieuwsbrief Kweekvlees & Kool schrijft Change Inc.-redacteur Maaike Kooijman over nieuwe ontwikkelingen en interessante updates. Schrijf je hier in.Lees ook:Quirine de Weerd zette duurzaamheid bij Lidl op de kaart – nu gaat ze hetzelfde doen bij de overheid Lidl passeert Jumbo in aantal bezoekers: slim verduurzamen levert discountsuper meer klanten op