Kaz Schonebeek 02 april 2024, 16:19

Steengruis dat CO2 afvangt en de bodem vruchtbaarder maakt

Het afvangen van CO2 en het bemesten van akkers kan hand in hand gaan. Door steengruis over velden uit te rijden, wordt CO2 uit de lucht gebonden en tegelijkertijd de grond vruchtbaarder. Grootschalige toepassing kan jaarlijks de helft van de Europese CO2-uitstoot afvangen.

Getty Images 88043144 De productie van maïs nam door het toevoegen van steengruis op de akkers 12 tot 16 procent toe. | Credits: Getty Images

De akkers van de wereld kunnen niet alleen gebruikt worden voor de productie van voedsel, maar ook voor het afvangen van CO2. Onderzoekers hebben laten zien dat ‘Enhanced Rock Weathering’ (ERW) waarbij steengruis over boerenvelden wordt uitgereden, zorgt voor minder broeikasgassen in de lucht én voor hogere opbrengsten op het land.

Versnellen van natuurlijke processen

ERW is een vorm van ‘Direct Air Capture’ waarbij CO2 uit de lucht wordt gehaald. Deze technieken werken met chemische reacties waardoor koolstofdioxide uit de lucht zich aan andere stoffen bindt en kan worden opgeslagen.

Dit doet ERW door slim gebruik te maken van natuurlijke verweringsprocessen. Als gesteente afbrokkelt, bindt het aan regenwater waar atmosferische CO2 in zit. Er ontstaat een nieuw type gesteente, waar de CO2 in wordt opgeslagen. Dit samenspel van rotsen, water en de lucht zorgt ervoor dat CO2 langdurig in de grond terechtkomt. Normaal gesproken duren zulke verweringsprocessen duizenden of zelfs miljoenen jaren. Bij ERW wordt gesteente door de mens tot een fijn stof gemalen, waarna de kleine stukjes rots zich versneld aan CO2 hechten.

De onderzoekers van de University of Sheffield hebben aangetoond dat per hectare landbouwgrond jaarlijks 3 tot 4 ton CO2 uit de lucht kan worden gehaald. Ze verwachten dat bij een grootschalige toepassing van dit principe wereldwijd twee miljard ton CO2 kan worden afgevangen. Dat is de helft van alle CO2 die jaarlijks in Europa wordt uitgestoten.

Vruchtbare bodems

Het steengruis – afkomstig van basalt, een veelvoorkomend gesteente – geeft ook de bodem een flinke oppepper. Het werkt als een meststof. De maïs- en sojavelden waar het over is uitgereden, produceerden 12 tot 16 procent meer. Doordat de zuurtegraad van de akkers toenam, konden de gewassen beter voedingsstoffen opnemen. Ook kwam er extra fosfor, kalium en calcium in de grond te zitten. Dit zorgde niet alleen voor gewassen met een hogere opbrengst, maar ook voor gewassen met meer voedingsstoffen die door de mens en vee kunnen worden opgenomen.

Praktische toepassing

Hoewel de techniek veelbelovend is in termen van CO2-opslag, is veel rondom de praktische toepassing ervan nog onduidelijk. Het delven van grote hoeveelheden steen (voor elke hectare is 40-45 ton nodig) is energie-intensief. Dit geldt ook voor het vermalen en transporteren van het steengruis. Eerder onderzoek naar ERW gepubliceerd in Nature stelt voor steengruis te gebruiken dat ontstaat bij het mijnen van basalt, of gruis te gebruiken dat als restproduct ontstaat bij de productie van ijzer en staal.

Lees meer:

Dit plastic eindigt niet in de verbrandingsoven, maar in gietvloeren en tafels

Met zijn bedrijf Next Floors verwerkt Marton Panis plastic in gietvloeren. “Het gaat om afvalplastic dat anders naar de stort zou gaan. Nu krijgt het alsnog een bestemming.” Die toepassingen voor gebruikt plastic zijn hard nodig, zegt Panis. “Waar oud, Europees plastic eerder op grote schaal werd verscheept naar Aziatische landen, is dat inmiddels geen optie meer. Brussel heeft de afvalexport naar landen buiten de Europese Unie onlangs verboden. Recycling is daar vaak niet mogelijk, wat leidt tot dumpingen in de natuur en illegale stortplaatsen. Ook Nederland deed hieraan mee: in 2021 exporteerde het meer dan 200 miljoen kilo afvalplastic, onder andere naar Indonesië en Vietnam. Nu dat aan banden is gelegd, zullen we zelf veel meer afvalplastic moeten gaan verwerken. Lokaal, dus in Nederland. Ik ben daar al mee bezig.” Verzamelen Het afvalplastic dat Panis gebruikt, komt overal vandaan. “Denk aan de sausemmers van horecagelegenheden en aan de enorme hoeveelheid plastic afkomstig uit ziekenhuizen. Ook hoveniersbedrijven zorgen voor de nodige aanwas. Alle bakken en treeën waar de planten in worden vervoerd, nemen we over om te verwerken.” Verwerken Het afvalplastic wordt gesorteerd, schoongemaakt en vervolgens vermalen. Hiervoor wordt samengewerkt met de Brabantse zorginstelling Amarant, waar dit deels tijdens de dagbesteding gebeurt. Wat overblijft, zijn kleine plastic flakes. Deze worden tot plaatmateriaal geperst, waarvan weer nieuwe producten worden gemaakt. Diverse toepassingen In Rijen verwerkt Next Floors het plastic in gietvloeren. Dat lijkt makkelijker dan het is. “Het is lastig om plastic te laten hechten aan ander materiaal. Door een speciale coating te ontwikkelen, hebben we dat probleem verholpen. Deze vinding maakt het mogelijk om plastic in gietvloeren, maar ook in andere toepassingen te verwerken.” Panis doelt op tafels, bureaus en vensterbanken. Ook keukenbladen behoren tot de mogelijkheden. “We werken samen met circulaire keukenleverancier Chainable. Zij nemen de bladen bij ons af en verwerken ze in hun keukens. Op die manier kunnen we aardig wat plastic kwijt. Om een beeld te geven: in een blad van een vierkante meter en een centimeter dik, gaat 9,8 kilogram afvalplastic.” Bovendien is het plastic in de meubels achteraf weer goed te recyclen. “Het is minimaal zeven keer recyclebaar. Daardoor gaat het zo’n 50 jaar mee”, aldus Panis.In Rijen verwerkt Next Floors het plastic in gietvloeren.Omslagpunt Het concept slaat aan, ziet hij. “Het is tijdsintensiever om een gietvloer te maken met plastic erin dan een normale variant. Daardoor is het ook duurder. Maar ik zie dat klanten het er voor over hebben. Bedrijven en consumenten hebben een zeker omslagpunt bereikt. Sommige klanten kiezen de duurzamere optie omdat er een verhaal achter zit dat ze verder kunnen vertellen. Dat ze hun imago op willen krikken, speelt ook mee. Andere partijen doen het vanuit idealisme, weer andere worden in zeker zin gedwongen door wetgeving. Maar in het gros van de gevallen heeft het vooral met looks te maken. Veel mensen vinden een gietvloer met daarin plastic verwerkt gewoon mooier. Al maakt de reden waarom ze voor zo’n vloer kiezen voor mij in principe niet uit. Ik zie wel dat die duurzamere keuze vaker wordt gemaakt. Veel meer dan pak hem beet zes jaar geleden.” Greenwashing Panis ziet dat bedrijven dankbaar gebruikmaken van deze trend. Soms ten onrechte. “Dat vind ik wel lastig. Hoe weet je als consument nu dat het écht afvalplastic is dat in de producten is verwerkt? Voor producenten is het heel makkelijk om stiekem gewoon nieuw plastic te gebruiken. Dat scheelt heel wat stappen in het productieproces en is nog goedkoper ook. Bij ons mag iedereen langskomen om het proces zelf te zien. Waar we het oude plastic vandaan halen en hoe we het vervolgens verwerken. Ik wil daar transparant over zijn, juist omdat greenwashing op de loer ligt met zulke producten. Ons magazijn is open.” Circulair in 2050 Nederland heeft als doel om in 2050 circulair te zijn. In 2030 moeten we al 50 procent minder grondstoffen gebruiken. Dat betekent dat we veel meer moeten recyclen. Willen we dat bereiken, dan moeten er veel meer initiatieven bijkomen. “En degene die er al zijn, moeten veel grootschaliger worden aangepakt. Ik ben daar nu druk mee bezig. Ik wil gaan samenwerken met veel meer partijen, zodat het oude plastic in meer producten kan worden verwerkt. De afgelopen jaren heb ik heel wat geïnvesteerd om de keten zo efficiënt mogelijk in te richten. Ik wil andere partijen daarin meenemen, zodat het nog veel groter wordt.” Lees ook: VN: aanwas van e-waste loopt de spuigaten uit, kansen voor recyclers enormWordt Vinylrecycling het volgende onnodige slachtoffer van falend Nederlands beleid?Deze ondernemers maken keukens, kasten en hele gebouwen van landbouwafval