Willemien Groot 16 augustus 2015, 10:04

Vijf duurzame alternatieven voor chemische conservering

Het onderzoek naar duurzame alternatieven voor chemische conservering voor producten beweegt zich op twee fronten. High-tech oplossingen blijken vaak even effectief of veelbelovend als biobased innovaties.

Parkeerplaats

1. High-tech innovaties uit Nederland

De provincie Gelderland en Holland Food Ventures investeren samen in een Proeftuin voor diverse duurzame conserveringstechnologiën. Bedrijven en kennisinstituten onderzoeken energiezuinige vervangers voor pasteurisatie en sterilisatie. Schadelijke bacteriën zijn onder meer te doden door versproducten onder hoge druk te zetten of te behandelen met stroomstoten. Innovatieve technologie als koud plasma, waarbij oppervlakken van verpakkingen worden behandeld met extreem koude gassen, bevindt zich nog in de allereerste fase van het onderzoek. 

2. Afval van kreeftachtigen

Onderzoekers in Spanje en Cuba werken al langer aan toepassingen van citosan als coating voor groenten en fruit. Citosan is een polymeer die wordt gemaakt uit chitine, het hoofdbestanddeel van het schild van kreeftachtigen. Het laagje is eetbaar en heeft geen invloed op de smaak van de behandelde producten. Na behandeling met een cirosanspray zijn groenten en fruit langer houdbaar en bieden bescherming tegen ziekten.

Uit onderzoek van de Baskische universiteit Unibertsitate Orientaziorako Azokak blijkt dat wortelen die zijn behandeld met citosanspray twee keer langer houdbaar zijn. Cubaanse onderzoekers pasten de citosan-coating toe op verschillende soorten tropisch fruit, met dezelfde resultaten. Conservering en bescherming van groenten en fruit is belangrijk. Volgens Het Instituut voor Tropische Fruitteelt in Cuba gaat soms de helft van de oogst aan zacht tropisch fruit tijdens het transport verloren door bederf. Een laagje van garnalen- en kreeftenafval kan dat grotendeels voorkomen.

3. UV-licht als desinfectiemiddel

Onderzoekers aan de Washington University hebben ontdekt dat het ultraviolette UV-c-licht ziekteverwekkers op het oppervlak van fruit onschadelijk maakt. Volgens de onderzoekers is ultraviolet licht een alternatief voor chemische ontsmettingsmiddelen.

Voor landbouwbedrijven zou de technologie eenvoudig en goedkoop zijn toe te passen. Het UV-c is getest op de meest voorkomende ziektenverwekkers E.coli en listeria. Beide bacteriën bleken zeer gevoelig voor UV-c-licht. Maar liefst 99,9 procent van de bacteriën op het oppervlak van het geteste fruit, zoals aardbeien en meloenen overleefde de dosis UV-licht niet. De ontsmettingstechnologie werkt voorlopig het beste op gladde oppervlakken. Het team gaat de technologie verder verfijnen om ook ruwe oppervlakken goed te kunnen behandelen.

4. Coating van oregano

De beruchte ziekteverwekker E.coli blijkt niet bestand tegen een coating op basis van oregano. De Amerikaanse Wayne State University ontwikkelde een nano-emulsie uit de essentiële oliën van de kruidenplant. Een doorbraak. Van kruiden als oregano en tijm is de desinfecterende werking bekend, maar de oliën lossen slecht op in water. Die hindernis heeft het Amerikaanse onderzoeksteam genomen. Het vervolgonderzoek richt zich op de kwaliteiten van oregano als mogelijke vervanger van chemische ontsmetting van voedingsmiddelen.

5. Ziekteverwekkers bezwijken onder blauwe LEDs

Een koele, zure omgeving in combinatie met blauw LED-licht blijkt eveneens dodelijk voor de E.coli-bacterie. Ook listeria en zelfs salmonella bezwijken onder de niet-chemische behandeling. Volgens wetenschappers van de National University of Singapore kunnen LEDs chemische conserveringsmiddelen op termijn mogelijk vervangen.

Vooral versproducten als gesneden fruit en rauwe vis lenen zich voor de nieuwe conserveringsmethode. Onduidelijk is nog welke effecten die heeft op de kwaliteit van het bewaarde voedsel. Dat is de volgende stap in het onderzoek.

Hoofdfoto: Anthony D'Onofrio, via Flickr Creative Commons, Foto inzet: Catherine Sharman, via Flickr Creative Commons, Onderfoto: Foto: Bill Bradford, via Flickr Creative Commons

Nederlandse ruimtetechniek tegen ondergrondse roestplekken

“Het roesten van metalen is een chemisch proces”, zegt Sytze Keuning, CEO van biotechbedrijf Bioclear, op de site van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. “Maar 40 tot 50 procent van alle corrosie wordt versterkt door bacteriën.”Bioclear uit Groningen heeft een systeem ontwikkeld dat bacteriën opspoort die verantwoordelijk zijn voor het snelle roesten van pijpleidingen onder de grond en in de industrie.Sommige bacteriën versnellen het roestproces tot wel 100 keer, zegt Keuning: “Als je kilometers aan pijpen in beheer hebt, is het zeer interessant tijdig te weten waar zwakke plekken kunnen ontstaan.”DNA-analyse voor het ISSHet bedrijf Exova, dat inspectie- en kwaliteitsmonitoringsdiensten levert aan uiteenlopende bedrijven in de industrie, heeft het systeem van Bioclear inmiddels een jaar in gebruik. Klanten van Exova vragen veel naar technieken zoals die van Bioclear, zegt een woordvoerder van het bedrijf tegen de ruimtevaartorganisatie. Dankzij DNA-analyse van aanwezige microben geeft het concept waardevol inzicht in de staat van de pijpen, buizen en andere metalen onderdelen. Bedrijven kunnen op basis van de inspecties gericht onderhoud en reparaties uitvoeren, en zo energie, materialen en kosten besparen.Schone lucht voor astronautenHet systeem is een spin-off van technologie die Bioclear begin deze eeuw ontwikkelde voor het International Space Station. Het luchtbehandelingssysteem in het ruimtestation moet van uitmuntende kwaliteit zijn. Bij ophoping van schadelijke stoffen kunnen de astronauten niet ‘even een raam open zetten’.In de luchtfilters van Bioclear breken goedaardige microben de vervuiling af. Het systeem waarschuwt bij de aanwezigheid van schadelijke bacteriën.Het Nederlandse Bioclear is actief in verschillende biotech-sectoren. Het bedrijf ontwikkelde met TNO een concept dat met behulp van stoom de opbrengst van suikerproductie en biogas uit reststromen verhoogt. Met onder andere Gasunie en Enexis onderzoekt Bioclear de kansen van elektriciteitsopslag in methaan met behulp van microben. Bron: ESA, Exova, Bioclear | Foto1: Steve Webster, via Flickr Creative Commons | Foto2: Asociación Aire, via Flickr Creative Commons (Both cropped by Duurzaambedrijfsleven)